Upały zjedzą wzrost gospodarczy UE w 2026 roku. Raport: straty rzędu 180 miliardów euro

Tegoroczne upały i susza w Europie zmniejszą PKB Unii Europejskiej o około 1 procent, tym samym niemal całkowicie niwecząc oczekiwany wzrost gospodarczy. To wniosek z raportu opublikowanego w sobotę przez Triodos, holenderski bank specjalizujący się w finansowaniu projektów zrównoważonych. Warto wiedzieć, że właśnie ta specjalizacja budzi pytanie o możliwy proekologiczny bias, ale liczby, które bank przytacza, są konkretne i wymierne.

Najważniejsze:

• Upały i susza zmniejszą PKB Unii Europejskiej w 2026 roku o ok. 1 procent, co odpowiada stratom rzędu 180 miliardów euro
• Dla porównania: ekstremalna pogoda latem 2025 roku kosztowała UE ok. 126 miliardów euro
• Głównym mechanizmem strat jest spadek produktywności pracy, odpowiadający za ok. 0,6 procent utraty PKB
• Produkcja rolna w UE skurczy się o 3 do 7 procent, co uderzy w ceny żywności w całej Europie
• Francja ucierpi najsilniej spośród wszystkich krajów UE; Polska, relatywnie najmniej

Gorące lato droższe niż rok wcześniej

Źródło wspomina wprost: ekstremalna pogoda latem 2025 roku kosztowała Unię Europejską ok. 126 miliardów euro. Tegoroczne szacunki mówią o ok. 180 miliardach euro, to wyraźny wzrost rok do roku. Trend jest zatem wyraźny: każde kolejne upalne lato generuje wyższy rachunek dla europejskiej gospodarki.

Czytaj także: Miss Supranational 2026: siedemnasta edycja, sześć razy Nowy Sącz i cztery historyczne debiuty

Komisja Europejska prognozowała wzrost PKB całej UE na poziomie 1,1 procent w 2026 roku. Międzynarodowy Fundusz Walutowy liczył na wzrost strefy euro o ok. 0,9 procent. Jeśli szacunki Triodos są trafne, gorące lato praktycznie zeruje te prognozy, zamiast wzrostu Europa może skończyć rok ze stagnacją.

Skąd bierze się 180 miliardów euro strat

Najważniejszym kanałem strat jest spadek produktywności pracy. Sam ten czynnik odpowiada za ok. 0,6 punktu procentowego ubytku PKB. W praktyce oznacza to wolniejszą pracę na budowach, w magazynach i wszędzie tam, gdzie ludzie pracują fizycznie na zewnątrz lub w nieklimatyzowanych pomieszczeniach. Gdy temperatura przekracza pewien próg, ludzie pracują mniej wydajnie, i żadna technologia tego w krótkim czasie nie zastąpi.

Czytaj także: Susza i upały uderzają w europejskie rolnictwo. Polskie zbiory zbóż spadną o blisko 5 proc.

Do tego dochodzą straty pośrednie. Raport wskazuje, że wyższe ceny żywności, ograniczona produkcja energii elektrycznej i wyższe ceny energii, a także zakłócenia w transporcie drogowym, kolejowym i śródlądowym transporcie wodnym, powiększają łączne szkody gospodarcze. To efekt domina: susza ogranicza chłodzenie elektrowni, co podnosi ceny prądu, a upały uszkadzają infrastrukturę transportową, opóźniając dostawy.

Rolnictwo pod presją: 3–7 procent mniej produkcji

Raport prognozuje, że produkcja rolna w Unii spadnie w tym roku o 3 do 7 procent. To szeroki przedział, który odzwierciedla niepewność co do tego, jak bardzo susza uderzy w zbiory w poszczególnych regionach. Mniejsze plony przełożą się na wyższe ceny żywności w całej Europie, co odczują konsumenci także w krajach, które same nie doświadczyły ekstremalnych upałów.

Francja traci najwięcej, i dlaczego to ważne dla całej UE

Według raportu Triodos najsilniej odczuje skutki upałów Francja, powracające fale gorąca zmniejszą tamtejsze PKB o ok. 1,4 procent, a cała roczna gospodarka skurczy się o 0,6 procent. Poważne straty grożą również Włochom, Hiszpanii i Belgii.

Czytaj także: Polska szóstą gospodarką Unii Europejskiej. Za nami Belgia, Szwecja i Austria

Francja należy do największych gospodarek strefy euro. Gdy ona hamuje, spowalnia cały europejski silnik wzrostu, i odbija się to na popycie na eksport z pozostałych krajów Unii, w tym z Polski.

Uwaga do tabeli: źródło nie podaje dokładnych liczb dla Włoch, Hiszpanii ani Belgii, powyższe określenie odzwierciedla dokładnie to, co raport stwierdza.

Polska relatywnie bezpieczna, ale nie odizolowana

Polska znalazła się w grupie krajów, które odczują skutki upałów wyraźnie słabiej, bo miały mniej dni z ekstremalnie wysoką temperaturą. To dobra wiadomość dla krajowego rynku pracy i produkcji. Jednak wyższe ceny żywności i energii w zachodniej i południowej Europie mają tendencję do przenoszenia się na polskie rynki przez ceny surowców i energii importowanej. Wolniejszy wzrost głównych partnerów handlowych oznacza też słabszy popyt na polski eksport.

Dlaczego raport pochodzi z banku, a nie z EBC czy KE

Triodos to holenderski bank specjalizujący się w finansowaniu projektów zrównoważonych, nie jest to instytucja neutralna ideologicznie w debacie klimatycznej. Warto mieć to z tyłu głowy, oceniając dramaturgię raportu. Jednocześnie metody szacowania wpływu temperatury na produktywność pracy są w ekonomii dobrze ugruntowane, a liczby pokrywają się z trendami dokumentowanymi przez inne instytucje. Raport należy czytać jako poważny sygnał ostrzegawczy, nie jako wyrok.

Najczęściej zadawane pytania

Czy straty w 2026 roku są większe niż rok wcześniej?

Tak. Ekstremalna pogoda latem 2025 roku kosztowała UE ok. 126 miliardów euro. Tegoroczne szacunki Triodos mówią o ok. 180 miliardach euro, to wyraźnie więcej niż rok wcześniej.

Czy Europa mogłaby temu zapobiec, i co mogą zrobić rządy?

Raport tego wprost nie rozstrzyga, ale wskazuje mechanizmy strat: produktywność pracy, rolnictwo, energetyka, transport. Działania adaptacyjne, klimatyzacja miejsc pracy, systemy nawadniania, odporniejsza infrastruktura, mogłyby ograniczyć przyszłe szkody, ale raport nie szacuje ich kosztów ani skuteczności.

Czy to będzie się powtarzać co roku?

Raport nie odpowiada na to pytanie wprost. Ale porównanie z 2025 rokiem sugeruje, że ekstremalne lata stają się kosztowniejsze, i częstsze.

Dlaczego Francja traci proporcjonalnie więcej niż reszta UE?

Raport wskazuje na powracające fale upałów jako kluczowy czynnik. Francja doświadczyła ich wyjątkowo intensywnie w tym sezonie, co uderza zarówno w produktywność pracy, jak i w rolnictwo w tym kraju.

Dlaczego upały szkodzą produkcji energii elektrycznej?

Raport wskazuje na ograniczoną produkcję energii jako jeden z czynników strat, nie wyjaśniając mechanizmu szczegółowo. W praktyce elektrownie, zwłaszcza jądrowe i węglowe, wymagają chłodzenia wodą; gdy rzeki są zbyt ciepłe lub niskie, produkcja spada.

Źródło: Wikimedia Commons (Attribution)