Jadalna powłoka na owoce, nocna stymulacja mózgu i tkanki z własnymi naczyniami. Oto zwycięzcy Polskiego Produktu Przyszłości

Jadalna powłoka chroniąca warzywa i owoce przed pleśnieniem, urządzenie do stymulacji mózgu wykorzystywane w terapii choroby Alzheimera oraz unaczynione modele ludzkich tkanek in vitro, które mogą przyspieszyć badania przedkliniczne — to innowacje nagrodzone w 27. edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości, organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości — poinformowała agencja Newseria. Wśród 157 zgłoszeń dominowały projekty z medycyny i biotechnologii, energetyki oraz sztucznej inteligencji.

Liście poziomki przedłużą życie warzyw o dwa dni

Nagrodę główną w kategorii „Produkt przyszłości instytucji szkolnictwa wyższego i nauki” otrzymała Politechnika Wrocławska za technologię VescFilm, opracowaną z wykorzystaniem biopolimeru pozyskiwanego z odpadowych liści poziomki.

Naszą nagrodzoną innowację można nałożyć na owoce i warzywa, zarówno miękkie, jak i twarde. Wydłuża ona okres ich trwałości, na przykład podczas transportu czy ekspozycji w sklepie, zapobiega rozwojowi pleśni, działa antyoksydacyjnie, a nawet chroni przed promieniowaniem UV

— wyjaśniła dr inż. Marta Tsirigotis-Maniecka z Katedry Inżynierii i Technologii Procesów Chemicznych Politechniki Wrocławskiej. Jak dodała, trwałość produktów wydłuża się o ok. 33 proc., co przekłada się nawet na dwa dni — zauważalną różnicę dla dystrybutorów i rolników. Technologia może ograniczyć marnowanie żywności: według danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Polsce marnuje się ok. 4,8 mln t żywności rocznie, z czego 2,6 mln t w gospodarstwach domowych.

Takich konkursów jest w Polsce naprawdę niewiele. Dają nam możliwość znalezienia punktów stycznych z przedsiębiorcami, którzy chcieliby rozwijać nasz produkt. Możemy pokazać, że nauka może wejść w relacje z biznesem i że jest szansa, żeby z sukcesem wdrożyć nowe zielone technologie

— powiedziała agencji Newseria dr hab. inż. Izabela Pawlaczyk-Graja, prof. Politechniki Wrocławskiej. Jak zaznaczyła, zespół chce wprowadzić produkt przede wszystkim na rynek polski, nie wykluczając ekspansji zagranicznej.

Terapia alzheimera przez sen

W kategorii „Wspólny produkt przyszłości instytucji szkolnictwa wyższego i nauki oraz przedsiębiorcy” zwyciężył system Vguard, opracowany przez firmę Cogniguard we współpracy z Wydziałem Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego.

Nasz produkt to nowa metoda terapii choroby Alzheimera i zaburzeń poznawczych będących jej objawami, oparta na neuromodulacji. Wykorzystujemy do tego nerw błędny w sposób nieinwazyjny, czyli bez konieczności interwencji chirurgicznej czy implantacji stymulatora. Pacjent może korzystać z tej terapii codziennie, w naszym przypadku każdej nocy. Na tym polega innowacyjność, że stymulujemy w nocy, szczególnie pacjentów z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, czyli we wstępnej fazie choroby Alzheimera

— wskazał Adam Broncel, neurolog i dyrektor medyczny Cogniguard.

Skala wyzwania jest ogromna: choroba Alzheimera odpowiada za 60–70 proc. przypadków otępienia, które według Światowej Organizacji Zdrowia jest siódmą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie. Z najnowszego raportu Alzheimer Europe wynika, że w 2025 roku w Polsce żyło ok. 618,2 tys. osób z otępieniem — 1,62 proc. populacji.

W badaniach klinicznych obserwowaliśmy nie tylko spowolnienie czy zatrzymanie postępu choroby, ale także istotną statystycznie poprawę parametrów poznawczych pacjentów, ocenianych za pomocą testów neuropsychologicznych. Pacjenci po kilkumiesięcznej terapii byli w stanie zdecydowanie lepiej wykonywać zadania poznawcze niż przed jej rozpoczęciem

— podkreślił Broncel. Wyraził też nadzieję, że projekt dostrzegą polscy inwestorzy — dotąd spółka korzystała głównie z finansowania zagranicznego, a nagroda zbiega się z momentem, w którym terapia po raz pierwszy stała się dostępna dla polskich pacjentów.

Tkanki z naczyniami krwionośnymi przyspieszą prace nad lekami

Nagrodę główną w kategorii „Produkt przyszłości przedsiębiorcy” zdobyła spółka Living Networks — spin-off Instytutu Chemii Fizycznej PAN — za technologię tworzenia miniaturowych modeli ludzkich tkanek wyposażonych w sieć naczyń krwionośnych, służących do badań przedklinicznych.

Adresujemy niszę modeli tkankowych in vitro, które mają unaczynienie. Bardzo często modele oferowane w przemyśle czy przez inne start-upy nie mają naczyń krwionośnych. Nas wyróżnia także możliwość wytwarzania tego typu tkanek na bardzo dużą skalę. Mamy najdalej posuniętą miniaturyzację spośród dostępnych modeli, dzięki czemu jesteśmy w stanie przeprowadzić więcej testów przy użyciu określonej liczby komórek. Obniżamy więc koszty, przyspieszamy testy, ale też zwiększamy precyzję odczytu parametrów, które mierzymy w eksperymentach z wykorzystaniem naszej technologii

— wskazał Jan Guzowski, współzałożyciel Living Networks.

Stawka finansowa jest wysoka: według analizy Tufts Center for the Study of Drug Development średni bezpośredni koszt prowadzenia badań klinicznych II i III fazy wynosi ok. 40 tys. dol. dziennie, a jeden dzień opóźnienia we wprowadzeniu leku na rynek oznacza średnio ok. 500 tys. dol. utraconych przychodów. Jak podkreślił Guzowski, narzędzie nadaje się też do testowania leków bezpośrednio na komórkach pobranych od pacjenta — a szybszy i tańszy rozwój leków oznacza terapie dostępniejsze i szybciej trafiające do użytku. Spółka przygotowuje się do pierwszych pilotaży z firmami biotechnologicznymi i farmaceutycznymi w Polsce, ma też pierwszego partnera zagranicznego. Nagroda — jak ocenił współzałożyciel — daje młodej firmie „oddech biznesowy” przy kosztach ochrony patentowej i wejścia na rynek oraz prestiż istotny w poszukiwaniu inwestorów.

Ruszyły zgłoszenia do 28. edycji

Przy wprowadzaniu nowych technologii na rynek przedsiębiorcy mogą korzystać m.in. ze wsparcia Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki: Ścieżka SMART finansuje prace badawczo-rozwojowe i wdrażanie innowacji, program STEP wspiera rozwój technologii krytycznych, dostępne są także preferencyjne pożyczki na cyfrową i zieloną transformację oraz działanie „Promocja marki innowacyjnych MŚP”.

Jednocześnie ruszyły zgłoszenia do 28. edycji konkursu. Można do niej zgłosić wyroby lub technologie doprowadzone do etapu prac wdrożeniowych, które osiągnęły co najmniej szósty poziom gotowości technologicznej (TRL) — czyli po demonstracji prototypu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Zgłoszenie może dotyczyć również produktu już wdrożonego, pod warunkiem że jego pierwsza sprzedaż nastąpiła nie wcześniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku. Szczegóły na stronie parp.gov.pl.

Źródło: Newseria