Gaz w Europie znów kosztuje 100 euro. Tak źle nie było od 2022 roku, a magazyny najchudsze od 17 lat

Cena gazu ziemnego w Europie osiągnęła w środę poziom 100 euro za megawatogodzinę po raz pierwszy od prawie czterech lat — poinformowała PAP Biznes. Benchmarkowe kontrakty na amsterdamskiej giełdzie (ICE Endex, Dutch TTF) zwyżkowały o 4,1 proc., podsycając obawy przed nawrotem kryzysu energetycznego dokładnie w momencie, gdy region wkracza w okres szczytowego zapotrzebowania — z zimowymi zapasami na najniższym sezonowym poziomie od 2009 roku.

Bariera psychologiczna — ale krucha

Obecne ceny gazu ponad trzykrotnie przekraczają poziomy sprzed rozpoczęcia przez Izrael i USA wojny z Iranem. Konflikt ten zwiększył już rachunek Europy za import paliw kopalnych o ponad 100 mld euro, a nad gospodarką wisi ryzyko kolejnych wzrostów. Choć notowania wciąż są znacznie niższe od szczytów poprzedniego kryzysu energetycznego, w części regionu pojawiły się niepokoje społeczne wywołane rosnącymi kosztami utrzymania oraz oznaki trudności w sektorze produkcyjnym — Unia Europejska zwróciła się do państw członkowskich o rozważenie działań ograniczających popyt na energię.

Poziom 100 euro jest bez wątpienia barierą psychologiczną, która może powstrzymać dalsze wzrosty

— ocenił Tom Marzec-Manser, dyrektor ds. europejskiego rynku gazu i LNG w Wood Mackenzie.

Jednak biorąc pod uwagę dynamicznie zmieniającą się sytuację geopolityczną na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w kontekście zbliżających się wyborów w USA, wystarczy niewiele, aby ceny gazu w Europie poszybowały jeszcze wyżej

— dodał Marzec-Manser.

Magazyny najniżej od 2009 roku

Europa wchodzi w zimę z wyjątkowo cienką poduszką bezpieczeństwa. Zapasy gazu w magazynach UE wynoszą 74,6 proc. wobec średniej pięcioletniej na tę porę roku na poziomie 89,5 proc. — w magazynach znajduje się obecnie 846,39 TWh gazu, wynika z wyliczeń Gas Infrastructure Europe. Szczególnie niepokojąco wygląda sytuacja Niemiec, gdzie magazyny są zapełnione w 61,5 proc. przy średniej pięcioletniej 88,3 proc.

Pogoda na razie sprzyja, ale krótko: temperatury w północno-zachodniej Europie wzrosły w tym tygodniu powyżej normy, jednak w najbliższych dniach prognozowany jest ich spadek — i to potencjalnie równolegle z falami zimna w częściach Azji. To zapowiedź zażartej rywalizacji cenowej o ładunki LNG z azjatyckimi nabywcami, bo w obliczu utrzymujących się zakłóceń na Bliskim Wschodzie Europa może być zmuszona płacić więcej, by przyciągnąć dostawy skroplonego gazu.

Wojna z Iranem bez końca, w styczniu zakaz rosyjskiego LNG

Geopolityczne tło nie daje powodów do optymizmu. Eksport gazu z Bliskiego Wschodu, który przed wybuchem wojny odpowiadał za jedną piątą globalnego zapotrzebowania, wciąż jest zakłócany przez konflikt — a końca sporu USA z Iranem nie widać. Co więcej, „Wall Street Journal” napisał, że Stany Zjednoczone ostrzegły kilka arabskich państw Zatoki Perskiej, by były przygotowane na krótką, intensywną kampanię militarną wymierzoną w Iran — operacja miałaby nastąpić po amerykańskich wyborach do Kongresu, które odbędą się za tydzień.

Region dysponuje przy tym niewieloma narzędziami, by złagodzić skutki dla konsumentów. UE zamierza odroczyć nowe przepisy dotyczące emisji metanu, które mogłyby utrudnić import gazu — co jednak nie zahamuje wzrostu cen w krótkim okresie. Na styczeń zaplanowano z kolei całkowity zakaz importu rosyjskiego LNG, choć pojawiają się głosy wzywające do ponownego rozważenia tych środków w celu złagodzenia presji kosztowej. Zima, w którą Europa wchodzi z najniższymi od 17 lat zapasami, drogim LNG i wiszącą w powietrzu eskalacją w Zatoce, zapowiada się więc jako najpoważniejszy test odporności energetycznej kontynentu od 2022 roku.

Źródło: PAP Biznes