Zadłużenie firm przemysłowych przekroczyło 1,3 mld zł. Produkcja rośnie, gotówki brak

Zadłużenie firm z sektora przemysłowego wpisanych do Krajowego Rejestru Długów wzrosło w ciągu roku o 80 mln zł i sięga obecnie 1,35 mld zł. To niepokojący sygnał, bo problemy nie wynikają z braku zamówień – produkcja w wielu segmentach wciąż rośnie. Winowajcą są zatory płatnicze i coraz dłuższe terminy regulowania należności przez kontrahentów.

Dane KRD pokazują wyraźny trend: sektor przemysłowy zadłuża się systematycznie, mimo że koniunktura produkcyjna w Polsce nie jest zła. To właśnie ten rozdźwięk – między wolumenem produkcji a rzeczywistym przepływem gotówki – staje się głównym źródłem napięć finansowych w branży. Firmy wystawiają faktury, realizują kontrakty, ale pieniądze nie wpływają na czas. W efekcie same stają się dłużnikami – wobec dostawców, banków, leasingodawców czy ZUS.

Mechanizm jest prosty i dobrze znany każdemu, kto prowadził działalność produkcyjną. Duży odbiorca – często sieciowy, często z silniejszą pozycją negocjacyjną – wydłuża terminy płatności. Mały lub średni producent nie ma wyboru: albo się zgodzi, albo straci kontrakt. Pieniądze zamrożone w należnościach nie mogą pokryć bieżących zobowiązań. I tak rośnie dług.

Zatory płatnicze – problem strukturalny, nie wyjątek

Zatory płatnicze w polskim przemyśle to problem, który wraca jak bumerang przy każdym spowolnieniu gospodarczym, ale – co istotne – nie znika też w czasach dobrej koniunktury. Polska wdrożyła przepisy ograniczające maksymalne terminy płatności w transakcjach handlowych, jednak ich egzekwowanie w praktyce pozostawia wiele do życzenia. Małe firmy rzadko decydują się na formalne dochodzenie należności od większych kontrahentów, bojąc się utraty relacji biznesowej. Efekt? Faktury przeterminowane o kilkadziesiąt, a niekiedy kilkaset dni są w branży przemysłowej standardem, a nie anomalią.

Środowiska gospodarcze związane z Konfederacją od dawna wskazują, że rozwiązaniem nie są kolejne regulacje nakładające obowiązki sprawozdawcze na przedsiębiorców, lecz realne uproszczenie dochodzenia należności – skrócenie postępowań sądowych, tańszy dostęp do nakazów zapłaty i skuteczniejsza egzekucja. Postulat wydaje się słuszny: prawo musi działać szybko, jeśli ma chronić płynność firm, a nie tylko teoretycznie regulować terminy płatności.

Kto wpada w spiralę długu najczęściej

Z danych KRD wynika, że w rejestrze najliczniej reprezentowane są firmy z sektora MŚP – małe zakłady produkcyjne, podwykonawcy, firmy obróbki metali, tworzyw sztucznych czy komponentów dla motoryzacji i budownictwa. To właśnie one są najbardziej wrażliwe na opóźnienia płatności, bo nie dysponują poduszką finansową pozwalającą na wielomiesięczne czekanie na przelew.

Większe podmioty radzą sobie lepiej – mają dostęp do faktoringu, kredytów obrotowych i linii rewolwingowych. Problem w tym, że koszt takiego finansowania w ostatnich latach wyraźnie wzrósł. Przedsiębiorcy, którzy jeszcze kilka lat temu bez problemu finansowali należności tanim kredytem, dziś płacą za tę usługę znacznie więcej. To bezpośrednio przekłada się na marże i konkurencyjność.

Faktoring – czyli sprzedaż należności firmie faktoringowej w zamian za natychmiastowe środki – stał się dla wielu producentów koniecznością, a nie opcją. Rynek faktoringowy w Polsce rośnie, co samo w sobie jest dowodem na skalę problemu z zatorami. Firmy wolą oddać część marży faktorowi niż czekać na pieniądze od kontrahenta i ryzykować własną niewypłacalność.

Czy 1,35 mld zł to dużo?

Kwota robi wrażenie, ale warto ją osadzić w kontekście. Polski sektor przemysłowy zatrudnia setki tysięcy ludzi i generuje znaczną część krajowego PKB. Łączne zadłużenie firm w KRD – we wszystkich branżach – jest wielokrotnie wyższe. Niemniej dynamika wzrostu długu w przemyśle – skok o 80 mln zł w ciągu jednego roku – jest niepokojąca i sugeruje, że sytuacja się pogarsza, a nie stabilizuje.

Eksperci zwracają uwagę, że rok 2025 był dla polskiego przemysłu trudny – słabszy popyt z Niemiec, wyższe koszty energii i surowców oraz niepewność regulacyjna związana z transformacją energetyczną i wymogami ESG odcisnęły piętno na wynikach wielu zakładów. Część firm, które przetrwały trudny okres, wyszła z niego z podwyższonym zadłużeniem i niższymi rezerwami. Rok 2026 przynosi pewne ożywienie, ale nie dla wszystkich – i nie wszędzie w równym stopniu.

Dla zarządzających firmami produkcyjnymi komunikat płynący z raportu KRD jest jasny: monitoring należności i aktywne zarządzanie płynnością to dziś nie opcja, lecz warunek przetrwania. Firmy, które zlekceważą ten sygnał i będą biernie czekać na przelewy od kontrahentów, mogą szybko znaleźć się po drugiej stronie – jako dłużnicy w rejestrze, a nie wierzyciele dochodzący swoich pieniędzy.