Ukraińskie drony uderzyły w centra danych Yandexu. Ruch rosyjskich botów w sieci niemal zanikł

W dniach 8–11 października ukraińskie drony zaatakowały rosyjskie centra danych Yandexu, paraliżując wiele usług jednego z największych rosyjskich przedsiębiorstw technologicznych i powodując gwałtowny spadek ruchu generowanego przez boty w jego sieci — informuje serwis Spider’s Web w tekście Malwiny Kuśmierek, powołując się na dane Cloudflare i NetBlocks. Eksperci studzą jednak domysły, że wyłączone zostały rosyjskie konta propagandowe — dostępne dane tego nie dowodzą.

Boty z 99,6 proc. ruchu do załamania

Dane udostępnione przez Cloudflare pokazują wyraźny spadek ruchu botów korzystających z sieci Yandexu. Przed pierwszym uderzeniem aktywność utrzymywała się na wysokim poziomie; po ataku na centrum danych w Sasowie 8 października wskaźnik spadł do około 57 proc. wcześniejszego poziomu, a kolejne uderzenia przyniosły dalsze zakłócenia. Na wykresie Cloudflare z ostatnich siedmiu dni udział botów w ruchu HTTP z sieci AS13238, należącej do Yandex LLC, wynosił 99,6 proc., a ruch generowany przez ludzi — zaledwie 0,4 proc. Widoczne jest też gwałtowne załamanie liczby żądań HTTP 10 i 11 października.

Zakłócenia potwierdza również NetBlocks, organizacja monitorująca łączność internetową. Po ataku dronowym z 11 października na obiekt w obwodzie włodzimierskim łączność w sieci Yandex Cloud spadła do około 30 proc. normalnego poziomu, a w sieci Yandex LLC — do 63 proc. Jak zaznacza Spider’s Web, wskaźniki NetBlocks mierzą dostępność i łączność sieci, a Cloudflare analizuje ruch HTTP botów — oba źródła wskazują na poważne zakłócenia w infrastrukturze Yandexu, choć opisują różne zjawiska.

Koniec farm trolli? Danych brak

Gwałtowny spadek ruchu botów wywołał w mediach społecznościowych poruszenie i sugestie, że ukraińskie ataki wyłączyły rosyjskie konta prowadzące operacje wpływu. Nie ma jednak wystarczających danych, by potwierdzić taki wniosek — na co zwrócił uwagę m.in. serwis Niebezpiecznik, cytowany przez Spider’s Web.

Według Niebezpiecznika dane Cloudflare dotyczą przede wszystkim automatycznych programów wysyłających żądania HTTP: robotów indeksujących strony, narzędzi do wyszukiwania podatności czy systemów do prób logowania metodą brute force i rozsyłania spamu. Takie programy różnią się od botów działających jako konta w serwisach społecznościowych — publikujących komentarze, rozpowszechniających narracje polityczne czy sztucznie podbijających zasięgi. Sam spadek ruchu HTTP w sieci Yandexu nie dowodzi, że to właśnie takie konta przestały działać.

Niebezpiecznik zaznacza jednocześnie, że nie można wykluczyć, iż infrastruktura Yandexu była w jakimś stopniu wykorzystywana do hostowania systemów wspierających operacje wpływu — dostępne dane nie pozwalają jednak określić skali takiego wykorzystania ani wpływu zniszczeń na działalność farm trolli.

Anegdoty o znikających kontach

Mimo tych zastrzeżeń część użytkowników mediów społecznościowych zgłasza, że po atakach zauważyła spadek aktywności kont kojarzonych z rosyjską propagandą. Przykładem przytaczanym przez Spider’s Web jest wpis facebookowej strony „Głos ulicy – prywatne komunikaty w przestrzeni publicznej”, której prowadzący zwrócili uwagę na nagłe zniknięcie części kont publikujących treści przedstawiane jako patriotyczne, a jednocześnie przychylne Rosji.

Takie obserwacje pozostają jednak anegdotyczne — nie pozwalają ustalić, czy spadek aktywności wynika z uszkodzenia infrastruktury Yandexu, czy z innych przyczyn, ani czy obejmuje większą liczbę kont. Rozróżnienie ma znaczenie dla oceny skutków uderzeń: zakłócenie serwerów może ograniczyć dostępność usług i automatyzacji, ale nie musi wyłączać całej infrastruktury kampanii informacyjnych, zwłaszcza gdy jej elementy są rozproszone między wieloma dostawcami.

Cios w kluczową infrastrukturę rosyjskiego internetu

Yandex jest jednym z najważniejszych dostawców usług internetowych w Rosji — rozwija wyszukiwarkę, rozwiązania chmurowe, usługi transportowe i narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, a z jego centrów danych korzystają użytkownicy indywidualni i przedsiębiorstwa. Według informacji przytoczonych przez serwis Tom’s Hardware status usług Yandex Cloud wskazywał na problemy dotyczące co najmniej 84 usług — zakłócenia mogą więc sięgać znacznie szerzej niż sam ruch botów.

Ukraińskie ataki są odpowiedzią na rosyjskie uderzenia w ukraińskie centra danych i infrastrukturę telekomunikacyjną, które doprowadziły m.in. do utraty łączności przez część gospodarstw domowych i zakłóceń w działaniu usług internetowych.

Źródło: Spider’s Web