Pułapki na rynku OZE. Prezes UOKiK nakłada milionowe kary za nieuczciwe praktyki

Inwestycja w odnawialne źródła energii, mająca przynieść gospodarstwom domowym realne oszczędności, stała się dla części firm polem do stosowania manipulacyjnych technik sprzedażowych. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) zakwestionował praktyki przedsiębiorców, którzy wykorzystywali marketingowy strach, ukryte koszty oraz nieprecyzyjne zapisy umowne. W efekcie prowadzonych postępowań nałożono kary łącznej wysokości ponad 7 mln zł na spółki oraz blisko 400 tys. zł na osoby nimi zarządzające.

Marketing strachu i „urzędowe” zawiadomienia

Jedną z najpoważniejszych zakwestionowanych praktyk było nadawanie ofertom handlowym formy oficjalnej korespondencji urzędowej. Spółka Polska Energia Grupa Kapitałowa wysyłała do konsumentów druki stylizowane na zawiadomienia z gminy lub od dystrybutora energii, co miało wymusić natychmiastową reakcję odbiorcy. Tomasz Chróstny podkreśla wagę odpowiedzialności w tym sektorze:

Instalacje OZE wymagają od konsumentów wyłożenia dziesiątek tysięcy złotych, a od przedsiębiorców pełnej odpowiedzialności – zarówno za jakość produktu, jak i za uczciwy sposób sprzedaży oraz przejrzyste warunki umowy. Niedopuszczalne jest sprzedawanie fotowoltaiki strachem i presją oraz pisanie umów tak, by ryzyko i koszty zawsze zostawały po stronie konsumenta.

— wyjaśnia Tomasz Chróstny.

Mechanizm manipulacji opierał się również na dezinformacji dotyczącej cen prądu. Firmy straszyły podwyżkami rzędu 300–400 proc., podczas gdy faktyczny wzrost cen w latach 2022–2024 wyniósł niespełna 33 proc. Taki przekaz, pomijający rządowe tarcze osłonowe, służył wywołaniu paniki i skłonieniu do szybkiego podpisania umowy.

Nieprecyzyjne umowy i jednostronne korzyści

Urząd zakwestionował również wzorce umowne stosowane przez spółkę Energia dla Pokoleń. Kontrowersje wzbudziły zapisy o „niekorzystnych warunkach atmosferycznych”, które pozwalały firmie na niemal dowolne przesuwanie terminów montażu bez żadnych konsekwencji. Jednocześnie konsumenci byli narażeni na otrzymanie komponentów innych niż te przedstawione w projektach, które spółka traktowała jedynie jako niewiążące wizualizacje.

Kolejny przykład skrajnie niekorzystnych warunków dotyczy spółki Nasz Prąd, gdzie analizowane są klauzule o wysokich karach finansowych:

Wątpliwości Prezesa UOKiK budzi m.in. postanowienie, zgodnie z którym ekipa montażowa miała stawić się w umówionym terminie, a jeśli nieruchomość nie była gotowa do rozpoczęcia prac i sytuacja nie zmieniła się w ciągu dwóch godzin, spółka mogła obciążyć klienta dodatkowym kosztem dojazdu w wysokości 1000 zł za każdy dzień zwłoki.

— zaznacza Tomasz Chróstny.

Przy braku precyzyjnej definicji „przygotowania” nieruchomości, konsumenci ryzykowali narastanie ogromnych długów z tytułu kar umownych, nad którymi nie mieli realnej kontroli.

Milionowe sankcje dla spółek i zarządów

W wyniku stwierdzonych naruszeń, Prezes UOKiK nałożył surowe kary finansowe. Największa z nich dotknęła spółkę Energia dla Pokoleń (ponad 6,1 mln zł). Istotnym elementem decyzji jest pociągnięcie do odpowiedzialności osobistej osób zarządzających, które muszą zapłacić łącznie 387 tys. zł.

Sankcje nałożone przez Urząd:

• Energia dla Pokoleń: 6 129 221 zł kary dla spółki oraz kary dla trojga członków zarządu.
• Polska Energia Grupa Kapitałowa: 904 068 zł kary dla spółki oraz po 50 tys. zł dla dwóch osób zarządzających.

Decyzje nie są prawomocne, a ukarane podmioty skorzystały z prawa do odwołania się do sądu. Działania te wpisują się w szerszą strategię kontroli rynku OZE, w ramach której wcześniej ukarano już m.in. Sunday Polska oraz Am Eco Energy.