Mitsubishi Pajero – historia terenowej legendy, która zniknęła ze sceny

Dwanaście zwycięstw w rajdzie Dakar, łączna sprzedaż przekraczająca trzy miliony egzemplarzy i blisko cztery dekady produkcji, Mitsubishi Pajero należało do ścisłej czołówki klasycznych terenówek. Gdy w 2021 roku model ostatecznie zniknął z taśm produkcyjnych, zamknął się pewien rozdział w historii segmentu, który dziś coraz bardziej wypierają komfortowe SUV-y.

Najważniejsze:

• Łączna sprzedaż wszystkich czterech generacji Pajero przekroczyła trzy miliony sztuk na świecie
• Model triumfował w rajdzie Dakar dwanaście razy, w tym przez siedem kolejnych edycji bez przerwy między 2001 a 2007 rokiem
• Produkcja na rynek japoński wygasła w 2019 roku, a globalna, w 2021 roku
• W krajach hiszpańskojęzycznych auto funkcjonowało pod nazwą Montero, bo oryginalna nazwa jest tam wulgarnym slangiem; w Wielkiej Brytanii sprzedawano je jako Shogun
• Rodowód projektu sięga studyjnego modelu firmy z 1934 roku, Pajero nie powstało z niczego, lecz narastało przez dekady

Koniec pewnej epoki, co znaczyło wycofanie Pajero

Wiadomość o zakończeniu produkcji nie pojawiła się znienacka. Kierownictwo Mitsubishi Motors poinformowało wiosną 2019 roku, że wytwarzanie modelu na potrzeby rodzimego rynku zostanie wstrzymane jeszcze tego samego lata. Rok później japoński serwis finansowy Nikkei ujawnił, że firma planuje całkowite wygaszenie produkcji, również na eksport, w 2021 roku. Tak też się stało.

Odejście Pajero to nie tylko informacja dla fanów off-roadu. To sygnał szerszego trendu: klasyczne terenówki o ramowej konstrukcji, zdolne pokonywać ekstremalne trasy, ustępują miejsca crossoverom i SUV-om, które oferują zbliżony wygląd, lecz projektowane są z myślą o asfaltowych drogach. Niszę po Pajero zagospodarowują przede wszystkim Toyota Land Cruiser i Jeep Wrangler, modele, które wciąż utrzymują się w sprzedaży właśnie dlatego, że ich producenci nie porzucili segmentu. Czy Mitsubishi kiedykolwiek powróci z nową generacją, dostępne informacje tego nie potwierdzają.

Genealogia dłuższa niż cztery generacje

Zanim w 1982 roku z taśm produkcyjnych zjechały pierwsze egzemplarze, projekt dojrzewał przez blisko dekadę. Prototyp gotowy był już w 1973 roku, a publiczność zobaczyła niemal gotowe auto na tokijskich targach motoryzacyjnych w 1981 roku. Samo myślenie o tego rodzaju pojeździe ma jednak korzenie jeszcze głębsze: koncepcja nawiązywała do studyjnego modelu czterokołowego z lat trzydziestych XX wieku oraz do lekkiego pojazdu terenowego z przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Niewielu producentów może wskazać tak długą ciągłość myśli inżynierskiej stojącej za jednym modelem.

Nazwa modelu pochodzi od łacińskiej nazwy gatunkowej kota pampasowego zamieszkującego Amerykę Południową. Problem pojawił się szybko: w potocznym hiszpańskim to samo słowo funkcjonuje jako ordynarne określenie o jednoznacznych skojarzeniach erotycznych. Producent rozwiązał to pragmatycznie, na rynkach hiszpańskojęzycznych i północnoamerykańskich auto trafiało do salonów jako Montero, a brytyjscy klienci kupowali je pod nazwą Shogun.

Cztery generacje pod lupą, nie tylko dane, lecz konsekwencje

Poniższa tabela porządkuje kluczowe informacje o kolejnych generacjach, a poniżej niej znajdziesz to, czego w suchych danych nie widać, czyli co zmiany techniczne oznaczały w praktyce:

Przejście z drugiej na trzecią generację to najważniejsza zmiana inżynierska w całej historii modelu. Pajero II opierało się na klasycznej ramie nośnej, rozwiązaniu sprawdzonym w trudnym terenie, lecz generującym drgania i hałas wyczuwalne na co dzień. Pajero III otrzymało konstrukcję samonośną z wbudowaną ramą wzmacniającą i niezależnym zawieszeniem obu osi. Dla kierowcy oznaczało to wyraźnie cichsze i wygodniejsze wnętrze na asfaltowych drogach oraz przestronniejszą kabinę. Ceną był pewien kompromis: purystom terenowym samochód przestał wydawać się „prawdziwą terenówką”, a bliżej mu było do komfortowego SUV-a z zaawansowanym napędem. To właśnie ta filozofia, większy komfort bez rezygnacji z możliwości terenowych, wytyczyła kierunek całego segmentu na kolejne lata.

Ciekawostką jest decyzja o utrzymaniu produkcji drugiej generacji równolegle z trzecią aż do 2012 roku, czyli przez trzynaście lat od debiutu następcy. To niemal bezprecedensowe zjawisko w motoryzacji. Możliwe wyjaśnienia są dwa: albo istniał realny popyt na bardziej „terenowy” charakter starszej konstrukcji ramowej, albo Mitsubishi po prostu zagospodarowywało zdolności produkcyjne i kontrygowało starzejącą się bazę klientów. Najpewniej oba czynniki zadziałały jednocześnie.

Napęd Super Select, zadebiutowany w generacji II, umożliwiał zmianę trybu pracy układu napędowego w ruchu, przy odpowiedniej prędkości, bez zatrzymywania pojazdu. W generacji III układ ten zmodernizowano, zastępując koła stożkowe przekładnią planetarną, co pozwoliło na płynne rozdzielanie momentu obrotowego między osiami w różnych proporcjach. Domyślnie moment dzielony był nierównomiernie na korzyść tylnej osi, co przekładało się na bardziej dynamiczny charakter prowadzenia w warunkach normalnych.

Dakar: siedem wygranych z rzędu i drogowy rarytas

Rajdowy dorobek Pajero jest jednym z argumentów, które zadecydowały o statusie modelu jako legendy. Dwanaście zwycięstw w klasyfikacji generalnej rajdu Dakar to wynik imponujący sam w sobie; seria siedmiu kolejnych triumfów bez przerwy, odniesiona na przestrzeni lat 2001–2007, czyni z Pajero rekordowego gracza tej rywalizacji.

Wersja drogowa o nazwie Evolution, powiązana z drugą generacją, była bezpośrednią konsekwencją wymogów regulaminowych: aby dopuścić rajdowy prototyp z niezależnym zawieszeniem tylnej osi i odpowiednio zmodyfikowanym silnikiem, producent był zobowiązany zaoferować homologowany odpowiednik w sprzedaży publicznej. Wytworzono go w bardzo ograniczonej liczbie, co czyni te egzemplarze poszukiwanym obiektem kolekcjonerskim. Wyróżniały się charakterystycznym pakietem spojlerów nadającym nadwoziu sportowy wygląd.

Trzy miliony egzemplarzy i zamówienie wojskowe

Łączna sprzedaż wszystkich generacji Pajero przekroczyła granicę trzech milionów sztuk. Dla porównania, taki wynik plasuje model w ekskluzywnym gronie terenówek, które naprawdę przebił się do szerokiej świadomości globalnego rynku, obok takich modeli jak Toyota Land Cruiser czy Land Rover Defender. Żaden z nich nie zniknął z produkcji tak nagle jak Pajero, co samo w sobie jest zastanawiające.

Pajero trafiało nie tylko do prywatnych nabywców. Irlandzki oddział Mitsubishi Motors wygrał otwarty przetarg rządowy w 2009 roku i zobowiązał się dostarczyć kilkaset egzemplarzy modelu dla tamtejszych sił zbrojnych w ciągu kilku kolejnych lat. Kontrakty wojskowe są wymownym testem wiarygodności pojazdu, armie kierują się niezawodnością i odpornością na warunki terenowe, nie wizerunkiem.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Mitsubishi zakończyło produkcję Pajero?

Oficjalnie Mitsubishi nie podało jednej przyczyny. Produkcja na rynek japoński wygasła latem 2019 roku, a globalna, w 2021 roku, zgodnie z wcześniejszymi informacjami branżowych mediów. Kontekst rynkowy jest czytelny: popyt na klasyczne terenówki maleje, a klientów przejęły crossovery i SUV-y o bardziej codziennym charakterze.

Czy używane Pajero to dobry zakup dla kogoś, kto szuka terenówki?

Pajero, szczególnie trzecia i czwarta generacja, łączyło zaawansowany układ napędowy Super Select z relatywnie wygodnym wnętrzem. Jako pojazd używany wymaga sprawdzenia stanu układu napędowego i zawieszenia, które w wersjach starszych bywa już kosztowne w naprawie. Model ma jednak rozbudowaną bazę fanów i dostępne części, co jest istotne przy zakupie auta bez wsparcia fabryki.

Czym różni się Pajero od Pajero Sport?

To dwa odrębne modele. Pajero Sport bazuje na płycie podłogowej pickupa i ma inną architekturę techniczną niż klasyczne Pajero, które przez lata rozwijało własną konstrukcję. Wspólna jest wyłącznie nazwa handlowa i część DNA wizerunkowego marki.

Ile razy Pajero wygrało rajd Dakar?

Model triumfował w rajdzie Dakar dwanaście razy w klasyfikacji generalnej. Spośród tych zwycięstw siedem przypadło na siedem kolejnych edycji rajdu, seria, która nie ma odpowiednika wśród terenówek seryjnych dopuszczonych do tej rywalizacji.

Jak brzmiała oryginalna nazwa modelu i dlaczego zmieniono ją na niektórych rynkach?

Nazwa Pajero pochodzi od łacińskiej nazwy gatunkowej kota pampasowego. W potocznym języku hiszpańskim jest jednak wulgaryzmem, dlatego na rynkach hiszpańskojęzycznych i w Ameryce Północnej auto sprzedawano jako Montero, a w Wielkiej Brytanii, jako Shogun.

Fot. OSX / Wikimedia Commons (Public domain)