Dług publiczny Polski po raz pierwszy przekroczył 2 bln zł

Ministerstwo Finansów opublikowało dane o stanie zadłużenia sektora finansów publicznych na koniec pierwszego kwartału 2026 roku. Po raz pierwszy w historii państwowy dług publiczny przekroczył symboliczny próg 2 bilionów złotych, osiągając poziom 2008,2 mld zł.

Wzrost o niemal 95 mld zł w jednym kwartale

Jak wynika z komunikatu resortu finansów, państwowy dług publiczny (PDP), rozumiany jako zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji, wzrósł w ciągu zaledwie trzech miesięcy o 94,6 mld zł, co oznacza dynamikę na poziomie 4,9 proc. względem stanu na koniec 2025 roku. Przekroczenie progu 2 bilionów złotych to nie tylko wymiar symboliczny – stanowi sygnał ostrzegawczy dla oceny długoterminowej stabilności finansów państwa.

Relacja państwowego długu publicznego do PKB wyniosła na koniec marca 2026 roku 50,6 proc., według danych przytaczanych przez Ministerstwo Finansów. To o 1,7 punktu procentowego więcej niż na koniec poprzedniego roku. Dla porównania – wskaźnik za pełny rok 2025, przy uwzględnieniu aktualnego szacunku PKB, ukształtował się na poziomie 48,9 proc. i okazał się nieznacznie niższy od wartości publikowanej wcześniej, pod koniec marca bieżącego roku.

Dług EDP znacznie przekracza 2,4 bln zł

Ministerstwo Finansów zaprezentowało również dane dotyczące długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, określanego jako dług EDP – jednego z kluczowych elementów kryterium fiskalnego traktatu z Maastricht. Ten wskaźnik okazał się znacznie wyższy od samego PDP i na koniec pierwszego kwartału 2026 roku sięgnął 2444,3 mld zł. Oznacza to wzrost o 109,1 mld zł, czyli 4,7 proc., w stosunku do końca 2025 roku.

Czytaj takze: Waszyngton rozważa użycie irańskich aktywów do pokrycia szkód w Zatoce Perskiej

Relacja długu EDP do PKB osiągnęła 61,6 proc., rosnąc o 1,9 punktu procentowego wobec stanu sprzed kwartału. Wskaźnik za cały 2025 rok wyniósł przy tym 59,7 proc. PKB – również nieznacznie poniżej danych prezentowanych w marcu. Warto podkreślić, że próg 60 proc. PKB stanowi jedno z referencyjnych kryteriów konwergencji określonych w unijnym prawie, a jego przekroczenie formalnie oznacza naruszenie tego kryterium.

Czytaj takze: Ministerstwo Finansów podnosi próg zwolnienia z PCC – rynek wtórny odetchnie

Co stało za wzrostem długu EDP?

Resort finansów szczegółowo omówił czynniki kształtujące poziom długu EDP w pierwszym kwartale roku. Poza zmianami wynikającymi z dynamiki samego PDP, na końcowy wynik złożyło się kilka dodatkowych elementów. Największy wpływ miał wzrost skonsolidowanego zadłużenia Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 o 12,4 mld zł oraz wzrost zobowiązań Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych o 6,3 mld zł – co odzwierciedla rosnące wydatki na obronność finansowane poza budżetem centralnym.

Czytaj takze: Orlen zapowiada kolejne zawiadomienie do prokuratury. „Proceder trwał latami”

Jak podaje ministerstwo, wzrost zadłużenia odnotował także Krajowy Fundusz Drogowy oraz Fundusz Pomocy – każdy z nich o 0,4 mld zł. Na wzrost długu wpłynęło ponadto zaliczenie kolejnych przedsiębiorstw do sektora instytucji rządowych i samorządowych, co zwiększyło dług EDP o 1 mld zł.

Po stronie czynników ograniczających wzrost zadłużenia ministerstwo wskazało na zwiększenie stanu depozytów na rachunku Ministerstwa Finansów i Skarbu Państwa Wierzycieli, posiadanych przez fundusze ulokowane w Banku Gospodarstwa Krajowego – wzrost o 3,5 mld zł przełożył się na obniżenie długu EDP w wyniku pogłębienia konsolidacji wzajemnych zobowiązań. Dodatkowo transakcje CIRS przyczyniły się do obniżenia różnicy między długiem EDP a PDP o 1,5 mld zł.

Rosnące wydatki pozabudżetowe a transparentność finansów publicznych

Dane opublikowane przez Ministerstwo Finansów pokazują wyraźnie, że coraz istotniejszą rolę w kształtowaniu długu publicznego odgrywają fundusze pozabudżetowe – w tym instrumenty służące finansowaniu wydatków zbrojeniowych i spłacie zobowiązań zaciągniętych w związku z pandemią COVID-19. Rosnące zaangażowanie tych podmiotów sprawia, że różnica między węższą miarą PDP a szerszym wskaźnikiem EDP sięga już ponad 436 mld zł.

Z perspektywy oceny kondycji finansów publicznych istotne jest, że to właśnie dług EDP jest podstawą oceny w ramach unijnej procedury nadmiernego deficytu oraz punktem odniesienia dla ratingów kredytowych wystawianych Polsce przez agencje międzynarodowe. Przekroczenie pułapu 61 proc. PKB w tym wskaźniku może wpływać na postrzeganie wiarygodności fiskalnej kraju przez inwestorów zagranicznych i instytucje finansowe.