Za nami drugi, ostatni dzień XI Europejskiego Kongresu Samorządów w Mikołajkach

Wtorek, 3 marca 2026 roku, upłynął w Mikołajkach pod znakiem poszukiwania konkretnych rozwiązań dla lokalnych społeczności w obliczu globalnej niepewności. Drugi dzień XI Europejskiego Kongresu Samorządów stał się platformą wymiany doświadczeń w kluczowych obszarach: od cyfryzacji obszarów wiejskich, przez strategiczną infrastrukturę i odnawialne źródła energii, aż po rolę kultury w ochronie zdrowia psychicznego. Ponad 3000 uczestników dyskutowało o tym, jak samorządy mogą skutecznie reagować na dynamiczne zmiany społeczne i gospodarcze.

Od smart city do smart wsi

Podczas panelu poświęconego cyfryzacji Polski eksperci zgodnie uznali, że rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej jest obecnie równie istotny dla spójności kraju, jak niegdyś budowa dróg. Głównym postulatem debaty było stworzenie ogólnokrajowego programu rozwoju łączności na obszarach wiejskich, co ma zapobiec wykluczeniu cyfrowemu i stworzyć warunki do pracy zdalnej dla młodych ludzi, zachęcając ich do pozostania w rodzinnych miejscowościach.

Andrzej Dulka, prezes zarządu Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji, zwrócił uwagę na konieczność systemowego podejścia do technologii:

Sieci muszą powstawać dla zapewnienia bezpieczeństwa, a samorządowcy muszą być otwarci na budowę infrastruktury. Dlatego mówmy nie tylko o smart city, ale także o smart wsiach. Powinien powstać ogólnokrajowy program rozwoju telekomunikacji na obszarach wiejskich. Przy tej okazji można zadecydować, że informatycy będą pracowali dla grupy miejscowości, bo to zoptymalizuje koszty.

Współpracę samorządów z sektorem prywatnym jako fundament nowoczesnej gminy wskazał Edward Żuralski, starosta Nowego Miasta Lubawskiego:

Możemy obrać drogę proaktywną – działając samodzielnie albo reaktywną – bierną, czekając na zgłoszenia inwestorów. Żeby być liderem trzeba działać proaktywnie, wychodzić naprzeciw innowacjom i samemu je tworzyć. A jest to bardzo ważne, żeby stwarzać warunki dla młodych, którzy w dużej mierze chcą pracować zdalnie, więc muszą mieć dostęp do wydajnej sieci.

Infrastruktura i przemysł jako filary regionalnej konkurencyjności

Kluczowym punktem wtorkowych obrad był panel „Rozwój gospodarczy regionów poprzez infrastrukturę, przemysł i transgraniczne partnerstwa”, moderowany przez Kamila Śliwińskiego, redaktora prowadzącego PKB24.pl. Dyskusja skupiła się na budowaniu silnych i odpornych gospodarek lokalnych poprzez strategiczne inwestycje oraz współpracę międzynarodową. Uczestnicy podkreślali, że w dobie niepewności to właśnie elastyczność samorządów i ich zdolność do nawiązywania partnerstw z biznesem oraz administracją centralną decydują o tempie rozwoju.

Głos w debacie zabrali przedstawiciele rządu, samorządu oraz liderzy innowacji. Stanisław Bukowiec, Wiceminister Infrastruktury oraz Pełnomocnik Rządu ds. Przeciwdziałania Wykluczeniu Komunikacyjnemu, nakreślił kierunki walki z barierami transportowymi. Burmistrz Bogatyni Wojciech Dobrołowicz dzielił się doświadczeniami z regionu o specyficznym, przygranicznym położeniu, wskazując na wagę inwestycji w regionalną konkurencyjność.

Perspektywę biznesu i nauki uzupełnili pozostali paneliści: Jacek Wojerz z Ignitis Renewables skupił się na roli odnawialnych źródeł energii w rozwoju regionów, Hubert Papaj, Prezes Karkonoskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, wskazał na pozytywne efekty transgranicznych partnerstw, a Maria Borzym, Dyrektor Olsztyńskiego Parku Naukowo-Technologicznego, mówiła o walce z drenażem mózgów.

Sztuka i kultura w służbie zdrowia psychicznego młodzieży

Ostatnim istotnym blokiem tematycznym był panel Sztuka niesie pomoc – Artyści dla Młodego Pokolenia. Artyści i terapeuci dyskutowali o tym, jak kultura może wspierać młodych ludzi w walce z lękiem, hejtem i kryzysami psychofizycznymi. Uczestnicy debaty zaapelowali do samorządowców o tworzenie lokalnych programów wsparcia i lepsze finansowanie profilaktyki poprzez sztukę.

Aktor Paweł Deląg wskazał na kryzys tradycyjnego modelu edukacji:

Szkoła jest cały czas zakorzeniona w XIX wieku po to, żeby produkować lekarzy, urzędników, żołnierzy, ale nie żeby uczyć, co się dzieje w środku, w naszej wewnętrznej przestrzeni. Tego również nie otrzymujemy bardzo często w domach. Wiele nieszczęścia dotyczącego tego, co nazywamy zdrowiem psychicznym, wynika z nieświadomości, niewiedzy.

Konieczność profesjonalnego wsparcia na poziomie lokalnym podkreśliła Anna Węgrzyn, prezeska fundacji Terapia to NIE WSTYD:

Psychoterapia to jest jakość życia. Chciałabym, żeby samorządy bardzo mocno położyły nacisk na to, aby znalazły się budżety właśnie na taką wiedzę i na takie wsparcie, ponieważ uważam, że to jest niezbędne.