Przebodźcowanie uniemożliwia dzieciom i młodzieży skuteczną naukę

Eksperci z NASK alarmują, że zdolność koncentracji młodych ludzi, którzy równolegle korzystają z kilku urządzeń – w tzw. trybie multiscreeningu – obniża się do poziomu, który uniemożliwia skuteczną naukę. Cyfrowe bodźce dodatkowo ograniczają umiejętność głębokiego analizowania informacji. By sprostać tym trudnościom, kluczowe staje się kształtowanie kompetencji społecznych, w tym uważności, już od najmłodszych lat. Fundacja Orange poprzez program MegaMisja stawia sobie za cel rozwijanie takich umiejętności u przedszkolaków i uczniów szkół podstawowych.

Przebodźcowanie

Życie w świecie pełnym cyfrowych bodźców stanowi wyzwanie zarówno dla dzieci, jak i dorosłych.

Żyjemy w świecie pełnym bodźców, stymulacji. Jest to dość trudne dla małych dzieci, ale też dla tych starszych, dlatego że nasz mózg ciągle chce żyć w zgodzie z naturą, natomiast świat wymaga od nas czasami rzeczy niemożliwych. Od pewnego czasu obserwujemy w pracy terapeutycznej czy psychologicznej, że nowe technologie, które rozwijają się w bardzo dużym tempie, wpływają na dzieci

– wyjaśnia Piotr Goc, psycholog z Poradni Psychologicznej Strefa Myśli.

Specjaliści zauważają, że w ostatnich latach u dzieci znacznie osłabły umiejętności skupienia uwagi, regulacji emocji i uważności.

Na pewno wpływ na tę zmianę ma wszechstronnie rozwijająca się technologia na całym świecie. Dzieci potrzebują więcej uwagi na dorosłych, nauczycieli, tej uwagi, która pomaga im w lepszym zarządzaniu technicznymi rzeczami w ich codziennym życiu i funkcjonowaniu

– podkreśla psycholog.

Multiscreening prowadzi do przeciążenia poznawczego

Z raportu NASK wynika, że problem dotyczy już ponad połowy nastolatków (niemal 55 proc.), którzy w trybie multiscreeningu tracą zdolność do efektywnego uczenia się. Sytuację pogarszają algorytmy profilujące treści, które bombardują użytkowników spersonalizowanym strumieniem informacji, prowadząc do przeciążenia poznawczego. By uniknąć uzależniającej pętli dopaminowej, dzieci muszą posiadać dobrze rozwinięte kompetencje emocjonalne i społeczne.

To umiejętności, które są fundamentem do tego, aby dzieci lepiej radziły sobie w środowisku cyfrowym, były w nim też bardziej bezpieczne. Często nam dorosłym towarzyszy przekonanie, że umiejętności techniczne są tymi, w które warto inwestować. Tymczasem świat się zmienia bardzo szybko, trudno nam przewidzieć, jakiego rodzaju umiejętności będą potrzebne za kilka lub kilkanaście lat, natomiast jesteśmy przekonani w fundacji, że umiejętności społeczne są tymi, które są aktualne dzisiaj i będą aktualne jutro

– tłumaczy Małgorzata Kowalewska, członkini zarządu ds. programowych Fundacji Orange.

Kompetencje takie jak współpraca, komunikacja, empatia czy krytyczne myślenie przygotowują dzieci do życia w cyfrowej rzeczywistości. Nie mniej ważna jest uważność, czyli zdolność do skupienia się na chwili obecnej.

Uważność w fundacji rozumiemy szeroko. To zarówno wgląd w siebie, we własne potrzeby, w to, co nam służy, a co nie, jak i refleksja i uwaga na drugiego człowieka. Uważność wiąże się z koncentracją, która jest potrzebna w procesie edukacyjnym

– zaznacza przedstawicielka Fundacji Orange.

Trenowanie uważności

Eksperci podkreślają, że uważność to umiejętność, którą można trenować.

Uważność jest umiejętnością podobnie jak jazda na rowerze czy pisanie, więc musimy ją ćwiczyć. Dzisiaj mamy różne treningi mindfullness, treningi uważności dla dorosłych i dzieci, gdzie konkretne ćwiczenia, takie jak praca z oddechem, uważne jedzenie, spacerowanie, ale także układanie puzzli, łamigłówki czy różne gry i zabawy z dziećmi, pomagają nam w byciu bardziej uważnym i w byciu bardziej tu i teraz. Uważność to forma koncentracji, a koncentracja i skupianie się bardzo dobrze wpływa na naukę

– ocenia Piotr Goc.

Fundacja Orange przekonuje, że rozwijanie kompetencji społecznych warto zacząć już w przedszkolu. Program MegaMisja to cykl zajęć opartych na scenariuszach ekspertów, które poprzez zabawę uczą dzieci uważności i innych kluczowych umiejętności, takich jak współpraca czy krytyczne myślenie. Dzięki temu najmłodsi lepiej radzą sobie w świecie pełnym cyfrowych rozpraszaczy.

Nawet dla nas, dorosłych jest wyzwaniem zatroszczyć się o uważność i rozwój tej umiejętności. Dlatego uruchomiliśmy MegaMisję, program w formule dla dzieci w przedszkolach, pięcio–sześcioletnich, oraz w szkołach, w klasach 1–3, w których rozwijamy kompetencje społeczne i uważność, ale także kompetencje medialne, dzięki którym dzieci będą lepiej, bezpieczniej, w odpowiedzialny sposób funkcjonować w świecie pełnym ekranów

– wyjaśnia Małgorzata Kowalewska.

Placówki zainteresowane programem mogą zgłaszać się do MegaMisji do 25 kwietnia 2025 roku. Do 13 czerwca 2025 roku komisja wybierze 150 przedszkoli i 140 szkół, które od września rozpoczną zajęcia z dziećmi.