PPK: wchodzisz automatycznie, wychodzisz na własny wniosek, co to oznacza dla twojej pensji

Od 2019 roku każdy zatrudniony pracownik w Polsce jest automatycznie zapisywany do Pracowniczych Planów Kapitałowych. Nie musisz się zgadzać, po prostu pewnego dnia twoja wypłata jest niższa. Żeby tego uniknąć, trzeba złożyć pisemną deklarację rezygnacji. Pytanie, czy warto.

Najważniejsze:

• PPK działa od 1 stycznia 2019 r. na podstawie ustawy z 4 października 2018 r. To nie projekt, to już działający system.
• Zapis jest automatyczny, rezygnacja wymaga pisemnej deklaracji złożonej pracodawcy, brak działania oznacza uczestnictwo.
• Na konto trafiają środki z trzech źródeł: od pracownika, od pracodawcy i od państwa.
• Pieniądze są inwestowane przez instytucję finansową wybraną przez pracodawcę, to nie jest konto oszczędnościowe z gwarantowanym zyskiem.

Dobrowolny program, w którym nikt cię nie pyta o zdanie na wejściu

Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych formalnie wskazuje na dobrowolność gromadzenia oszczędności w ramach programu. W praktyce mechanizm jest odwrócony względem tego, czego można by się spodziewać po słowie „dobrowolny”. Każda osoba zatrudniona trafia do PPK z automatu, bez podpisywania jakiejkolwiek zgody. Inicjatywa leży po stronie pracownika, ale tylko wtedy, gdy chce zrezygnować.

Żeby się wypisać, wystarczy złożyć pisemną deklarację pracodawcy. Jeśli jednak nie zrobisz nic, wpłaty zaczną być naliczane od twojego wynagrodzenia automatycznie, nawet jeśli nigdy świadomie nie zdecydowałeś, że chcesz w programie uczestniczyć.

Skąd biorą się pieniądze na koncie PPK i ile to realnie wynosi

Na konto uczestnika PPK trafiają środki z trzech stron jednocześnie. Pracownik odkłada własną część pensji, pracodawca dokłada swoją z firmowych środków, a państwo wspiera każdego uczestnika jednorazową wpłatą na start oraz coroczną dopłatą.

Pracownik odprowadza co miesiąc 2% wynagrodzenia, pracodawca dokłada 1,5% wynagrodzenia, a do tego doliczają się środki od państwa. Łącznie na konto trafia każdego miesiąca wyraźnie więcej, niż sam wpłacasz, ale kosztem niższej wypłaty netto. Dokładna kwota na rękę zależy od indywidualnej sytuacji podatkowej i składkowej.

Ważne zastrzeżenie: obie strony i pracownik, i pracodawca, mogą dobrowolnie zwiększyć swoje wpłaty ponad poziom podstawowy. Pracodawca może zadeklarować dodatkowe do 2,5% wynagrodzenia, pracownik kolejne do 2%.

Kto naprawdę trzyma twoje pieniądze

Pracodawca nie przechowuje środków z PPK na firmowym koncie. Jego obowiązkiem jest zawarcie w imieniu pracownika umowy z instytucją finansową, która te pieniądze inwestuje. Mogą to być fundusze inwestycyjne zarządzane przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych, fundusze emerytalne zarządzane przez powszechne lub pracownicze towarzystwa emerytalne albo zakłady ubezpieczeń oferujące ubezpieczenie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.

To oznacza, że PPK to nie to samo co lokata bankowa czy konto oszczędnościowe. Środki są inwestowane, co daje szansę na pomnożenie kapitału, ale też wiąże się z ryzykiem, wartość zgromadzonych oszczędności może spaść, jeśli rynki finansowe zachowają się niekorzystnie. Wyboru konkretnej instytucji dokonuje pracodawca, nie pracownik, choć to konto należy do tego drugiego.

Dla kogo PPK ma sens, a dla kogo niekoniecznie

PPK jest szczególnie atrakcyjne dla pracowników, którzy nie odkładają pieniędzy w żaden inny sposób, tu przynajmniej część wkładu pochodzi od pracodawcy i państwa, więc startuje się z przewagą. Im dłuższy horyzont czasowy, tym więcej korocznych dopłat od państwa zdąży trafić na konto.

Dla kogoś, kto aktywnie inwestuje samodzielnie i chce mieć pełną kontrolę nad wyborem instytucji finansowej i strategią inwestycyjną, automatyczny zapis może być mniej atrakcyjny, szczególnie jeśli wybrany przez pracodawcę fundusz nie odpowiada jego preferencjom ryzyka. W takim przypadku rezygnacja pozostaje zawsze dostępna na podstawie pisemnej deklaracji złożonej pracodawcy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy można wycofać pieniądze z PPK wcześniej, przed emeryturą?

Ustawa przewiduje taką możliwość, ale szczegółowe warunki wcześniejszej wypłaty i ewentualne konsekwencje podatkowe zależą od okoliczności, źródło nie precyzuje tych przypadków szczegółowo. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić aktualne warunki bezpośrednio na stronie Ministerstwa Finansów lub u wybranej instytucji finansowej zarządzającej twoim kontem.

Co się dzieje z kontem PPK po zmianie pracodawcy?

Środki zgromadzone na koncie PPK należą do pracownika, nie do pracodawcy. Zmiana pracy nie powoduje utraty pieniędzy.

Jak się wypisać z PPK?

Wystarczy złożyć pisemną deklarację rezygnacji bezpośrednio pracodawcy. Dopóki taka deklaracja nie zostanie złożona, wpłaty są naliczane automatycznie.

Czy pracodawca może odmówić zawarcia umowy z instytucją finansową?

Nie, ustawa nakłada na pracodawcę obowiązek zawarcia takiej umowy w imieniu pracownika. To nie jest dobrowolna decyzja po stronie firmy.

Fot. Towfiqu barbhuiya / Pexels