Mimo finansowej odwilży nastroje w rolnictwie są najgorsze w historii
Pierwszy dzień kalendarzowej wiosny 2026 roku przynosi sprzeczne sygnały z polskiego sektora rolnego. Dane z Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz bazy BIK wskazują na spadek zaległego zadłużenia branży o ponad 9 mln zł, jednak poprawa ta jest niemal nieodczuwalna w skali całego zadłużenia wynoszącego 645,8 mln zł. Jednocześnie nastroje wśród producentów rolnych runęły do historycznie niskich poziomów, co zwiastuje wyjątkowo trudny sezon produkcyjny.
Statystyczna poprawa sytuacji płatniczej
Łączna kwota zaległych zobowiązań firm z sektora rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa na koniec stycznia 2026 roku wyniosła 645,8 mln zł, co oznacza spadek o 1,4 proc. w skali roku. Zmniejszyła się także liczba przedsiębiorstw z zaległościami – z 2 566 do 2 470 podmiotów. Największa część długu, bo aż 70 proc. (453,4 mln zł), przypada na segment upraw oraz chowu i hodowli zwierząt.
Paweł Szarkowski wskazuje na ostrożność finansową jako główne źródło zmian:
Spadek przeterminowanego zadłużenia o kilka milionów złotych w skali całego sektora można określić jako odwilż po trudnym okresie ostatnich lat. Nie zmienia to jednak faktu, że ponad 645 mln zł zaległych zobowiązań wciąż pokazuje dużą rozpiętość wyzwań finansowych, z jakimi mierzą się nadal gospodarstwa rolne. W wielu przypadkach poprawa wynika z większej ostrożności finansowej, ograniczenia inwestycji oraz koncentracji na utrzymaniu płynności finansowej.
— mówi Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.
Załamanie koniunktury i mroźna zima
Mimo poprawy w statystykach długu, wskaźnik koniunktury rolnictwa IRG SGH spadł w I kwartale 2026 roku do poziomu -26,9 pkt. To jeden z najniższych odczytów w historii badania, a kwartalne pogorszenie nastrojów okazało się dotkliwsze niż podczas globalnego kryzysu finansowego czy szoku energetycznego z 2022 roku. Rolnicy obawiają się skutków wyjątkowo mroźnej zimy, która w wielu regionach wymusiła kosztowne odtwarzanie upraw i zapowiada niższe plony.
Dodatkowym obciążeniem jest sytuacja na Bliskim Wschodzie, która bezpośrednio wpływa na koszty paliwa do maszyn oraz ceny gazu niezbędnego do produkcji nawozów. Eksperci zwracają uwagę na drastyczny wzrost kosztów produkcji przy jednoczesnym spadku cen skupu podstawowych produktów rolnych, który w grudniu 2025 roku wyniósł blisko 11 proc. rok do roku.
Waldemar Rogowski podkreśla wrażliwość sektora na koszty:
Rolnictwo należy do sektorów szczególnie wrażliwych na relację między kosztami produkcji a cenami sprzedaży. Jeśli ceny środków produkcji rosną szybciej niż ceny skupu, marża producentów szybko topnieje często stając się ujemną. W takich warunkach nawet niewielkie wahania rynku mogą prowadzić do problemów z terminowym regulowaniem zobowiązań.
— zaznacza dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.
Lubelszczyzna z najwyższym zadłużeniem
Analiza regionalna pokazuje, że najtrudniejsza sytuacja finansowa panuje w województwie lubelskim. Zaległe zobowiązania tamtejszych firm wyniosły blisko 116 mln zł, co stanowi aż 18 proc. całkowitych zaległości sektora w Polsce. Średni dług na jedną firmę w tym regionie przekracza 927 tys. zł. Duże problemy z płynnością odnotowują także przedsiębiorstwa z Wielkopolski, gdzie zarejestrowano największą liczbę zadłużonych podmiotów – 346.
Na przeciwnym biegunie znajdują się województwa świętokrzyskie i opolskie, gdzie łączna skala niesolidnych płatności jest najniższa. Według analityków może to wynikać z bardziej zrównoważonej struktury produkcji w tych regionach. Nadchodzące miesiące będą dla branży testem wytrzymałości, zwłaszcza w obliczu prognozowanej suchej wiosny, która może pogłębić deficyt wody w glebie po bezśnieżnej i mroźnej zimie.
