Miliardy z KPO na schrony i drogi obronne. Rusza Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności

Rząd przygotowuje się do uruchomienia bezprecedensowego programu wsparcia dla krajowej infrastruktury ochronnej oraz sektora zbrojeniowego. Już za kilka tygodni wystartują pierwsze nabory w ramach nowo utworzonego Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, na który przeznaczono aż 26 miliardów złotych pochodzących z rewizji Krajowego Planu Odbudowy. Całość budżetu zostanie podzielona po połowie – 13 miliardów złotych w formie nieoprocentowanych pożyczek zasili inwestycje samorządowe, natomiast druga połowa trafi jako wsparcie kapitałowe do przedsiębiorstw oraz spółek Skarbu Państwa rozwijających potencjał militarny.

Najważniejsze:

• Pierwsze środki z Krajowego Planu Odbudowy zostaną oficjalnie skierowane na bezpośrednie wzmocnienie odporności oraz obronności kraju.
• Program pożyczkowy Banku Gospodarstwa Krajowego dla samorządów wystartuje w lipcu 2026 roku, oferując 20-letni okres spłaty z opcją częściowego umorzenia.
• Największa pula funduszy – niemal 10 miliardów złotych – zostanie przeznaczona na ochronę ludności, w tym budowę nowoczesnych schronów i miejsc ukrycia.
• W procesie podziału środków naturalnie uprzywilejowane będą regiony weschodniej Polski ze względu na ich strategiczne położenie geopolityczne.

Strategiczny zwrot w unijnych funduszach

Uruchomienie funduszu to bezpośredni efekt wpisania priorytetów obronnych do zrewidowanego Krajowego Planu Odbudowy. Do tej pory środki z tego mechanizmu kojarzone były głównie z transformacją cyfrową i energetyczną. Obecna sytuacja geopolityczna wymusiła jednak rewizję unijnych planów, dzięki czemu Polska jako pierwszy kraj członkowski na tak dużą skalę angażuje fundusze odbudowy w twardą infrastrukturę bezpieczeństwa i ochronę cywilną.

Struktura wydatków została podzielona na cztery kluczowe filary, odpowiadające na najpilniejsze potrzeby państwa. Obok ochrony ludności, kwota 6,4 miliarda złotych zasili rozwój infrastruktury podwójnego zastosowania, czyli dróg i tras kolejowych kluczowych dla mobilności wojsk, ponad 4 miliardy złotych trafi na zwiększenie mocy produkcyjnych fabryk zbrojeniowych, a 2,5 miliarda złotych wesprze systemy cyberbezpieczeństwa.

Nową filozofię wydatkowania unijnych pieniędzy opisuje wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko:

To będą pierwsze środki z Krajowego Planu Odbudowy przeznaczone na bezpieczeństwo i obronność. Nabory dla samorządów obejmą budowę schronów, dróg oraz infrastruktury podwójnego zastosowania.

— podkreśla Jan Szyszko, wskazując na fundamentalne znaczenie nowego programu dla administracji lokalnej.

Samorządy wybudują schrony i drogi o znaczeniu wojskowym

Finansowanie dla samorządów będzie dystrybuowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na skrajnie preferencyjnych warunkach. Lokalne władze będą mogły ubiegać się o całkowicie darmowe pożyczki na budowę infrastruktury, która w czasie pokoju służy obywatelom, a w razie kryzysu spełni zadania obronne. Mowa tu m.in. o modernizacji odcinków dróg gminnych i powiatowych o długości do 15 kilometrów, budowie lądowisk czy modernizacji węzłów kolejowych.

Inwestycje w schrony i miejsca ukrycia stanowią odpowiedź na alarmujące raporty Najwyższej Izby Kontroli oraz Państwowej Straży Pożarnej, z których wynikało, że istniejąca infrastruktura ochronna w Polsce jest niewystarczająca i często niespełniająca nowoczesnych standardów technicznych. Równolegle z programem KPO, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej prowadzi już zaawansowane negocjacje w sprawie nowego budżetu UE na lata 2028–2034.

Perspektywy finansowe rysujące się przed Polską w kontekście obronności podsumowuje Jan Szyszko:

Polska będzie największym beneficjentem nowego unijnego budżetu. 123 mld euro trafi do naszego kraju. W tym momencie trwają negocjacje o warunkach inwestowania tych pieniędzy. Na pewno duża część z nich trafi na szeroko pojęte bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo jest również rozumiane jako dobra jakość infrastruktury, która zapewni dobre usługi publiczne na miejscu i w razie potrzeby schrony, a także rozwinie zakłady zbrojeniowe, oferując dobre miejsca pracy.

— zapowiada Jan Szyszko, dając do zrozumienia, że obecny program z KPO stanowi zaledwie wstęp do wieloletnich, gigantycznych inwestycji w polską odporność strategiczną. Z kolei za dystrybucję kapitału dla przedsiębiorstw prywatnych i państwowych z sektora obronnego odpowiadać będzie wyspecjalizowana spółka BGK Chrobry, której zadaniem będzie skokowe podniesienie krajowych zdolności produkcyjnych amunicji i sprzętu bojowego.

Jakie są warunki pożyczek z BGK dla samorządów?

Pożyczki będą w pełni nieoprocentowane, a samorządy zyskają bardzo długi, maksymalnie 20-letni okres na ich spłatę. Dodatkowo, w ściśle określonych w regulaminie przypadkach, lokalne władze będą mogły ubiegać się o umorzenie części zaciągniętego zobowiązania finansowego.

Które obszary otrzymają największe wsparcie finansowe z nowego funduszu?

Z puli 26 miliardów złotych najwięcej, bo aż 9,9 miliarda złotych, zostanie przeznaczone na ochronę ludności (schrony, zabezpieczenie infrastruktury krytycznej). Drugim największym obszarem jest infrastruktura podwójnego zastosowania z budżetem 6,4 miliarda złotych, dedykowana mobilności wojskowej na drogach i kolei.

Jaki podmiot odpowiada za inwestycje kapitałowe w zakłady zbrojeniowe?

Za wsparcie przedsiębiorstw oraz spółek Skarbu Państwa z sektora obronnego odpowiada celowa spółka BGK Chrobry. Jej głównym zadaniem jest realizacja inwestycji kapitałowych ukierunkowanych na szybkie zwiększenie potencjału produkcyjnego polskiego przemysłu zbrojeniowego.

Źródło: Wywiad Jana Szyszko dla agencji Newseria, Dane Państwowej Straży Pożarnej i NIK