Kolej pasażerska bije rekordy, towarowa hamuje. PKP chce równych szans z transportem drogowym

Polska kolej przeżywa renesans po stronie pasażerskiej — w 2025 roku przewoźnicy obsłużyli niemal 439 mln podróżnych, najwięcej od 30 lat. PKP chce wykorzystać tę falę, zagospodarowując ponad 100 tys. ha swoich gruntów pod funkcje mieszkaniowe i komercyjne oraz włączając się w obsługę ładunków z Korytarza Środkowego. Jak mówi w rozmowie z agencją Newseria dr Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP, warunkiem pełnego wykorzystania tego potencjału jest wyrównanie zasad konkurencji z transportem drogowym i zniesienie barier w przewozach transgranicznych.

Najwyższy wynik od 30 lat

Według Urzędu Transportu Kolejowego w 2025 roku przewoźnicy obsłużyli niemal 439 mln pasażerów, o 7,7 proc. więcej niż rok wcześniej. W każdym miesiącu liczba podróżnych przewyższała rezultat z analogicznego okresu 2024 roku. Zdaniem prezesa PKP powrót pasażerów na tory zależy od oferty, nowoczesnego taboru, częstotliwości połączeń i sprawnej infrastruktury.

Widząc renesans polskiej kolei i to, że pasażerowie chcą wracać na kolej, my staramy się dostosować nasze zasoby do tego zapotrzebowania. Przyszłość kolei to przede wszystkim pasażerowie. Mamy nadzieję, że w przyszłym roku przekroczymy liczbę pół miliarda pasażerów

— powiedział dr Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP.

Odpowiedzią na rosnący popyt mają być m.in. piętrowe pociągi. W listopadzie 2025 roku PKP Intercity podpisało z Alstom Polska umowę na dostawę 42 takich składów, z opcją zamówienia kolejnych 30. Wartość podstawowego zamówienia wraz z utrzymaniem to blisko 6,9 mld zł. Pociągi mają osiągać prędkość do 200 km/h, a wszystkie jednostki z podstawowego kontraktu trafią do przewoźnika na początku 2032 roku. Produkcję zaplanowano w polskich zakładach w Chorzowie i Nadarzynie.

Pasażerowie często wykorzystują kolej do swoich podróży biznesowych, czyli potrzebują internetu. Dlatego będziemy wdrażali w Pendolino internet satelitarny. Rozmawiamy też z naszymi partnerami komercjalizującymi powierzchnie. Chcemy, żeby nasze dworce faktycznie stały się hubami przesiadkowymi jak lotniska i żeby były coraz nowocześniejsze. Wzorcem dla nas jest dworzec w Tokio należący do JR East, który zagospodarowuje cały łańcuch potrzeb klienta: od powierzchni biurowej i hotelowej po zapotrzebowanie na kawę czy przekąski

— zapowiedział prezes PKP.

Mieszkania i biura na kolejowych gruntach

Duże nadzieje spółka wiąże z posiadanymi nieruchomościami. Powierzchnia gruntów PKP przekracza 100 tys. ha, a ich zagospodarowanie ma pozwolić rozwijać funkcje mieszkaniowe i komercyjne w otoczeniu kolei.

Jesteśmy jednym z większych właścicieli ziemskich w Polsce. Prowadzimy coraz więcej projektów, między innymi w Gdyni Międzytorze. Teraz zaczynamy projekt Odolany w Warszawie. Kolejny projekt to Warszawa Gdańska. Po zakończeniu Dworca Wschodniego będziemy tam komercjalizować nasze nieruchomości

— wskazał Beroud.

O biznesowym potencjale kolei prezes mówił także podczas debaty „100 lat PKP. Kolej na biznes” w trakcie Europejskiego Forum Nowych Idei w Sopocie.

Potencjał biznesowy na kolei jest bardzo duży. My się już nauczyliśmy go w jakiś sposób wykorzystywać, ale z całą pewnością jest jeszcze dużo do zrobienia

— ocenił prezes PKP.

Towary pod presją kosztów energii

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja przewozów towarowych. Według UTK w 2025 roku koleją przewieziono prawie 217,8 mln t ładunków, o 2,6 proc. mniej niż rok wcześniej — to najniższy wynik od co najmniej 2012 roku. Spadła również praca przewozowa, uwzględniająca zarówno masę ładunków, jak i odległość ich transportu.

W ocenie prezesa PKP jednym z czynników pogarszających konkurencyjność kolei wobec transportu drogowego są wysokie koszty energii elektrycznej. Branża postuluje wsparcie na okres transformacji energetycznej, m.in. ze środków związanych z systemem handlu uprawnieniami do emisji ETS. Pomoc mogłaby obejmować koszty działalności operacyjnej.

Podnosimy to, że szanse, jeżeli chodzi o konkurencyjność rynków, powinny być wyrównane. Dobrym przykładem jest Szwajcaria, gdzie ograniczono możliwość transportu drogowego towarów do konkretnych odcinków kilometrowych, w związku z czym na dłuższe dystanse towary muszą być przewożone koleją

— podkreślił Beroud.

Korytarz Środkowy i bariery na granicach

Szans na rozwój przewozów towarowych PKP upatruje w zmianach międzynarodowych łańcuchów dostaw. Zakłócenia na północnej trasie łączącej Azję z Europą zwiększają zainteresowanie Korytarzem Środkowym (Middle Corridor) — siecią połączeń kolejowych i morskich prowadzących przez Azję Centralną i Kaukaz. Bank Światowy ocenił, że odpowiednie inwestycje i usprawnienia organizacyjne mogłyby do 2030 roku potroić przepływy handlowe na tym szlaku i skrócić czas transportu o połowę.

Pozyskujemy homologacje i licencje poprzez PKP Cargo International na wszystkie państwa tego łańcucha, żeby móc ten potok towarowy od Bułgarii zagospodarować przez całą Europę do wszystkich portów europejskich, głównie polskich. Staramy się być kręgosłupem pod względem logistycznym. Rozwijamy terminale intermodalne, mamy bardzo dużo kontaktów międzynarodowych, dlatego że kolej jest branżą bardzo międzynarodową

— mówi prezes PKP.

Rozwój przewozów międzynarodowych wymaga jednak pokonywania różnic technicznych i organizacyjnych między krajami, w tym kosztów przygotowania lokomotyw do obsługi kolejnych rynków oraz wymagań dotyczących kwalifikacji i kompetencji językowych personelu. Unijne procedury zostały częściowo ujednolicone — wnioski o zezwolenia dla pojazdów składa się przez system One-Stop Shop, a przy eksploatacji w więcej niż jednym państwie członkowskim zezwolenie wydaje Agencja Kolejowa Unii Europejskiej. Dopuszczenie nadal dotyczy jednak określonego obszaru użytkowania i wymaga uwzględnienia właściwych przepisów krajowych.

To jest bardzo czasochłonny i bardzo kosztowny proces. Mam nadzieję, że niedługo zniesiemy te bariery i będziemy mieli pełną swobodę. Zostanie spełniony postulat interoperacyjności i będziemy w stanie prowadzić ten ruch bez barier

— ocenił Beroud.

Źródło: Newseria