Inflacja bazowa i CPI na tym samym poziomie: co oznacza majowy raport NBP?

Narodowy Bank Polski opublikował dane o inflacji bazowej za maj 2026 roku, które przyniosły statystyczną rzadkość: wskaźnik z wyłączeniem cen żywności i energii osiągnął dokładnie taki sam poziom jak ogólny wskaźnik inflacji konsumenckiej CPI, wynosząc 3,1 proc. w ujęciu rocznym. Jak podaje money.pl, zrównanie obu miar nie należy do typowych zjawisk rynkowych.

Najważniejsze:

• Inflacja CPI i inflacja bazowa (bez żywności i energii) wyniosły w maju 2026 r. po 3,1 proc. rok do roku.
• Zrównanie obu wskaźników to zjawisko rzadkie, sygnalizujące wyjątkowo stabilne otoczenie cenowe.
• Inne miary inflacji bazowej, w tym średnia obcięta i wskaźnik bez cen najbardziej zmiennych, wyniosły po 3,3 proc.
• Jedyną kategorią, która zanotowała miesięczny spadek, była inflacja po wyłączeniu cen administrowanych: 2,8 proc.

Dlaczego zrównanie CPI z inflacją bazową jest ewenementem?

W normalnych warunkach rynkowych ogólny wskaźnik inflacji konsumenckiej jest wyższy od inflacji bazowej. Wynika to z prostej logiki: CPI obejmuje ceny żywności i energii, które z natury wykazują dużą zmienność i często wywierają silną presję inflacyjną. Gdy te kategorie przestają istotnie zawyżać ogólny wskaźnik, a oba odczyty spotykają się w jednym punkcie, jest to sygnał wyjątkowo spokojnego otoczenia cenowego. Jak wynika z danych opublikowanych przez NBP, taka sytuacja wystąpiła właśnie w maju 2026 r.

Czytaj takze: Biedny kraj na żyle złota. Gdzie są wenezuelskie petrodolary?

Warto też zauważyć kontekst: w stosunku do kwietnia inflacja bazowa bez żywności i energii nieznacznie przyspieszyła, ponieważ miesiąc wcześniej wynosiła 3 proc. Zrównanie z CPI to zatem nie efekt spadku, lecz delikatnego wzrostu wskaźnika bazowego przy jednoczesnej stabilizacji ogólnego poziomu cen.

Po co NBP liczy wiele różnych wskaźników bazowych?

Bank centralny śledzi inflację bazową nie dlatego, że interesuje go węższy koszyk dóbr, lecz dlatego, że chce oddzielić zjawiska trwałe od przejściowych. Ceny energii zależą w dużej mierze od sytuacji na rynkach globalnych i od czynników spekulacyjnych, natomiast ceny żywności podlegają wpływom warunków pogodowych i cykli rolniczych. Żadne z tych zjawisk nie reaguje bezpośrednio na decyzje Rady Polityki Pieniężnej w sprawie stóp procentowych. Inflacja bazowa pokazuje natomiast tę część wzrostu cen, na którą polityka pieniężna działa najskuteczniej.

Czytaj takze: Kiedy Euro w Polsce? Czy musimy przyjąć europejską walutę?

NBP publikuje co miesiąc kilka różnych wariantów inflacji bazowej, bo każdy z nich pozwala spojrzeć na gospodarkę z nieco innej strony. Różne metody obliczania pozwalają wychwycić, czy presja cenowa jest szeroka i równomiernie rozłożona, czy też skupiona w wybranych kategoriach.

Czytaj takze: W rosyjskiej agresji PKB Ukrainy spadło prawie o jedną trzecią

Przegląd wszystkich wskaźników bazowych w maju 2026 r.

Jak wynika z powyższego zestawienia, większość wskaźników bazowych przyspieszyła między kwietniem a majem. Wyjątkiem była inflacja po wyłączeniu cen regulowanych przez państwo, czyli cen administrowanych: ten wskaźnik jako jedyny odnotował miesięczny spadek i był jednocześnie jedyną kategorią bazową poniżej poziomu CPI.

Co to oznacza dla konsumentów i rynku?

Dla przeciętnego gospodarstwa domowego najistotniejsza jest inflacja CPI, bo odzwierciedla rzeczywiste koszty zakupów. Wynik na poziomie 3,1 proc. w skali roku oznacza umiarkowane tempo wzrostu cen. Jednoczesne zrównanie się z inflacją bazową sugeruje, że to nie żywność ani energia ciągną ceny w górę, lecz szerszy koszyk towarów i usług, na który składają się m.in. usługi rynkowe i dobra przemysłowe. To z kolei oznacza, że presja cenowa jest bardziej równomiernie rozłożona w gospodarce.

Z perspektywy banku centralnego taki układ danych dostarcza informacji o trwałości inflacji. Wskaźniki średniej obciętej i wskaźnik bez cen zmiennych, oba na poziomie 3,3 proc., sygnalizują, że po wyeliminowaniu skrajnych obserwacji tempo wzrostu cen pozostaje nieco wyższe niż wskazuje CPI. To szczegół istotny dla oceny kierunku polityki pieniężnej, choć NBP nie komentował w omawianym raporcie swojej planowanej reakcji na te dane.

Najczęściej zadawane pytania

Na jakim poziomie ukształtowała się inflacja bazowa w Polsce w maju 2026 r.?

Według danych NBP inflacja bazowa (bez cen żywności i energii) wyniosła w maju 2026 r. 3,1 proc. rok do roku, zrównując się z ogólnym wskaźnikiem CPI.

Dlaczego zrównanie inflacji bazowej z CPI jest zjawiskiem rzadkim?

W normalnych warunkach CPI jest wyższy od inflacji bazowej, bo uwzględnia ceny żywności i energii, które zazwyczaj wywierają silną presję inflacyjną. Gdy oba wskaźniki są równe, oznacza to wyjątkowo stabilne otoczenie cenowe.

Który wskaźnik bazowy NBP był w maju 2026 r. poniżej poziomu CPI?

Jedyną miarą bazową poniżej CPI była inflacja po wyłączeniu cen administrowanych, która wyniosła 2,8 proc. i jako jedyna zanotowała miesięczny spadek.

Jakie wartości osiągnęła średnia obcięta i wskaźnik bez cen zmiennych w maju 2026 r.?

Oba wskaźniki wyniosły po 3,3 proc. rok do roku, co oznaczało przyspieszenie względem 3 proc. odnotowanych w kwietniu.