Stellantis: jak fuzja dwóch rywali stworzyła czwarty największy koncern motoryzacyjny świata

Szesnaście marek, kilkanaście krajów, jedna spółka zarejestrowana w Amsterdamie. Stellantis to efekt połączenia włosko-amerykańskiego Fiata Chryslera z francuską Groupe PSA, fuzji, która w 2021 roku zmieniła układ sił w światowej motoryzacji. To, co zaczęło się od nieudanych rozmów z Renault, skończyło się powstaniem koncernu wartego pięćdziesiąt miliardów dolarów.

Najważniejsze:

• Stellantis powstał w styczniu 2021 roku z fuzji Fiat Chrysler Automobiles i Groupe PSA, stając się od razu czwartym co do wielkości koncernem motoryzacyjnym na świecie.
• Pod jednym szyldem funkcjonuje szesnaście marek, od włoskich Alfa Romeo i Maserati, przez francuskie Peugeot i Citroën, po amerykańskie Jeep, Dodge i Ram, a także chiński Leapmotor.
• Połączenie nie wymagało likwidacji żadnej z marek wchodzących w skład nowego podmiotu, co było jednym z kluczowych warunków uzgodnionych przy stole negocjacyjnym.
• Fuzja, pierwotnie planowana na koniec 2020 roku, opóźniła się z powodu pandemii COVID-19 i ostatecznie zamknęła się w pierwszym kwartale 2021 roku.

Droga do fuzji: najpierw Renault, potem PSA

Historia Stellantis zaczyna się od niepowodzenia. W 2019 roku Fiat Chrysler Automobiles szukał partnera do fuzji i najpierw zwrócił się ku sojuszowi Renault-Nissan-Mitsubishi. Negocjacje weszły w zaawansowane stadium, ale ostatecznie zakończyły się fiaskiem, FCA wycofał swoją ofertę, co przekreśliło rozmowy. Bezpośrednio po tej porażce włosko-amerykański koncern zwrócił się ku Groupe PSA, właścicielowi Peugeota i Citroëna.

Z perspektywy czasu wybór PSA zamiast Renault okazał się logiczny: oba ugrupowania, FCA i PSA, miały zbliżony rozmiar, uzupełniające się geograficznie rynki zbytu i żaden z nich nie był obciążony skomplikowanym trójstronnym sojuszem, który utrudniał negocjacje z Renault. Rozmowy z PSA przyspieszyły jesienią 2019 roku. Początkowo dotyczyły wyłącznie współpracy przy elektromobilności, ale szybko rozszerzyły się na pełną fuzję.

Oficjalne porozumienie ogłoszono 31 października 2019 roku, a formalne umowy podpisano w grudniu tego samego roku. Kluczowe ustalenia obejmowały połączenie obu koncernów w stosunku pięćdziesiąt do pięćdziesięciu procent oraz deklarację, że żadna z czternastu marek wchodzących w skład nowego podmiotu nie zostanie zlikwidowana. Łączna wartość przyszłego koncernu oszacowana została na pięćdziesiąt miliardów dolarów.

Pandemia, korekty i opóźnienia

Między podpisaniem umowy a jej finalizacją minęło ponad rok, dużo więcej, niż zakładano. Komisja Europejska wszczęła procedurę kontrolną w lipcu 2020 roku, zapowiadając decyzję na listopad tamtego roku. Pandemia COVID-19 przeorganizowała harmonogram: zamiast domknąć fuzję w ostatnim kwartale 2020 roku, obie strony musiały przesunąć termin na pierwszy kwartał 2021 roku.

W trakcie oczekiwania zrewidowano też warunki finansowe fuzji. Szacunki rocznych oszczędności wzrosły z pierwotnych trzech i siedmiu dziesiątych miliarda euro do pięciu miliardów euro rocznie, ale jednocześnie prognozowane koszty całej operacji podniesiono z dwóch i ośmiu dziesiątych do czterech miliardów euro. Wyższe oszczędności oznaczały zarazem wyższe ryzyko: eksperci wskazywali, że ich osiągnięcie może wymagać ograniczenia gamy modelowej lub zamknięcia zakładów produkcyjnych.

We wrześniu 2020 roku PSA odkupiło akcje od chińskiego Dongfeng Motor, usuwając z przyszłej struktury właścicielskiej Stellantis chiński kapitał. Dzięki temu akcjonariat nowego koncernu stał się wyłącznie włosko-francusko-amerykański.

Styczeń 2021: Stellantis rusza

Akcjonariusze obu spółek wyrazili zgodę na fuzję 4 stycznia 2021 roku. Nowy koncern oficjalnie rozpoczął działalność 16 stycznia 2021 roku, stając się od pierwszego dnia czwartym co do wielkości producentem samochodów na świecie. Nazwa Stellantis to neologizm wywodzący się z łacińskiego słowa stello, oznaczającego rozjaśniać gwiazdami, wybrana latem 2020 roku, zanim jeszcze fuzja dobiegła końca.

Stellantis to podmiot prawnie zarejestrowany w Amsterdamie, z nową tożsamością, który zastąpił obydwa poprzednie koncerny, żaden z nich nie przetrwał jako samodzielna spółka giełdowa.

Co wchodzi w skład koncernu

Stellantis to struktura rzadko spotykana nawet w branży motoryzacyjnej: szesnaście marek z sześciu krajów, działających w różnych segmentach rynku. Poniższa tabela porządkuje ten zestaw według kraju pochodzenia i specjalizacji:

Poza markami samochodowymi Stellantis obejmuje też spółki działające w pokrewnych obszarach. Do joint venture należą między innymi turecko-włoski Tofaş sprzedający Fiaty, irańsko-francuskie IKAP oferujące Peugeoty oraz Leapmotor International, przedsięwzięcie powołane w 2024 roku do sprzedaży i produkcji aut Leapmotor poza Chinami. W strukturze koncernu funkcjonują również Comau, czyli włoski producent robotów przemysłowych, Mopar zajmujący się częściami zamiennymi dla marek amerykańskich, a także producent części Magneti Marelli i firma logistyczna Gefco.

Osobnym ogniwem jest Sevel, oddział wytwarzający samochody dostawcze dla marek dawnego FCA i PSA. To przykład na to, że fuzja wymusiła też integrację na poziomie produkcji, nie tylko sprzedaży.

Jak wyglądała pierwsza zapowiadana współpraca marek

Jeszcze zanim Stellantis oficjalnie ruszył, pojawiły się pierwsze sygnały, jak połączenie ma przekładać się na konkretne produkty. Już w sierpniu 2020 roku potwierdzono, że przyszłe miejskie samochody Alfa Romeo i Fiata mają opierać się na platformie technicznej stosowanej już przez Peugeota i Opla. To ilustruje kluczową logikę ekonomiczną całej fuzji: zamiast rozwijać kosztowne platformy osobno, marki z różnych krajów mają dzielić się drogimi elementami konstrukcyjnymi, różnicując jednocześnie nadwozie, wyposażenie i wizerunek.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego siedziba Stellantis jest w Amsterdamie, a nie we Włoszech ani Francji?

Wybór Holandii jako siedziby prawnej to klasyczne rozwiązanie stosowane przy fuzjach transgranicznych: neutralny kraj zmniejsza ryzyko politycznego sporu o to, która ze stron „przejęła” drugą. Amsterdam był też siedzibą holdingową struktur FCA jeszcze przed fuzją.

Czy któraś z marek Stellantis może zostać zlikwidowana?

Przy okazji ogłoszenia fuzji w 2019 roku zarząd wyraźnie zadeklarował, że żadna z czternastu marek wchodzących w skład nowego koncernu nie zostanie zlikwidowana. Deklaracja dotyczyła jednak stanu na moment fuzji, od tego czasu portfel marek poszerzył się między innymi o Leapmotora.

Co łączy tak różne marki jak Peugeot, Ram i Maserati pod jednym dachem?

Przede wszystkim współdzielone platformy techniczne, działy inżynieryjne i sieci zakupów komponentów. Maserati nadal projektuje własne wnętrza i sylwetki, ale korzysta z infrastruktury badawczej całego koncernu. Ekonomika skali pozwala amortyzować koszty elektryfikacji i oprogramowania, które dla pojedynczej, niszowej marki byłyby nie do udźwignięcia.

Czym Stellantis różni się od Volkswagen Group, skoro obie firmy mają wiele marek?

Volkswagen Group to w praktyce jeden podmiot rozwijający się organicznie przez dekady, z silną integracją platform. Stellantis to z kolei fuzja dwóch dużych konglomeratów, z których każdy sam był wcześniej zlepkiem przejęć, stąd większa różnorodność techniczna i organizacyjna, którą nowy koncern musi teraz stopniowo ujednolicać.

Fot. ajay_suresh / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)