Cybernetyczny Lewiatan. Jak Chiny zastępują politykę algorytmami

Komunistyczna Partia Chin buduje system, w którym sztuczna inteligencja i robotyzacja mają ostatecznie ziścić socjalistyczną obietnicę powszechnego dobrobytu, harmonii i skutecznej ochrony klimatu. Analiza najnowszych dokumentów strategicznych Pekinu obnaża jednak globalny, głęboko niepokojący trend. Pod płaszczykiem troski o obywatela rodzi się technokratyczny aparat, który tradycyjne procesy zastępuje bezduszną optymalizacją danych.

Zielone państwo zasilane sztuczną inteligencją

U ubiegłym roku Pekin dokonał ostatecznej syntezy celów ekologicznych z cyfrowym nadzorem. Analiza dokumentów „Beautiful China Construction” oraz inicjatywy „Artificial Intelligence+” pokazuje, że Komunistyczna Partia Chin (KPCh) zaczęła traktować wyzwania klimatyczne i społeczne jako zwykłe błędy w przepływie informacji.

Pekin wyszedł z założenia, że jeśli państwo zyska zdolność monitorowania emisji dwutlenku węgla, stanu środowiska oraz lojalności lokalnych urzędników w czasie rzeczywistym, wszelkie tarcia polityczne naturalnie znikną. W tym modelu sztuczna inteligencja staje się układem nerwowym partii, a system zakłada osiągnięcie aż 90-procentowej integracji AI w strukturach społecznych do 2030 roku.

Robot w służbie Partii

Wizja ta wkracza w codzienność obywateli poprzez masową robotyzację. Chińska propaganda odrzuca zachodni, dystopijny lęk przed maszynami, przedstawiając je jako narzędzie wyzwolenia człowieka od wycieńczającej i monotonnej pracy.

Roboty w Chinach otrzymały trzy konkretne zadania.

• Po pierwsze, mają stać się opiekunami – do 2035 roku liczba seniorów w Chinach przekroczy 400 milionów, a rząd już teraz finansuje rozwój egzoszkieletów i interfejsów mózg-komputer.
• Po drugie, humanoidalne maszyny mają napędzać nową gospodarkę.
• Po trzecie i najważniejsze: robot stał się figurą ideologiczną. Przemysł robotyczny ma aktywnie kształtować moralność obywateli i utrwalać w nich kluczowe chińskie wartości.

Inwigilacja, która smakuje jak troska

Największa pułapka chińskiego systemu polega na tym, że kontrola polityczna i realne świadczenia socjalne zostały splecione w jeden nierozerwalny węzeł.

System nie opiera się na brutalnym przymusie, lecz na obietnicy skuteczności. Las jest monitorowany, cele klimatyczne są realizowane, a starcy mają zapewnioną opiekę. W zamian państwo żąda ciągłego, cyfrowego posłuszeństwa.

Taka konstrukcja sprawia, że system jest niezwykle trudny do odrzucenia. Zaciera ona bowiem fundamentalną granicę między zbiorowym dobrostanem a całkowitym podporządkowaniem się władzy.

Ta sama modernizacja, inni administratorzy

Choć Pekin chętnie ubiera swoje działania w szaty konfucjańskiej harmonii i marksistowskiego humanizmu, w rzeczywistości nie oferuje żadnego cywilizacyjnego przełomu. To jedynie zintensyfikowana wersja zachodniej nowoczesności.

Zgromadzone dane pokazują uderzające podobieństwo strukturalne między chińskim „precyzyjnym zarządzaniem” a systemami, które zachodnie korporacje, takie jak Palantir, sprzedają rządom w USA czy Wielkiej Brytanii. Logika tzw. smart cities w Europie, algorytmicznego przyznawania zasiłków czy predykcyjnego zarządzania policją w Ameryce opiera się na dokładnie tym samym fundamencie: przekonaniu, że odpowiednia ilość danych rozwiąże każdy problem społeczny.

Zachód idzie w tym samym kierunku co Chiny, tylko wolniej, napotykając większy opór instytucjonalny i wykazując mniejszą śmiałość filozoficzną. Różnica nie tkwi w architekturze systemu, ale w tym, kto nim zarządza i czy obywatel zachował jeszcze prawo do powiedzenia „nie”. Sprowadzanie relacji międzyludzkich, opieki i solidarności do problemów matematycznych, które da się zoptymalizować algorytmem, ostatecznie uśmierca istotę demokracji na obu półkulach.