Uproszczenie VAT przy imporcie i eksporcie: co rząd zmienia i kogo to dotyczy?

Gabinet zaakceptował projekt ustawy modyfikującej zasady rozliczania podatku od towarów i usług. Zmiany mają odciążyć przedsiębiorców z części obowiązków dokumentacyjnych przy imporcie i eksporcie, naprawić lukę prawną powstałą po wdrożeniu nowego systemu celnego oraz wprowadzić do polskiego prawa wymogi wynikające z regulacji unijnych i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. Brzmi technicznie, ale skutki są bardzo konkretne.

Najważniejsze:

• Importerzy korzystający z uproszczonych procedur celnych nie będą już musieli samodzielnie dostarczać urzędowi celnemu potwierdzenia swojego statusu jako czynnego podatnika VAT, urząd sprawdzi to we własnym zakresie
• Eksporterzy zyskają możliwość dokumentowania wywozu towarów poza UE za pomocą szerszego zestawu dowodów, co powinno ograniczyć liczbę sporów z fiskusem o prawo do zerowej stawki VAT
• Przedsiębiorcy korzystający z uproszczonych zgłoszeń celnych będą mogli nadal ujmować VAT z importu bezpośrednio w deklaracji podatkowej, mimo zmian w przepisach celnych
• Zwolnienie z VAT przy imporcie paczek wysyłanych między osobami prywatnymi zostanie rozszerzone na przesyłki kierowane do odbiorców w innych krajach UE, nie tylko w Polsce
• Przepisy wejdą w życie po upływie dwóch tygodni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, jednak najpierw projekt musi przejść przez Sejm i Senat

Dla kogo to ma znaczenie, a dla kogo nie?

Zanim zagłębimy się w szczegóły, warto postawić pytanie, które rzadko pada w komunikatach rządowych: kogo te zmiany realnie dotyczą, a kogo nie? Projekt jest skierowany przede wszystkim do firm regularnie sprowadzających towary spoza Unii Europejskiej, przedsiębiorców eksportujących produkty poza wspólnotę oraz podmiotów obsługujących drobne przesyłki transgraniczne, w tym sklepów działających w modelu e-commerce. Dla przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność wyłącznie na rynku krajowym, bez importu i eksportu, nowelizacja nie zmieni nic w codziennych rozliczeniach. Stawki VAT pozostają bez zmian dla wszystkich.

Zaznaczyć, że część proponowanych zmian ma charakter naprawczy, a nie reformatorski. Projekt w dużej mierze zapewnia przedsiębiorcom możliwość kontynuowania korzystania z uproszczonych zasad rozliczania VAT przy imporcie mimo zmian w przepisach celnych.

Koniec z bieganiem po zaświadczenia

Dotychczas przedsiębiorca chcący korzystać z uproszczonych zasad rozliczania podatku przy imporcie musiał samodzielnie dostarczyć urzędowi celnemu dokument potwierdzający, że figuruje jako czynny podatnik VAT. Po zmianach ten obowiązek zostanie zniesiony. Weryfikacja statusu podatnika przejdzie w całości na stronę urzędu, bez angażowania firmy w pozyskiwanie i dostarczanie dodatkowych zaświadczeń.

Czytaj także: Drastyczny spadek podaży drewna niszczy polski przemysł. Branża alarmuje i żąda działań od rządu

Równolegle zniknie możliwość składania deklaracji dotyczących importu realizowanego w trybie odprawy scentralizowanej w formie papierowej. Jedyną dopuszczalną formą stanie się dokument elektroniczny. Dla firm, które dotychczas obsługiwały tę ścieżkę tradycyjnie, oznacza to konieczność dostosowania procesów, choć w zamian deklarują szybszą obsługę po stronie administracji.

Eksport: więcej dowodów, mniej sporów

Obecne przepisy wymagają od eksportera konkretnego, ściśle określonego dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza Unię, by móc zastosować zerową stawkę VAT. Brak tego jednego dokumentu, nawet gdy wywóz rzeczywiście nastąpił i jest możliwy do udokumentowania w inny sposób, bywa przyczyną sporów z organami podatkowymi i konieczności korygowania rozliczeń.

Projekt rozszerza katalog dopuszczalnych dowodów. Ministerstwo Finansów wskazuje, że podstawą do zastosowania zerowej stawki będą mogły być alternatywne dokumenty, które wiarygodnie potwierdzają, że towar opuścił terytorium Unii. To zmiana, która w praktyce powinna zmniejszyć ryzyko zakwestionowania transakcji eksportowej przez urząd skarbowy, szczególnie w branżach, gdzie łańcuch dokumentacji bywa niejednorodny.

Czytaj także: Nowy pakiet deregulacji podatkowej coraz bliżej. Rząd szykuje kolejne zmiany

Warto jednak zachować ostrożny optymizm: „wiarygodne potwierdzenie wywozu” to pojęcie, które w praktyce będzie interpretowane przez urzędników i sądy administracyjne. Dopiero stosowanie nowych przepisów pokaże, czy rzeczywiście ograniczą one spory, czy jedynie przeniosą pole konfliktu na ocenę wiarygodności alternatywnych dokumentów.

Drobne przesyłki i wyrok unijnego trybunału

Projekt uwzględnia zmiany unijnych regulacji celnych odnoszących się do przesyłek o niskiej wartości. Celem jest zapewnienie przedsiębiorcom możliwości dalszego korzystania z uproszczonych zasad rozliczania VAT przy imporcie takich paczek, mimo modyfikacji samych przepisów celnych. To szczególnie istotne dla podmiotów obsługujących duże wolumeny drobnych zamówień zagranicznych.

Osobną zmianą jest dostosowanie polskich regulacji do rozstrzygnięcia wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Dotyczy ono zwolnienia z VAT przy imporcie towarów przesyłanych między osobami prywatnymi. Do tej pory polskie przepisy przewidywały to zwolnienie wyłącznie dla przesyłek trafiających do odbiorców w Polsce. Po nowelizacji zwolnienie obejmie również paczki kierowane do osób fizycznych zamieszkałych w innych państwach członkowskich UE, co likwiduje niezgodność z prawem wspólnotowym stwierdzoną przez unijny trybunał.

Przywrócenie utraconego prawa dla importerów ze zgłoszeniem uproszczonym

Jedną z bardziej konkretnych zmian jest naprawienie skutków ubocznych wdrożenia nowego systemu celnego. Jak wynika z komunikatu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, część firm posiadających pozwolenie na stosowanie zgłoszenia uproszczonego została wskutek tej zmiany faktycznie pozbawiona możliwości ujmowania VAT z importu bezpośrednio w deklaracji podatkowej.

Projekt przywraca tę możliwość oraz dostosowuje zasady składania korekt deklaracji do wymogów wynikających z nowych przepisów celnych.

Porównanie: stan obecny a projektowane zmiany

Co dalej z projektem i kiedy zmiany wejdą w życie?

Akceptacja przez Radę Ministrów to dopiero jeden z etapów drogi legislacyjnej. Projekt trafi teraz do Sejmu, gdzie może zostać zmodyfikowany w trakcie prac komisji i głosowań plenarnych, a następnie do Senatu. Po ewentualnym podpisaniu przez Prezydenta i ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw zacznie biec czternastodniowy termin wejścia w życie większości nowych przepisów. Konkretnej daty na tym etapie nie można podać, zależy ona od tempa prac parlamentarnych.

Najczęściej zadawane pytania

Moja paczka jest warta odrobinę więcej niż próg dla przesyłek o niskiej wartości, czy zmiany mnie dotyczą?

Projekt dotyczy przesyłek mieszczących się w unijnym progu wartości dla małych paczek. Jeśli wartość przesyłki przekracza ten próg, rozliczenie odbywa się na zasadach ogólnych i proponowane uproszczenia nie będą miały zastosowania. W razie wątpliwości co do klasyfikacji konkretnej przesyłki warto skonsultować się z urzędem celnym lub doradcą podatkowym.

Czy zaświadczenie o statusie podatnika VAT, które już mam, będzie po zmianach bezużyteczne?

Po wejściu przepisów w życie urząd celny będzie weryfikował status czynnego podatnika VAT samodzielnie, bez wymagania dokumentu od przedsiębiorcy. Posiadane zaświadczenie nie będzie już wymagane w tej procedurze, obowiązek jego dostarczania po prostu zniknie.

Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?

Projekt wymaga jeszcze uchwalenia przez Sejm i Senat. Po ogłoszeniu ustawy w Dzienniku Ustaw większość przepisów wejdzie w życie po upływie dwóch tygodni. Na obecnym etapie nie jest znana dokładna data, ponieważ zależy ona od harmonogramu prac parlamentarnych.

Kogo dotyczy przywrócenie możliwości rozliczania VAT z importu bezpośrednio w deklaracji?

Zmiana obejmuje przedsiębiorców, którzy posiadają pozwolenie na stosowanie zgłoszenia uproszczonego i korzystają z uproszczonych zasad rozliczania VAT przy imporcie. Projekt zapewnia tej grupie firm możliwość kontynuowania rozliczeń mimo zmian w przepisach celnych.

Czy mały sklep internetowy wysyłający paczki za granicę odczuje te zmiany?

To zależy od modelu działania. Sklep eksportujący towary poza Unię i stosujący zerową stawkę VAT może skorzystać na rozszerzeniu katalogu dopuszczalnych dowodów wywozu, potencjalnie mniej sporów z urzędem skarbowym. Sklep importujący towary spoza UE i korzystający z uproszczonych procedur celnych może zyskać na zniesieniu obowiązku dostarczania zaświadczenia o statusie podatnika. Sklep działający wyłącznie na rynku krajowym nie odczuje zmian w praktyce.