PIE: Cele Cyfrowej dekady powinny się skupić na wzmacnianiu technologicznej suwerenności UE

Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) w raporcie „Reforma Cyfrowej dekady – jak uwzględnić suwerenność technologiczną w kluczowej cyfrowej strategii UE?” z 9 grudnia 2025 r. opracował szereg rekomendacji, mających na celu dostosowanie unijnego programu transformacji cyfrowej „Droga ku Cyfrowej dekadzie” do 2030 r. do nowych wyzwań związanych ze wzmacnianiem europejskiej suwerenności technologicznej.

Kluczowe propozycje PIE koncentrują się na integracji celów Cyfrowej dekady z polityką przemysłową, mierzeniu zależności w krytycznych obszarach, rozwoju cyfrowych usług publicznych w sektorze zdrowia oraz wspieraniu kompetencji cyfrowych sprzyjających dywersyfikacji dostawców.

Skuteczniejsze mierzenie cyfrowej suwerenności

PIE proponuje włączenie odpowiednich miar suwerenności cyfrowej do aktualizowanej strategii Cyfrowej dekady, uznając ją za centralne pojęcie polityki przemysłowej UE.

W tym celu wykorzystywana jest koncepcja stosu technologicznego , która opisuje powiązania między dostawcami podstawowych produktów, usług, infrastruktury i aplikacji. Pozwala to na określenie poziomu zależności od dostawców spoza Europy i monitorowanie efektów działań.

Jak podkreśla Jakub Witczak, analityk w Zespole Gospodarki Cyfrowej PIE:

Według raportu Draghiego z 2024 r. aż 80 proc. rynku chmury obliczeniowej w UE jest obsługiwana przez pozaeuropejskie firmy, podczas gdy w przypadku urządzeń mobilnych jest to niemal 100 proc. Szacuje się, że udział podmiotów z UE w globalnym rynku przewodników to obecnie 10,5 proc., podczas gdy Komisja Europejska określiła cel, aby wzrósł on do poziomu 20 proc.

PIE uważa, że koncepcja stosu technologicznego w połączeniu z danymi rynkowymi oraz wskaźnikami koncentracji w imporcie może pomóc szacować suwerenność w poszczególnych segmentach produktowych i monitorować zwiększanie europejskiego udziału. Ta metodologia jest istotna także dla oceny poziomu polskiej suwerenności technologicznej, czemu poświęca się uwagę w powstającej Strategii cyfryzacji państwa.

Cyfrowe usługi publiczne w obszarze zdrowia

PIE sugeruje, aby cele w zakresie rozwoju cyfrowych usług publicznych, zrealizowane obecnie na poziomie ponad 80 proc., równolegle realizowały również cele wzrostu poziomu niezależności technologicznej. Proponuje się skupienie na transformacji cyfrowej w konkretnych sektorach, zwłaszcza w ochronie zdrowia.

Ignacy Święcicki, kierownik Zespołu Gospodarki Cyfrowej, wskazuje:

Wprowadzenie metodologii oceny poziomu suwerenności infrastruktury chmury obliczeniowej o obszarze zdrowia może być krokiem w kierunku pełniejszego nadzoru nad danymi przechowywanymi w systemach ochrony zdrowia i zwiększenia technologicznej niezależności w tym obszarze. Dane medyczne można ponadto przy użyciu narzędzi cyfrowych wykorzystać w celu wzmocnienia profilaktyki, obniżając koszty opieki zdrowotnej.

Kompetencje cyfrowe firm i obywateli

W kontekście wzrostu kompetencji cyfrowych wśród obywateli, PIE zwraca uwagę, że pozaeuropejscy liderzy rynku cyfrowego pełnią jednocześnie funkcje liderów w obszarze szkoleń i certyfikacji.

Aby temu przeciwdziałać, Instytut proponuje wspieranie certyfikacji odnoszącej się do systemów otwartoźródłowych. Miałoby to zostać zrealizowane poprzez uruchomienie publicznego systemu finansowania kursów zakończonych certyfikacją w szkołach, na uczelniach wyższych oraz w administracji publicznej.

Innowacyjność i „jednorożce”

W obszarze transformacji cyfrowej biznesu, PIE koncentruje się na wzmacnianiu innowacyjności podmiotów europejskich. Obecnie program „Cyfrowa dekada” mierzy wzrost innowacyjności liczbą powstających „jednorożców” (start-upów o wycenie przekraczającej 1 mld zł).

PIE proponuje zmianę perspektywy: zamiast nominalnego wzrostu liczby „jednorożców”, należy oceniać atrakcyjność rynku europejskiego dla innowacyjnych firm. Instytut rekomenduje zastąpienie tego wskaźnika odsetkiem start-upów, które dokonały „exitu” na rynku europejskim – czyli weszły na giełdę w Europie lub zostały sprzedane podmiotowi z kapitałem europejskim.

Taka zmiana pozwala skupić się na działaniach wzmacniających bodźce do zatrzymywania innowacyjnych pomysłów w Europie, łącząc Cyfrową dekadę z innymi strategiami, np. budową Unii oszczędności i inwestycji.