Lokaty w Niemczech biją EBC – co napędza wzrost i czego spodziewać się po wrześniu

Po raz pierwszy od zakończenia ery zerowych stóp procentowych w 2022 roku średnie oprocentowanie lokat terminowych w Niemczech przekroczyło stopę depozytową EBC. Za zmianą stoi nie tyle decyzja banku centralnego, ile rynek, który wycenił wojnę z Iranem, drożejącą ropę i widmo powrotu inflacji szybciej niż Frankfurt zdążył zareagować.

Najważniejsze:

• Oprocentowanie lokat terminowych we wszystkich badanych okresach przekroczyło stopę depozytową EBC wynoszącą 2,25 proc. To pierwsza taka sytuacja od 2022 roku.
• Od wybuchu konfliktu z Iranem tempo wzrostu oprocentowania lokat wyraźnie przyspieszyło, wynika z analizy porównywarki Verivox obejmującej ponad 800 banków i kas oszczędnościowych.
• Zwykłe rachunki oszczędnościowe z bieżącym dostępem prawie nie zyskały, dla stałych klientów oprocentowanie wzrosło od marca o zaledwie 0,09 punktu procentowego.
• Rynek już wycenia kolejną podwyżkę EBC we wrześniu, co oznacza, że banki podnoszą oprocentowanie lokat, zanim bank centralny podejmie formalną decyzję.
• Ten sam mechanizm uderza w kredytobiorców, oprocentowanie hipotek z dziesięcioletnim okresem wiązania stopy sięga już około 4,0 proc.

Jak lokaty przebiły bank centralny?

Jeszcze kilka miesięcy temu banki płaciły deponentom mniej, niż same zarabiały, parkując nadwyżki na jedną noc w EBC. Dziś jest odwrotnie. Z analizy Verivox wynika, że lokata roczna podrożała od początku marca do końca sierpnia o ponad 0,43 punktu procentowego, a dwuletnia o 0,46 punktu procentowego. Nawet lokata dziesięcioletnia zyskała podobną wartość. Wszystkie te poziomy leżą obecnie powyżej stopy depozytowej EBC.

Euribor i obligacje, gdzie naprawdę rodzi się oprocentowanie lokat

Decyzja EBC to tylko jeden z elementów układanki. Równie ważne, a w tym przypadku nawet ważniejsze, okazały się zmiany na rynku pieniężnym i rynku długu. Dwunastomiesięczna stawka Euribor, odzwierciedlająca koszt pożyczek między bankami, wzrosła od początku marca do 25 sierpnia z 2,23 proc. do 2,99 proc. Skok o 0,76 punktu procentowego, wyraźnie większy niż wzrost oprocentowania przeciętnej lokaty w tym samym czasie. Rentowność dziesięcioletniej Bundesanleihe osiągnęła w sierpniu poziom 3,26 proc., najwyższy od około 15 lat.

Czytaj także: Niemieckie lokaty terminowe: EBC wstrzymuje się z podwyżką, banki oferują ponad 3 procent rocznie

Zestawienie tych danych ujawnia interesującą zależność: Euribor urósł mocniej niż oprocentowanie lokat. Oznacza to, że banki, mimo podniesienia stawek dla klientów, nadal zarabiają na różnicy między kosztem pozyskania depozytów a ceną, po której same pożyczają pieniądze na rynku. Lokata klientowska jest dla nich po prostu tańszym źródłem finansowania niż emisja obligacji czy pożyczki na rynku międzybankowym. Oliver Maier, szef Verivox Finanzvergleich, wyjaśnia, że banki lokują przyjęte depozyty w portfelach kredytowych i zarabiają właśnie na tej marży między kosztem pozyskania środków a oprocentowaniem udzielanych pożyczek.

Iran i ropa, jak geopolityka przełożyła się na inflację

Bezpośrednim katalizatorem zmian był wybuch konfliktu z Iranem. Wzrost cen energii podniósł presję inflacyjną: w Niemczech inflacja w sierpniu, według wstępnych szacunków Federalnego Urzędu Statystycznego, wyniosła 2,9 proc., a same nośniki energii podrożały rok do roku o 10,5 proc. Wyższy odczyt inflacyjny zmusza bank centralny do utrzymania jastrzębiego kursu, a uczestnicy rynku zaczęli dyskontować scenariusz kolejnych podwyżek stóp jeszcze przed tym, nim EBC zdążyła cokolwiek ogłosić.

Czytaj także: Chase oferuje 4 procent na koncie oszczędnościowym w Niemczech. Co to znaczy dla twojego portfela?

EBC podniosła stopę depozytową w czerwcu o 0,25 punktu procentowego, a w lipcu pozostawiła ją bez zmian na poziomie 2,25 proc. Według Verivox znaczna część uczestników rynku oczekuje kolejnej podwyżki we wrześniu. Maier wskazuje, że banki uwzględniają ten scenariusz już teraz, oferując stawki wyższe niż bieżący poziom stopy EBC, jakby zakładały, że koszt pieniądza za kilka tygodni będzie wyższy niż dziś.

Co to znaczy w praktyce, marża, horyzont, ryzyko

Różnica między oprocentowaniem lokaty rocznej a dziesięcioletniej to dziś na korzyść dłuższego horyzontu, co przy większych kwotach przekłada się na odczuwalną różnicę w odsetkach brutto rocznie. Jednocześnie lokata dziesięcioletnia zamraża kapitał na długo, jeśli EBC niespodziewanie zacznie ciąć stopy, oszczędzający z roczną lokatą szybciej skorzysta z ewentualnych wyższych ofert w przyszłości.

Czytaj także: EBC podniesie stopy do 2,5 proc. we wrześniu? Ekonomiści nie mają wątpliwości

Kluczowe pytanie brzmi: czy zakładać lokatę teraz, czy czekać na ewentualną podwyżkę we wrześniu? Banki już wbudowały tę podwyżkę w obecne oferty. Jeśli EBC faktycznie podniesie stopy, wzrost oprocentowania lokat może być minimalny, bo rynek go już uwzględnił. Jeśli natomiast bank centralny zaskoczy i utrzyma stopy bez zmian, część banków może obniżyć oferty, bo odpadnie uzasadnienie dla wyższych stawek. Czekanie na pewność niesie więc własne ryzyko: można trafić w moment, gdy banki już zdążyły skorygować oferty w dół.

Odwrotna strona medalu to kredytobiorcy. Oprocentowanie hipotek z dziesięcioletnim okresem wiązania stopy sięga już na podwyższonym poziomie. według danych rynkowych. Ten sam wzrost rentowności obligacji i Euriboru, który nagradza oszczędzających, podnosi koszt finansowania zakupu nieruchomości.

Rynek vs. EBC, kto widzi dalej?

Mechanizm widoczny w Niemczech ma szersze znaczenie: lokaty terminowe zachowują się jak barometr oczekiwań rynkowych, a nie jak lustro ostatniej decyzji banku centralnego. Euribor i rentowności obligacji reagują na dane makroekonomiczne, nastroje geopolityczne i prognozy inflacyjne na bieżąco, podczas gdy EBC zbiera się i decyduje w określonych terminach. Banki, kalkulując koszty refinansowania na kolejne miesiące, wbudowują ten horyzont w swoje oferty wcześniej. Kto śledzi wyłącznie ostatni komunikat z Frankfurtu, widzi stan sprzed kilku tygodni. Kto patrzy na oprocentowanie dwu- czy dziesięcioletniej lokaty, widzi jak instytucje finansowe oceniają nadchodzące miesiące.

Konta oszczędnościowe zostają daleko w tyle

Wzrost oprocentowania dotyczy przede wszystkim lokat terminowych. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja posiadaczy rachunków z bieżącym dostępem. Średnie oprocentowanie dla dotychczasowych klientów banków działających w całych Niemczech wynosi 1,39 proc. i od marca wzrosło o zaledwie 0,09 punktu procentowego. Lokalne kasy oszczędnościowe płacą średnio 0,42 proc., a regionalne banki spółdzielcze 0,48 proc. Przepaść między ofertą dla nowych klientów na lokatach terminowych a stawkami dla lojalnych posiadaczy rachunków bieżących rośnie zatem, nie maleje.

Najwyższe stawki, ale z gwiazdką

Kto regularnie zmienia bank, może korzystać ze znacznie wyższych stawek w ramach promocji dla nowych klientów. Revolut oferuje podwyższone oprocentowanie przez ograniczony czas na określonych saldach, pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymagań, takich jak posiadanie konta osobistego i korzystanie z powiązanej karty. Niemiecki oddział J.P. Morgan działający pod marką Chase płaci nowym klientom przez cztery miesiące 4 proc., bez wymogu zakładania dodatkowego konta, na saldach do miliona euro.

Maier zaznacza, że takie oferty opłacają się przede wszystkim tym, którzy są gotowi regularnie przenosić pieniądze, gdy promocja wygasa. Kto woli zostać dłużej w jednym banku, powinien przy porównywaniu ofert skupiać się na warunkach dla stałych klientów, nie na chwytliwych promocjach. Różnica między stawką promocyjną a tą dostępną dla lojalnego klienta jest w tym momencie wyjątkowo wyraźna.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zakładać lokatę teraz, czy czekać na wrzesień?

Banki już uwzględniły w obecnych stawkach oczekiwaną podwyżkę EBC we wrześniu. Jeśli podwyżka dojdzie do skutku, przestrzeń do dalszego wzrostu oprocentowania lokat jest ograniczona, rynek to już zdyskontował. Jeśli EBC zaskoczy i stopy pozostaną bez zmian, banki mogą obniżyć oferty, bo zniknie powód do wbudowywania wyższego kosztu pieniądza. Czekanie na pewność oznacza ryzyko, że najlepsza oferta już minęła.

Czy warto skakać między bankami, żeby łapać promocje?

Oferty dla nowych klientów w rodzaju 4,00–4,25 proc. brzmią atrakcyjnie, ale obowiązują maksymalnie przez cztery miesiące i wiążą się z konkretnymi warunkami: limitem salda, wymogiem posiadania konta osobistego lub korzystania z karty. Kto jest gotowy regularnie przenosić środki i pilnować dat wygaśnięcia promocji, może zyskać wyraźnie więcej niż przy standardowej lokacie. Kto woli spokój, powinien porównywać stawki dla stałych klientów, a nie stawki promocyjne.

Co się stanie z oprocentowaniem lokat, jeśli EBC nie podniesie stóp?

Oprocentowanie lokat zależy nie tylko od decyzji EBC, ale też od Euriboru i rentowności obligacji. Gdyby EBC wstrzymała podwyżki, a rynek zaczął wyceniać scenariusz obniżek, na przykład wskutek wyraźnego spowolnienia gospodarczego, oba wskaźniki mogłyby pójść w dół, co przełożyłoby się na niższe oferty banków, zanim EBC oficjalnie cokolwiek zmieni.

Dlaczego konta oszczędnościowe z bieżącym dostępem prawie nie reagują na wzrost stóp?

Banki nie mają obowiązku natychmiastowego przekazywania wzrostu rynkowych stóp procentowych na rachunki bieżące stałych klientów. Lokaty terminowe to instrument, o który banki muszą aktywnie konkurować, szczególnie gdy potrzebują stabilnego, przewidywalnego źródła finansowania akcji kredytowej. Rachunki z bieżącym dostępem nie dają bankowi tej pewności, więc motywacja do podnoszenia ich oprocentowania jest mniejsza.

Fot. Adrian Grycuk / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0 pl)