Militarne Schengen jeszcze w tym roku. UE chce przyspieszyć przerzut wojsk na wschód

Parlament Europejski dąży do sfinalizowania projektu tzw. militarnej strefy Schengen jeszcze w 2026 roku. Nowe regulacje mają zredukować biurokrację, która obecnie wydłuża transport wojska nawet do 40 dni, zastępując ją procedurami pozwalającymi na reakcję w ciągu zaledwie kilku godzin. Kluczowym elementem strategii jest modernizacja infrastruktury transportowej oraz budowa strategicznych korytarzy paliwowych, które obecnie kończą się na linii dawnej żelaznej kurtyny.

Koniec z biurokracją na granicach

Głównym celem militarnego Schengen jest ujednolicenie przepisów, które dziś wymagają osobnych zezwoleń w każdym państwie członkowskim. W sytuacjach kryzysowych czas ma być kluczowy – siły szybkiego reagowania mają zyskać możliwość przekroczenia granic wewnętrznych UE w ciągu 24 godzin, a w czasie pokoju – w maksymalnie trzy dni.

Andrzej Grzyb, przewodniczący sejmowej Komisji Obrony Narodowej, podkreśla wagę tych zmian:

To, co jest najważniejsze, jeżeli chodzi o szybkość reakcji na zagrożenia, to mobilność sił zbrojnych państw członkowskich NATO. Niestety jest ona ograniczona ze względu na procedury na poszczególnych granicach. „Wojskowe Schengen” gwarantuje szybkość reakcji zarówno przy transporcie wojsk, jak również sprzętu.

Europoseł Michał Szczerba dodaje, że celem nie jest mnożenie przepisów, lecz ich radykalne uproszczenie poprzez wprowadzenie jednolitych formularzy na poziomie całej Unii.

100 miliardów euro na korytarze strategiczne

Pakiet mobilności wojskowej zaprezentowany przez Komisję Europejską zakłada modernizację infrastruktury wzdłuż czterech głównych osi: północnej, środkowo-północnej, środkowo-południowej i wschodniej. Inwestycje mają wyeliminować ponad 500 zidentyfikowanych „wąskich gardeł”, takich jak mosty o zbyt niskiej nośności czy zbyt wąskie tunele.

Kluczowe filary finansowania i infrastruktury:

• Budżet: KE planuje przeznaczyć na mobilność wojskową 17,65 mld euro w nowym budżecie długoterminowym (dziesięciokrotny wzrost).
• Potrzeby: Parlament Europejski szacuje całkowite koszty modernizacji na co najmniej 100 mld euro.
• Infrastruktura dual-use: Środki z Funduszu Spójności mają być kierowane na obiekty służące zarówno celom cywilnym, jak i obronnym.

Bezpieczeństwo energetyczne i rurociągi NATO

Poważnym wyzwaniem pozostaje logistyka paliwowa. Andrzej Grzyb zwraca uwagę na anachronizm w systemie przesyłowym, który stanowi realne zagrożenie dla państw wschodniej flanki NATO w przypadku konfliktu.

Andrzej Grzyb diagnozuje problem zaopatrzenia:

Na przykład rurociągi z paliwami zatrzymały się na dawnej granicy między NRD a Republiką Federalną Niemiec. Nowe państwa członkowskie będące zarówno w NATO, jak i Unii Europejskiej nie mają możliwości strategicznego zaopatrzenia. To też jest przedmiotem naszej troski i szukania rozwiązań.

Uzupełnieniem zmian prawnych ma być Europejski System Wzmocnionej Reakcji (EMERS), który w czasie kryzysu pozwoli na automatyczne nadawanie priorytetu transportom wojskowym w całej Unii. Całość działań jest ściśle koordynowana z NATO, które w przypadku uruchomienia artykułu 5. przejmie dowodzenie nad wdrażaniem planów ewentualnościowych.