AI i big data zmieniają rynek pracy. Jakich specjalistów potrzeba najbardziej?

Choć nowe technologie cyfrowe nadal nie są standardem w polskim przemyśle, ich znaczenie rośnie. Wraz z rozwojem chmury obliczeniowej, internetu rzeczy, big data i sztucznej inteligencji, pojawiają się pierwsze zmiany kadrowe. Jak wynika z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego, to nie automatyzacja, lecz niedobór kompetencji staje się największym wyzwaniem – i szansą – dla rynku pracy.

Technologia wchodzi do przemysłu, ale powoli

Z danych GUS za 2023 rok wynika, że 47 proc. przedsiębiorstw przemysłowych korzystało z zaawansowanych technologii cyfrowych. Najczęściej wdrażano chmurę obliczeniową (38 proc. firm) oraz internet rzeczy (25 proc.). Technologie big data (2 proc.) i sztuczną inteligencję (3 proc.) wykorzystywano znacznie rzadziej.

Jak zauważa Magdalena Lesiak, autorka analizy opublikowanej w Tygodniku Gospodarczym PIE:

Wykorzystywanie technologii big data (8 proc.) oraz AI (6 proc.) w największym stopniu prowadziło do zatrudnienia wysoko wykwalifikowanych specjalistów, co może wynikać z rosnącego znaczenia tych technologii dla konkurencyjności przedsiębiorstw.

– podkreśla Lesiak.

Nie masowe zwolnienia, lecz nowe etaty

Wbrew obawom o redukcje zatrudnienia, wdrażanie nowych technologii nie prowadzi masowo do zwolnień. Przeciwnie – dane pokazują, że wzrost liczby etatów częściej dotyczy firm inwestujących w big data (14 proc. przedsiębiorstw) i AI (4 proc.), niż w chmurę obliczeniową (3 proc.) czy internet rzeczy (4 proc.).

Najczęściej zatrudniani są data scientist, programiści oraz menedżerowie utrzymania ruchu. W firmach korzystających z AI dominują stanowiska analityków danych i specjalistów AI/ML. To oni stają się fundamentem cyfrowej transformacji przemysłu.

Zmiany kadrowe to efekt kompetencyjnych luk

Choć zmiany zatrudnienia nie są jeszcze powszechne, ich charakter jest jednoznaczny: wysoko wykwalifikowani specjaliści zyskują. W 2023 r. aż 8 proc. firm korzystających z big data i 6 proc. firm korzystających z AI deklarowało zatrudnienie nowych ekspertów. Tylko 6 proc. firm z obu grup odnotowało redukcję etatów.

To wyraźny sygnał dla sektora edukacji i rynku pracy: technologie przyszłości nie wyeliminują ludzi z fabryk, ale zmienią wymagania wobec kadry. Magdalena Lesiak komentuje:

Aktualnie można zaobserwować, że na zmianach kadrowych korzystają wysoko wykwalifikowani specjaliści, w tym głównie data scientist i programiści.

– zauważa ekspertka PIE.

Wzrost, spadek, a może status quo?

Analiza PIE wskazuje, że wpływ cyfrowych technologii na zatrudnienie jest zróżnicowany i zależy od rodzaju wdrażanej innowacji. Przykładowo, w 24 firmach wdrażających chmurę obliczeniową, aż połowa (12) odnotowała wzrost zatrudnienia, ale 3 zmniejszyły zatrudnienie, a w 9 nie zaszły żadne zmiany.

W przypadku internetu rzeczy i big data wyniki były jeszcze mniej jednoznaczne – co tylko potwierdza, że transformacja cyfrowa to proces, nie rewolucja. Jej efekty zależą od strategii firmy, skali wdrożenia i kompetencji zespołu.

Polska przemysłowa na rozdrożu cyfryzacji

Mimo dynamicznego rozwoju narzędzi cyfrowych, większość polskich firm przemysłowych nadal działa według tradycyjnego modelu. Zaledwie kilka procent sięga po sztuczną inteligencję czy zaawansowaną analizę danych. Jak pokazuje przykład liderów, to inwestycje w ludzi, a nie tylko sprzęt, przynoszą wymierne efekty.

Bez wątpienia potrzebna jest strategia wspierająca rozwój kompetencji cyfrowych – zarówno na poziomie systemu edukacji, jak i wewnątrz przedsiębiorstw. Czy Polska zdąży uzupełnić kadrowe luki, zanim cyfrowa rewolucja nabierze tempa?

Kto zyska na cyfrowej transformacji przemysłu?

Na obecnym etapie cyfryzacji przemysłu największymi beneficjentami są wysoko wykwalifikowani specjaliści, tacy jak data scientist, programiści oraz inżynierowie ds. automatyzacji. W firmach wdrażających technologie big data i AI najczęściej tworzy się nowe miejsca pracy właśnie dla tych grup zawodowych.