Raport SGH i Forum Ekonomicznego na XXXV Forum w Karpaczu: Nasz region goni USA… przez demografię

Jedenaście państw Europy Środkowo-Wschodniej zmniejszyło w latach 2004–2025 dystans dochodowy do Stanów Zjednoczonych z 37 do 58,4 proc., ale około 53 proc. tej poprawy wynikało z procesów demograficznych — przede wszystkim ze spadku liczby ludności. To najgłośniejszy wniosek Raportu SGH i Forum Ekonomicznego 2026, którego prezentacja tradycyjnie, w samo południe 8 września, otworzyła XXXV Forum Ekonomiczne w Karpaczu — relacjonuje „Gazeta SGH”. Dziewiąta edycja publikacji obejmuje dziesięć eksperckich opracowań przygotowanych przez naukowców Szkoły Głównej Handlowej.

Doganianie na demograficznym dopingu

Raport, przygotowany po polsku i angielsku w ramach programu grantowego Rektora SGH, łączy diagnozę bieżących procesów gospodarczych z rekomendacjami. Szczególne miejsce zajmują w tym roku odporność gospodarcza, finansowanie rozwoju, transformacja technologiczna, energetyka, konkurencyjność Europy Środkowo-Wschodniej oraz rola wiedzy w budowaniu przewag gospodarczych.

Wymowa głównego ustalenia jest gorzka: ponieważ dochód na mieszkańca oblicza się, dzieląc produkcję przez liczbę obywateli, kurcząca się średnio o 0,3 proc. rocznie populacja regionu automatycznie podbijała statystyczny poziom zamożności. Autorzy wyliczają, że gdyby ludność Europy Środkowo-Wschodniej rosła w tempie amerykańskim, dochód na mieszkańca sięgałby dziś około 46 proc. poziomu USA — a nie 58,4 proc. Raport ostrzega też przed pułapką tzw. kapitalizmu patchworkowego i granicami modelu doganiania.

Słabość instytucji, zawodność państwa, niekorzystna demografia i niska skłonność do innowacji obniżają szanse na utrzymanie szybkiego tempa realnej konwergencji w przyszłości

— oceniają autorzy raportu w cytowanym przez „Parkiet” fragmencie publikacji.

SGH i Forum wiążą się na lata

Tuż przed prezentacją rektor SGH Piotr Wachowiak i przewodniczący Rady Programowej Forum Zygmunt Berdychowski podpisali list intencyjny o dalszym rozwoju strategicznego partnerstwa merytorycznego. Jak czytamy w dokumencie, połączenie potencjału naukowego SGH z doświadczeniem Fundacji Instytut Studiów Wschodnich służy podnoszeniu jakości debaty gospodarczej i „wzmacnianiu międzynarodowej obecności polskiej myśli ekonomicznej”.

Jestem dumny z tego powodu, że dzisiaj na konferencji prasowej możemy podpisać porozumienie, które umożliwi tak szeroką współpracę w kolejnych latach. Ta współpraca Szkoły Głównej Handlowej i Forum Ekonomicznego niewątpliwie zaowocowała radykalną przebudową tego, co wcześniej staraliśmy się pokazać (…) na Forum Ekonomicznym

— powiedział Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego.

Gospodarz Forum wyraził przekonanie, że dzięki porozumieniu Karpacz stanie się najważniejszym miejscem debaty ekonomicznej o przyszłości Polski i Europy Środkowej.

Bardzo się cieszę (…), że co roku nasz raport staje się podstawą do dyskusji na temat wyzwań, które stoją przed polską gospodarką, przed gospodarkami krajów Europy Środkowo-Wschodniej i Europy

— zaznaczył rektor SGH Piotr Wachowiak, dziękując autorom za publikację opracowaną — jak wskazał — obiektywnie, rzetelnie i zgodnie z metodyką naukową. Rektor podkreślił, że raport opisuje dziesięć najważniejszych obszarów decydujących o roli gospodarki regionu — od ochrony zdrowia, przez energetykę, demografię i infrastrukturę, po rolnictwo.

Na prezentacji obecni byli m.in. rektorzy Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni prezes Związku Banków Polskich Krzysztof Pietraszkiewicz oraz astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski. Streszczenie raportu, wydane jako dodatek specjalny „Gazety SGH”, trafiło do pakietów startowych uczestników Forum.

Diagnoza raportu trafia w sedno sporu o polski model rozwoju: jeśli ponad połowa awansu dochodowego regionu to arytmetyczny efekt ubywania ludności, to bez odwrócenia trendów demograficznych — albo bezprecedensowego skoku produktywności — model doganiania Zachodu wyczerpie się szybciej, niż obiecują prognozy. W Karpaczu wybrzmiało to wyraźnie: demografia przestała być tematem socjologów, a stała się twardą zmienną makroekonomiczną.

https://www.forum-ekonomiczne.pl/