Polska nauka w światowych patentach. Tylko niewielka część badań znajduje praktyczne zastosowanie

Analiza dorobku naukowego polskich badaczy z lat 2010–2026 rzuca nowe światło na praktyczne wykorzystanie rodzimej myśli technicznej w globalnej gospodarce. Jak wynika z danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), spośród niemal 778 tys. publikacji z polską afiliacją, jedynie nieco ponad 17 tys. zostało zacytowanych w dokumentach patentowych. Magdalena Lesiak z PIE wskazuje, że choć większość prac zachowuje charakter teoretyczny, te wykorzystane w przemyśle stają się fundamentem dla wielu innowacyjnych rozwiązań jednocześnie.

Medycyna i farmacja liderami wdrożeń

Wpływ polskiej nauki na globalne innowacje jest silnie skoncentrowany w konkretnych dyscyplinach. Największy transfer wiedzy następuje w obszarach związanych z naukami o życiu. Patenty wykorzystujące polskie publikacje dotyczą w przeważającej mierze sektora medycznego. Magdalena Lesiak opisuje strukturę tych powiązań:

Analiza patentów wykorzystujących polskie publikacje naukowe obrazuje wyraźną koncentrację w obszarze medycyny, farmacji, chemii i biochemii. Największą grupę stanowią patenty związane z działaniem terapeutycznym i wskazaniami leczenia (34 proc.). Na kolejnych miejscach znajdują się technologie związane z miernikami, optyką, komputerami i ICT (10 proc.), co wskazuje na wpływ polskiej nauki nie tylko w obszarze medycyny i farmacji, ale także w dziedzinach technicznych.

— wyjaśnia Magdalena Lesiak.

Globalni gracze czerpią z polskiej wiedzy

Polski dorobek naukowy jest intensywnie wykorzystywany przez zagraniczne ośrodki badawcze i gigantów technologicznych. Wśród właścicieli patentów cytujących polskie prace dominują uniwersytety i instytuty ze Stanów Zjednoczonych oraz Francji. Z kolei w sektorze prywatnym najczęściej po polską myśl naukową sięgają firmy technologiczne i biotechnologiczne z USA, Niemiec oraz Luksemburga. Magdalena Lesiak zwraca uwagę na postępujące zmiany w tym zakresie:

Można zauważyć również rosnącą dywersyfikację kierunków transferu wiedzy oraz stopniowe przenikanie kompetencji cyfrowych do tradycyjnych sektorów badawczych.

— zauważa Magdalena Lesiak.

Strategiczne nisze i niewykorzystany potencjał

Mimo dominacji medycyny, w polskiej nauce istnieją specjalizacje o wysokim potencjale innowacyjnym, które wciąż czekają na szersze zastosowanie w przemyśle. Należą do nich elektronika i półprzewodniki oraz sztuczna inteligencja. Magdalena Lesiak ocenia te wyniki jako sygnał do dalszych analiz i inwestycji:

Warto jednocześnie zwrócić uwagę na mniej liczne, ale strategiczne nisze i specjalizacje, m.in. z obszaru elektroniki i półprzewodników (8 proc.), a także sztucznej inteligencji (3 proc.), które mogą mieć duży potencjał innowacyjny. […] Ich ograniczona reprezentacja w strukturze patentów może sugerować, że polski system innowacji wciąż w niewystarczającym stopniu wykorzystuje potencjał bardziej zaawansowanych technologii, które wymagają większej skali inwestycji oraz silniejszej integracji z globalnymi ekosystemami przemysłowymi.

— dodaje Magdalena Lesiak.

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny