Na dzieci wydajemy bez oporu, ale dla niech nie oszczędzamy. Paradoks polskich domów w liczbach

Wydatki na dzieci należą do najmniej konfliktogennych obszarów domowego budżetu — jako źródło rodzinnych sporów wskazuje je zaledwie 6 proc. Polaków, podczas gdy o wysokie koszty utrzymania kłóci się co trzeci (31 proc.) — wynika z badania przygotowanego dla BIG InfoMonitor. Za gotowością do finansowania bieżących potrzeb najmłodszych nie idzie jednak myślenie o jutrze: systematycznie na przyszłość dzieci odkłada tylko 7 proc. rodziców.

Na dzieciach tniemy w ostateczności

Domowe budżety pozostają pod presją, ale cięcia rzadko dotykają najmłodszych. Rodzice regularnie płacą za edukację, zajęcia dodatkowe, korepetycje czy szkolne wycieczki — i to właśnie te pozycje najrzadziej wywołują domowe spory. Znacznie częściej niż wydatki na dzieci (6 proc.) przyczyną napięć są wysokie koszty utrzymania gospodarstwa (31 proc.) oraz brak oszczędności (16 proc.). Jak zastrzegają autorzy badania, nie znaczy to, że wydatki na dzieci są małym obciążeniem — po prostu na tle innych wyzwań rzadziej stają się przedmiotem konfliktu.

Napięcia wokół domowych finansów wynikają przede wszystkim z rosnących kosztów życia, rachunków i ogólnej kondycji budżetu. Dlatego Polacy znacznie częściej kłócą się o sytuację finansową gospodarstwa domowego niż o pieniądze przeznaczane na dzieci. Koszty związane z dziećmi wydają się być traktowane jako priorytetowe, konieczne i społecznie akceptowane, dlatego rzadko stają się przedmiotem sporów

— wskazał Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

„Nie oszczędzamy na dzieciach” to nie to samo co „oszczędzamy dla dzieci”

Budowanie poduszki finansowej zadeklarował jako tegoroczny cel co trzeci Polak, ale w odkładaniu na przyszłość dzieci brakuje konsekwencji. Ponad jedna piąta badanych chce zwiększać oszczędności, lecz nie ma na to konkretnego planu. W efekcie zaledwie 7 proc. rodziców systematycznie oszczędza z myślą o finansowym wsparciu dzieci w dorosłości — częściej wygrywają bieżące priorytety, takie jak wypoczynek (17 proc.) czy zdrowie (15 proc.).

To jest właśnie najciekawszy paradoks: wysoka gotowość do wydawania na dzieci nie przekłada się na gotowość do długoterminowego oszczędzania na ich przyszłość

— podkreślił Szarkowski, dodając, że Polacy potrafią w porę reagować i zaciskać pasa, gdy sytuacja tego wymaga, ale słabszą stroną pozostaje planowanie długoterminowe: systematyczne prowadzenie budżetu, wyznaczanie celów finansowych i konsekwentne ich realizowanie.

Autorzy badania zwracają też uwagę na zmiany społeczne: rodziny coraz częściej stawiają na zaradność młodego pokolenia, zakładając, że dziecko wyposażone w odpowiednie narzędzia edukacyjne samo zadba w dorosłości o swoje finanse. Zastrzegają jednak, że brak oszczędności dla dzieci zwykle nie jest świadomym wyborem wynikającym z tej filozofii — upowszechnienie długoterminowego oszczędzania pozostaje wyzwaniem edukacji finansowej.

16,9 mld zł zaległych alimentów

Jest wreszcie grupa rodzin, w których problem zaczyna się dużo wcześniej niż przy planowaniu przyszłości — od braku środków na podstawowe potrzeby dziecka. Według Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor na koniec lipca 2026 r. zaległości alimentacyjne wyniosły blisko 16,9 mld zł. Należnych dzieciom pieniędzy nie płaci blisko 280 tys. rodziców, a średni dług alimentacyjny sięga 60,4 tys. zł na osobę.

Zaległe alimenty oznaczają, że ciężar zaspokajania codziennych potrzeb dzieci spada na jednego opiekuna, dla którego zarządzanie ograniczonym domowym budżetem, to ciągłe wybory i często rezygnacja z tego, co wspiera rozwój dziecka i buduje jego bezpieczniejszą przyszłość

— podsumował prezes BIG InfoMonitor.

Obraz, który wyłania się z badania, jest więc dwuwarstwowy. W większości polskich domów dziecko jest pozycją budżetową poza dyskusją — chronioną nawet wtedy, gdy o wszystko inne toczą się spory. Ale między „niczego dziecku nie odmawiamy” a „dziecko wejdzie w dorosłość z kapitałem” wciąż zieje luka, której nie zasypie żaden pojedynczy program — bo to kwestia nawyku, nie tylko zasobności portfela.

Źródło: BIG InfoMonitor