Już jutro Sejm zdecyduje o zakazie reklamy alkoholu. Handel ostrzega przed kosztami przebudowy sklepów

Trzecie czytanie projektów zmian w ustawie o wychowaniu w trzeźwości zaplanowano na czwartek 8 października, w bloku głosowań między godziną 19 a 21. Przed głosowaniem Polska Izba Handlu, Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji oraz Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy ostrzegają przed kosztami dostosowania sklepów, utratą możliwości informowania pełnoletnich klientów i zbyt krótkim vacatio legis. Komisja Zdrowia zarekomendowała odrzucenie 32 z 37 zgłoszonych poprawek, w tym tej wydłużającej termin wejścia w życie o 18 miesięcy.

Co się stanie w czwartek

Głosowanie obejmie druki nr 2007, 2010, 2856 oraz dodatkowe sprawozdanie Komisji Zdrowia oznaczone numerem 2856-A. Wcześniej, podczas drugiego czytania, zgłoszono 37 poprawek — komisja zarekomendowała przyjęcie pięciu i odrzucenie 32, w tym propozycji dotyczących komunikacji na wydzielonych stoiskach alkoholowych oraz wydłużenia vacatio legis.

Jedno doprecyzowanie, które w relacjach bywa mylone: druk nr 2856 posługuje się pojęciem kary ograniczenia wolności, a nie kary pozbawienia wolności — zwraca uwagę portal aboutmarketing.pl.

Koszty przebudowy sklepów

Projekt rozszerza zasady prowadzenia sprzedaży alkoholu w samoobsługowych placówkach o powierzchni sprzedażowej powyżej 200 mkw. Dla części sklepów oznacza to konieczność zmiany aranżacji powierzchni, organizacji ciągów sprzedażowych i wyposażenia.

Zmiana organizacji sprzedaży nie jest dla sklepu wyłącznie zmianą formalną. W wielu placówkach oznacza konieczność przeorganizowania powierzchni, zmiany wyposażenia, a czasem przebudowy części sklepu. Te koszty przedsiębiorca musi ponieść sam.

— mówi Maciej Ptaszyński, prezes Polskiej Izby Handlu.

Organizacje wskazują, że obciążenie będzie najbardziej odczuwalne dla mniejszych placówek.

Spór o wydzielone stoiska

Katalog wyjątków od zakazu reklamy i promocji nie obejmuje wydzielonych stoisk alkoholowych w zwykłych sklepach. Obowiązujące dziś przepisy pozwalają prowadzić tam reklamę i promocję; po zmianie ta możliwość zostałaby zniesiona.

Warto rozróżnić komunikację kierowaną do pełnoletniego konsumenta w miejscu sprzedaży od przekazu dostępnego w przestrzeni publicznej. Ograniczenie producentom możliwości komunikacji właśnie w tym miejscu odbiera konsumentom dostęp do informacji o markach, ich pochodzeniu czy właściwościach.

— mówi Karol Stec, prezes zarządu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy.

Organizacje powołują się na badanie SW Research na reprezentatywnej próbie tysiąca dorosłych Polaków, według którego 80 proc. badanych uważa, że pełnoletni konsument powinien mieć dostęp do pełnej informacji o legalnie dostępnym produkcie, a 71 proc. akceptuje korzystanie z materiałów dotyczących alkoholu w miejscu sprzedaży przeznaczonym dla dorosłych. W komunikacie nie podano, kto zlecił badanie.

Nowe przepisy ograniczą swobodę wyboru klientów, pogorszą dostępność produktów i mogą przełożyć się na wyższe ceny, przy okazji dyskryminując osoby z ograniczoną mobilnością.

— mówi Renata Juszkiewicz, prezes zarządu Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji.

Zbyt krótki czas na wdrożenie

Ustawa ma zasadniczo wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, a zmiany obejmują organizację sprzedaży, sposób prowadzenia komunikacji oraz obowiązki dotyczące produktów i opakowań. Poprawkę wydłużającą ten termin o 18 miesięcy Komisja Zdrowia zarekomendowała do odrzucenia.

Organizacje zwracają też uwagę, że projekt ma charakter poselski i był wypracowywany w toku prac parlamentarnych, a nie w rządowym procesie legislacyjnym — co ich zdaniem wymagałoby szerszego dialogu ze stroną gospodarczą.

Nie tylko handel i spirytus

Zastrzeżenia zgłaszają też inne branże. Producenci wina wskazują na niejasną granicę między reklamą a informowaniem o zwiedzaniu gospodarstw, winobraniu, degustacjach i koncertach. Komisja Zdrowia zarekomendowała odrzucenie poprawek, które miały oddzielić reklamę i promocję od przekazów informacyjnych oraz edukacyjnych związanych z wyrobami winiarskimi, a także wprowadzić pojęcie wydarzeń enokulinarnych. Wcześniej przed skutkami zakazu ostrzegały browary, wskazując na finansowanie ponad 2 tys. wydarzeń sportowych i kulturalnych.

Źródło: Polska Izba Handlu, POHiD, Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy