EBC podniósł stopy procentowe po raz pierwszy od blisko trzech lat. Co to zmienia dla oszczędzających i kredytobiorców?

Europejski Bank Centralny po raz pierwszy od blisko trzech lat podniósł stopy procentowe. Decyzja z 11 czerwca to reakcja na rosnącą inflację w strefie euro. Dla oszczędzających to potencjalnie lepsze oprocentowanie lokat, dla kredytobiorców, sygnał ostrzegawczy o wyższych ratach. I to prawdopodobnie nie koniec podwyżek.

Najważniejsze:

• EBC podniósł stopę depozytową do 2,25 procent oraz główną stopę refinansową do 2,40 procent, każda o 0,25 punktu procentowego
• To pierwsza podwyżka od blisko trzech lat, wywołana wzrostem inflacji
• Eksperci wskazują na kolejną podwyżkę we wrześniu i możliwy trzeci krok w pierwszej połowie 2027 roku
• Wyższe stopy oznaczają lepsze warunki dla oszczędzających, ale droższe kredyty o zmiennym oprocentowaniu
• Polska ma własne stopy procentowe ustalane przez krajowy bank centralny, niezależnie od Frankfurtu

Co dokładnie zmienił EBC i skąd ta decyzja

11 czerwca Europejski Bank Centralny podniósł dwie kluczowe stopy procentowe, każdą o 0,25 punktu procentowego. Stopa depozytowa wynosi teraz 2,25 procent, a główna stopa refinansowa, 2,40 procent. Bezpośrednim powodem jest wzrost inflacji w strefie euro. Podnosząc cenę pieniądza, EBC stara się ograniczyć popyt na kredyty i w ten sposób schłodzić gospodarkę, co w teorii spowalnia wzrost cen.

Czytaj także: EBC podniósł stopy procentowe – co zrobić z oszczędnościami, zanim pojawią się kolejne podwyżki?

Warto rozumieć, czym różnią się te dwie stopy, bo mają odmienne skutki dla zwykłego klienta banku.

Dwie stopy, dwa mechanizmy wpływu

Stopa depozytowa wyznacza, ile bank zarobi, trzymając pieniądze bezpiecznie w EBC zamiast pożyczać je dalej. Im wyższa, tym mniej opłaca się bankom oddawać środki w ryzykowne kredyty, co z czasem powinno przełożyć się na wyższe oprocentowanie oferowane klientom na lokatach. Stopa refinansowa to z kolei koszt pozyskania pieniędzy przez bank od banku centralnego, i to ona najszybciej wpływa na oprocentowanie kredytów.

Czy to koniec podwyżek? Eksperci mówią: nie

Wielu analityków spodziewa się kolejnej podwyżki już we wrześniu. Nie wykluczają też trzeciego ruchu, również o 0,25 punktu procentowego, w pierwszej połowie 2027 roku. Oznaczałoby to, że EBC wchodzi w wielomiesięczny cykl zacieśniania polityki pieniężnej, a nie jednorazową korektę. Dla oszczędzających każda kolejna podwyżka to potencjalnie lepsze warunki na lokatach; dla kredytobiorców, kolejne uderzenie w wysokość raty.

Jak długo trwa, zanim decyzja EBC dotrze do mojego konta lub raty?

Decyzje EBC nie zmieniają oprocentowania lokat ani kredytów z dnia na dzień. Banki komercyjne dostosowują swoje oferty z opóźnieniem, zazwyczaj w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy od zmiany stóp. Kredyty o zmiennym oprocentowaniu są zwykle powiązane z rynkowymi wskaźnikami (takimi jak EURIBOR), które reagują szybciej niż oferty depozytowe. Lokaty terminowe ze stałym oprocentowaniem nie zmienią się do końca trwania umowy, nowe warunki zobaczymy dopiero przy odnawianiu lub zakładaniu kolejnej.

Oszczędzający zyskują, kredytobiorcy muszą się pilnować

Wyższe stopy to dobra wiadomość dla osób trzymających pieniądze na lokatach i kontach oszczędnościowych, banki, które same zarabiają więcej na środkach parkowanych w EBC, mają większą przestrzeń do podnoszenia oprocentowania depozytów. To jednak nie następuje automatycznie ani natychmiast.

Czytaj także: Zinswende w strefie euro: dlaczego EZB sięga po podwyżkę stóp i co to zmienia dla Ciebie

Inaczej wygląda sytuacja po stronie kredytowej. Osoby spłacające kredyty o zmiennym oprocentowaniu mogą spodziewać się wyższych rat, bank drożej pozyskuje pieniądze i przenosi ten koszt na klienta. Im więcej podwyżek w nadchodzących miesiącach, tym bardziej odczuwalny będzie ten efekt. Dla inwestorów lokujących w obligacjach wyższe stopy oznaczają wyższą rentowność nowych emisji, ale mogą obniżać wycenę papierów już będących w portfelu.

Co z tego wynika dla Polski

Decyzje EBC dotyczą bezpośrednio krajów strefy euro, Polska, płacąca złotym, nie jest ich bezpośrednim adresatem. Wysokość stóp procentowych w Polsce ustala krajowy bank centralny, kierując się krajową inflacją oraz stanem polskiej gospodarki, nie kalendarzem EBC.

Czytaj także: EBC i Fed rozchodzą się w polityce stóp procentowych – co to oznacza dla Twoich oszczędności i kredytów?

Zmiany stóp w strefie euro pośrednio jednak docierają też do Polski. Firmy eksportujące towary do Niemiec i innych krajów rozliczających się w euro obserwują, jak polityka EBC wpływa na kurs wspólnej waluty, a co za tym idzie na opłacalność kontraktów. Wahania kursu euro odczuwają też osoby pracujące za granicą czy planujące wydatki w strefie euro.

Najczęściej zadawane pytania

Czy moja lokata automatycznie zyska wyższe oprocentowanie?

Nie. Banki komercyjne dostosowują oferty depozytowe z opóźnieniem i samodzielnie decydują o tym, w jakim stopniu przełożą podwyżkę EBC na klientów. Lokaty terminowe ze stałym oprocentowaniem nie zmienią się do końca trwania umowy.

Kiedy zmiana dotrze do raty mojego kredytu?

Kredyty o zmiennym oprocentowaniu powiązane z rynkowymi wskaźnikami reagują szybciej, zazwyczaj w ciągu kilku tygodni. Kredyty ze stałą stopą nie zmienią się przez czas obowiązywania obecnej umowy.

Czy NBP też podniesie stopy przez decyzję EBC?

Polskie stopy procentowe ustalane są niezależnie od EBC, z uwzględnieniem krajowej inflacji i sytuacji gospodarczej w Polsce. Decyzja EBC nie oznacza automatycznego działania po stronie polskiego banku centralnego.

Czy będą kolejne podwyżki?

Eksperci wskazują na kolejną podwyżkę we wrześniu i możliwy trzeci krok w pierwszej połowie 2027 roku, każdy o 0,25 punktu procentowego.

Fot. European Central Bank / Wikimedia Commons (Public domain)