Anne Hathaway: jak aktorka z Disneya zbudowała jedną z najbardziej różnorodnych karier w Hollywood

Anne Hathaway to rzadki przykład aktorki, której udało się skutecznie uwolnić od etykietki „gwiazdy dla nastolatek”, nie przez jeden spektakularny gest, lecz przez konsekwentne wybieranie projektów sprzecznych z tym, czego widownia po niej oczekiwała. Jej droga od familijnych komedii do statuetki Akademii Filmowej pokazuje, że wizerunek w Hollywood można przepisać, ale wymaga to czasu, odwagi i gotowości do rezygnacji z bezpiecznych propozycji.

Najważniejsze:

• Hathaway zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za wcielenie się w Fantynę w ekranizacji słynnego musicalu opartego na powieści Wiktora Hugo (2012), a wcześniej była nominowana w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej za dramat niezależny Rachel wychodzi za mąż (2008), co czyni ją jedną z nielicznych aktorek nominowanych w obu głównych kategoriach aktorskich
• Karierowy przełom przyniosła rola tytułowej nastolatki odkrywającej królewskie pochodzenie w familijnej komedii z 2001 roku, lecz zamiast utknąć w bezpiecznym gatunku, aktorka zaczęła systematycznie sięgać po role trudniejsze i mniej oczywiste
• Kluczowe decyzje Hathaway to często wybory przez odrzucenie: dla kontynuacji Pamiętnika księżniczki zrezygnowała z roli tytułowej bohaterki w ekranizacji głośnego musicalu scenicznego, co mogło ją na lata zamknąć w jednym estetycznym formacie
• Prywatnie jest żoną przedsiębiorcy Adama Shulamana i matką dwóch synów, Jonathana (ur. 2016) i Jacka (ur. 2019)

Korzenie i wczesna formacja artystyczna

Anne Jacqueline Hathaway urodziła się 12 listopada 1982 roku w Brooklynie w Nowym Jorku. Jej matka, Kate McCauley, była aktorką; ojciec Gerald pracował jako prawnik. To zestawienie nie jest bez znaczenia: dom, w którym jeden rodzic porusza się w świecie sztuki, a drugi w świecie prawa i kontraktów, może wyrabiać szczególny rodzaj pragmatyzmu artystycznego, umiejętność myślenia o karierze zarówno w kategoriach pasji, jak i strategii. Hathaway dziedziczy po matce irlandzkie korzenie, natomiast ojciec wnosił do rodzinnej historii mieszaninę irlandzkiego, francuskiego, angielskiego i niemieckiego pochodzenia.

Dorastała w Millburn w stanie New Jersey z dwójką braci, starszym o kilka lat Michaelem oraz młodszym Tomem. New Jersey, choć przyćmiewane przez sąsiedni Nowy Jork, ma własne, silne tradycje teatralne. Właśnie tam Hathaway stawiała pierwsze kroki zawodowe: szlifowała warsztat w renomowanym teatrze repertuarowym Paper Mill Playhouse, który od dziesięcioleci służy jako poligon doświadczalny dla aktorów aspirujących do scen Broadway’u. Równolegle ujawniły się jej zdolności wokalne, śpiewała sopranem w chórze skupiającym najlepszych uczniów ze wschodniej części Stanów Zjednoczonych i wystąpiła z nim w Carnegie Hall. To nie były zwykłe szkolne zajęcia: dostanie się do takiego składu wymagało przesłuchań i wyróżniającego się talentu.

Zawodowy debiut przyniosły jej cztery odcinki telewizyjnego serialu obyczajowego Luzik Guzik (Get Real, 1999), gdzie wcieliła się w nastolatkę Meghan Green. Rola ta przyniosła jej dwie nagrody branżowe dla młodych twórców: nominację przyznawaną przez fanów oraz wyróżnienie przyznawane przez środowisko.

Pułapka księżniczki, i jak Hathaway z niej wyszła

Prawdziwy przełom przyniosła rola nastolatki odkrywającej, że jest następczynią tronu, w rodzinnej komedii Pamiętnik księżniczki (2001) w reżyserii Garry’ego Marshalla. Film odniósł duży sukces komercyjny, magazyn „People” umieścił Hathaway na liście wschodzących gwiazd roku, a aktorka otrzymała nominację do nagrody MTV Movie Award.

I tu zaczyna się najciekawszy wątek jej kariery. Większość aktorek w podobnej sytuacji, z gotową franczyzą i pewną widownią, kontynuuje tę samą ścieżkę. Hathaway zagrała co prawda w kontynuacji, Pamiętniku księżniczki 2: Królewskie zaręczyny (2004), ale jednocześnie odrzuciła propozycję wcielenia się w Christine Daae w ekranizacji słynnego musicalu scenicznego Upiór w operze.

Warto zatrzymać się przy tej decyzji, bo jest ona symptomatyczna. Rola Christine to postać ikoniczna, ale też jednoznaczna: romantyczna, naiwna, zdefiniowana przez melodramatyczny kontekst. Przyjęcie jej mogło Hathaway na lata przypieczętować w estetyce romantycznego widowiska i sprawić, że branża postrzegałaby ją wyłącznie przez pryzmat urody i głosu, a nie aktorskiej rozpiętości. Rezygnując z tej propozycji, wybrała ścieżkę mniej efektowną w krótkim terminie, ale bardziej elastyczną w perspektywie całej kariery. Zamiast tego wystąpiła w familijnej komedii fantasy Ella zaklęta (2004), wciąż bezpieczny teren, ale z wyraźnym sygnałem, że nie chce być twarzą jednej serii ani jednego gatunku.

Przełom wizerunkowy nastąpił rok później. W melodramacie Spustoszenie (2005) zagrała bogatą nastolatkę zafascynowaną hip-hopem, postać nagrodzoną wyróżnieniem DVDX. W tym samym roku pojawiła się jako Lureen, żona homoseksualnego bohatera granego przez Jake’a Gyllenhaala, w nagradzanym dramacie Anga Lee Tajemnica Brokeback Mountain. To był wyraźny sygnał dla branży: Hathaway nie zamierza być księżniczką.

Diabeł, Rachel i Oscar, droga przez role wbrew oczekiwaniom

Lata 2006–2013 to okres, w którym status Hathaway w Hollywood zmienia się zasadniczo: z rozpoznawalnej twarzy komedii familijnych staje się aktorką traktowaną przez krytyków i Akademię z pełną powagą. Warto prześledzić tę przemianę krok po kroku.

W 2006 roku wcieliła się w Andy Sachs w satyrycznej komedii Diabeł ubiera się u Pradyasystentkę starającą się o pracę u bezwzględnej redaktor naczelnej granej przez Meryl Streep. Wybór tej roli jest znaczący: Andy to postać niedoświadczona, ucząca się na błędach, obserwująca z boku mechanizmy władzy. Hathaway obsadzała siebie nie w roli triumfatorki, lecz kogoś, kto dopiero rozumie reguły gry, co w kontekście jej własnej kariery brzmi jak świadoma metafora.

Rok później wcieliła się w angielską pisarkę Jane Austen w filmie Zakochana Jane (2007). W 2008 roku przyszła rola, która ostatecznie zdefiniowała jej artystyczną pozycję: główna bohaterka niezależnego dramatu Rachel wychodzi za mąż, postać pełna sprzeczności i trudna w odbiorze. W 2009 roku za tę kreację Hathaway zebrała pięć poważnych nominacji branżowych jednocześnie: do Oscara, Złotego Globu, Independent Spirit Awards, nagrody Satelita oraz nagrody Gildii Aktorów Filmowych. Taki zestaw wyróżnień za jedną rolę to rzadkość, i wyraźny dowód, że aktorka kojarzona dotąd z filmami familijnymi potrafiła całkowicie przestawić zwrotnicę.

Kolejne lata przyniosły umiejętne balansowanie między kinem popularnym a projektami ambitniejszymi. W 2009 roku wystąpiła w komedii Ślubne wojny u boku Kate Hudson. W 2010 roku zagrała Białą Królową w filmie fantasy Tima Burtona opartym na klasycznej powieści Lewisa Carrolla, a także w tragikomedii Edwarda Zwicka Miłość i inne używkiponownie u boku Jake’a Gyllenhaala; za tę ostatnią rolę otrzymała kolejną nominację do Złotego Globu i nagrodę Satelity w kategorii komedii lub musicalu. Warto odnotować, że w lutym 2011 roku, zaledwie kilka lat po tym, jak branża zaczęła ją traktować poważnie, Hathaway poprowadziła 83. ceremonię wręczenia Oscarów razem z Jamesem Franco, symboliczne potwierdzenie jej nowej pozycji.

W 2011 roku zagrała główną rolę kobiecą w filmie Lone Scherfig Jeden dzień u boku Jima Sturgessa. W 2012 roku pojawiła się jako Kobieta-Kot w finałowej części trylogii Christophera Nolana o Batmanie. I w tym samym 2012 roku wcieliła się w Fantynę, postać tragiczną, wymagającą skrajnej fizycznej i emocjonalnej ekspresji, w ekranizacji musicalu opartego na powieści Wiktora Hugo, zrealizowanej przez Toma Hoopera. W 2013 roku odebrała za tę rolę Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej.

Trajektoria po Oscarze: szerokość zamiast powtórzeń

Zdobycie Oscara bywa dla aktorek zarówno szczytem, jak i pułapką, nagroda tworzy oczekiwania, którym trudno sprostać. Hathaway wybrała drogę różnorodności gatunkowej zamiast powielania sprawdzonego formatu. W ciągu kilku lat po odebraniu statuetki wystąpiła w wielkim widowisku science fiction (Interstellar, 2014), komedii o relacjach w miejscu pracy (Praktykant, 2015), kinie gatunkowym z kobiecą obsadą (Ocean’s 8, 2018) i kryminale opartym na prawdziwych wydarzeniach (Mroczne wody, 2019). Równolegle użyczała głosu postaciom animowanym w serii Rio (2011, 2014) oraz wcześniej w bajce Czerwony Kapturek, prawdziwa historia (2005).

Co łączy te pozornie odległe od siebie projekty? Hathaway konsekwentnie unika bycia twarzą jednego gatunku. To strategia bardziej aktorska niż gwiazdorska. Różnorodność jej wyborów można interpretować dwojako: jako świadomy wybór artystyczny, czyli chęć nieszufladkowania się, albo jako odpowiedź na realia rynku, w którym nawet laureatki Oscara muszą pozostawać atrakcyjne dla różnych typów produkcji. Prawdopodobnie jedno nie wyklucza drugiego.

Życie prywatne

Mężem Anne Hathaway jest przedsiębiorca Adam Shulman. Para wychowuje dwóch synów: Jonathana, urodzonego w 2016 roku, oraz Jacka, urodzonego w 2019 roku.

Pełna filmografia, filmy fabularne

• 2001: Pamiętnik księżniczkiMia Thermopolis
• 2001: Druga strona niebaJean Sabin
• 2002: Nicholas NicklebyMadeline Bray
• 2002: Narzeczona dla kotaHaru (głos)
• 2004: Pamiętnik księżniczki 2: Królewskie zaręczynyMia Thermopolis
• 2004: Ella zaklętaElla
• 2005: Tajemnica Brokeback MountainLureen Newsome
• 2005: SpustoszenieAllison Lang
• 2005: Czerwony Kapturek, prawdziwa historiaCzerwony Kapturek (głos)
• 2006: Diabeł ubiera się u PradyAndy Sachs
• 2007: Zakochana JaneJane Austen
• 2008: OcaleniClaire Summers
• 2008: Rachel wychodzi za mążKym
• 2008: Dorwać SmartaAgent 99
• 2009: Ślubne wojnyEmma Allan
• 2010: Miłość i inne używkiMaggie Murdock
• 2010: Alicja w Krainie CzarówBiała Królowa
• 2010: WalentynkiLiz
• 2011: Jeden dzieńEmma Morley
• 2011: RioJewel (głos)
• 2012: Les Misérables. NędznicyFantyna
• 2012: Mroczny Rycerz powstajeSelina Kyle / Kobieta-Kot
• 2013: Don JonEmily Lombardo
• 2014: InterstellarAmelia Brand
• 2014: Rio 2Jewel (głos)
• 2014: Siła muzykiFranny
• 2014: Don Peyoteagentka Prawdy
• 2015: PraktykantJules Ostin
• 2016: MonstrumGloria
• 2016: Alicja po drugiej stronie lustraBiała Królowa
• 2018: Ocean’s 8Daphne Kluger
• 2019: PrzynętaKaren Zariakas
• 2019: OszustkiJosephine Chesterfield
• 2019: Mroczne wodySarah Bilott

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Hathaway zrezygnowała z roli w ekranizacji Upiora w operze?

Źródło nie podaje bezpośredniego uzasadnienia tej decyzji. Wiadomo jedynie, że dla udziału w kontynuacji Pamiętnika księżniczki (2004) odrzuciła propozycję zagrania tytułowej bohaterki w ekranizacji słynnego musicalu scenicznego. Patrząc na dalszą trajektorię kariery, konsekwentne odchodzenie od bezpiecznych, jednoznacznie romantycznych ról, decyzja ta wpisuje się w szerszy wzorzec świadomego kształtowania wizerunku. Rola ta mogła ją zaszufladkować w estetyce muzycznego melodramatu, zanim zdążyła udowodnić aktorską rozpiętość.

Za jaki film Anne Hathaway dostała Oscara i w której kategorii?

Aktorka otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za wcielenie się w Fantynę w ekranizacji musicalu opartego na powieści Wiktora Hugo z 2012 roku. Wcześniej była nominowana w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej za rolę w niezależnym dramacie Rachel wychodzi za mąż (2008). Nominacje w obu głównych kategoriach aktorskich świadczą o wyjątkowej rozpiętości jej możliwości.

Jaki był artystyczny punkt zwrotny w karierze Hathaway poza debiutem filmowym?

Za prawdziwy przełom artystyczny uważana jest kreacja Kym w niezależnym dramacie Rachel wychodzi za mąż (2008), postaci trudnej, pełnej wewnętrznych sprzeczności, dalekiej od sympatycznych bohaterek komedii familijnych. To właśnie ta rola przyniosła aktorce pięć poważnych nominacji branżowych jednocześnie i zmieniła sposób, w jaki Hollywood ją postrzegało.

Czy Hathaway ma rodzinne związki ze światem aktorskim?

Tak, jej matka, Kate McCauley, była aktorką. To środowisko domowe mogło mieć wpływ na wczesne zainteresowanie sceną i świadome podejście do budowania kariery. Ojciec pracował jako prawnik, co dodawało rodzinie perspektywę spoza świata rozrywki.

Kim jest mąż Anne Hathaway?

Mężem aktorki jest przedsiębiorca Adam Shulman. Para ma dwóch synów, Jonathana urodzonego w 2016 roku i Jacka urodzonego w 2019 roku.

Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)