Zohran Mamdani: Kim jest pierwszy muzułmański burmistrz Nowego Jorku?

Zohran Kwame Mamdani, 34-letni demokratyczny socjalista, został wybrany burmistrzem Nowego Jorku, pokonując w wyborach byłego gubernatora Andrew Cuomo oraz republikańskiego kandydata Curtisa Sliwę. Associated Press ogłosiło jego zwycięstwo, które oznacza historyczny moment: Mamdani jest pierwszym muzułmańskim burmistrzem miasta, pierwszym pochodzenia południowoazjatyckiego, pierwszym urodzonym w Afryce i najmłodszym od ponad wieku. Wybory odnotowały rekordową frekwencję – ponad 2 miliony głosujących, najwyższą od ponad 50 lat.

Droga do ratusza

Mamdani, urodzony w Ugandzie w 1991 roku w rodzinie indyjskich imigrantów muzułmańskich, przeprowadził się do Nowego Jorku w wieku 7 lat. Ukończył Bowdoin College w Maine i przez lata pracował jako organizator społecznościowy oraz doradca ds. zapobiegania eksmisjom. Przed wejściem do polityki działał również jako muzyk hip-hopowy pod pseudonimem Mr. Cardamom, tworząc utwory o sprawach społecznych. W 2020 roku zdobył mandat w Zgromadzeniu Stanowym Nowego Jorku z 36. okręgu w Queens, stając się pierwszym południowoazjatyckim mężczyzną w tej roli. W 2022 i 2024 roku wygrał reelekcję bez opozycji.

Jego kampania na burmistrza, ogłoszona w październiku 2024 roku, zyskała popularność dzięki skupieniu na przystępności życia (ang. affordability). W prawyborach demokratycznych w czerwcu 2025 roku Mamdani pokonał Andrew Cuomo z przewagą 13 punktów procentowych, co zaskoczyło partyjny establishment. W wyborach ogólnych zbudował szeroką koalicję, docierając do diaspory południowoazjatyckiej i muzułmańskiej, między innymi poprzez kampanię w językach Urdu, hindi i hiszpańskim.

Progresywny program dla Nowego Jorku

Jako członek Democratic Socialists of America, Mamdani proponuje ambitne reformy inspirowane historycznymi postaciami, takimi jak Fiorello La Guardia. Wśród jego kluczowych obietnic znajdują się:

• Mieszkania i gospodarka: Zamrożenie czynszów w stabilizowanych mieszkaniach, budowa tanich mieszkań, podniesienie płacy minimalnej do 30 USD/godz. do 2030 roku oraz wprowadzenie miejskich sklepów spożywczych.
• Transport i opieka: Bezpłatne autobusy miejskie i uniwersalna opieka nad dziećmi.
• Bezpieczeństwo i sprawiedliwość: Reforma policji, ochrona praw LGBTQ+.
• Środowisko: Dekarbonizacja, program „Green Schools” (remonty szkół z panelami słonecznymi), zakaz paliw kopalnych w nowych budynkach oraz wprowadzenie opłat za wjazd do Manhattanu (congestion pricing).
• Podatki: Podwyżki dla korporacji i osób zarabiających powyżej 1 mln USD rocznie.

Kontrowersje i reakcje

Zwycięstwo Mamdaniego wywołało entuzjazm wśród progresywistów, wspieranych przez takie postaci jak Bernie Sanders i Alexandria Ocasio-Cortez. Jednocześnie spotkało się z krytyką ze strony republikanów i centrystów, którzy zarzucają mu radykalizm oraz krytykują jego poparcie dla ruchu BDS i stanowisko wobec polityki Izraela. Prezydent Donald Trump skomentował wynik wyborów, sugerując możliwość wstrzymania funduszy federalnych dla miasta, co wywołało obawy o napięcia między administracją federalną a Nowym Jorkiem.

Nowy rozdział dla miasta

Mamdani obejmie urząd 1 stycznia 2026 roku, stając przed wyzwaniem realizacji ambitnego programu w obliczu politycznych i gospodarczych trudności. Jego zwycięstwo jest postrzegane jako zwrot w lewicowym kierunku Partii Demokratycznej i test dla progresywnych idei w największym mieście Ameryki. W swoim przemówieniu po ogłoszeniu wyników Mamdani podkreślił konieczność wspólnej pracy na rzecz sprawiedliwszego i bardziej przystępnego Nowego Jorku, zapowiadając, że „praca dopiero się zaczyna”.