Wciąż rośnie skala nadużyć finansowych w UE

Unia Europejska zmaga się z rosnącym problemem nadużyć finansowych, które obejmują defraudacje, nielegalne wykorzystanie funduszy unijnych oraz korupcję, sięgającą nawet najwyższych szczebli urzędniczych. Pomimo działań instytucji takich jak Prokuratura Europejska (EPPO) czy Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), skala problemu wciąż rośnie, co podważa zaufanie obywateli do unijnych struktur.

Korupcja na wysokim szczeblu

Afera Katargate z 2022 roku, w której oskarżono 20 osób, w tym europosłów, o przyjmowanie łapówek za promowanie interesów Kataru, ujawniła poważne problemy w Parlamencie Europejskim.

Katargate obnażył sytuację w Unii Europejskiej, pokazując, że sytuacje korupcyjne są nawet w prezydium Parlamentu

– mówi Bogdan Rzońca, europoseł z Prawa i Sprawiedliwości, w rozmowie z agencją Newseria. Podkreśla, że reformy antykorupcyjne zaproponowane przez przewodniczącą PE Robertę Metsolę w 2023 roku, dotyczące m.in. lobbingu, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Ostatnie doniesienia o możliwych prezentach wręczanych europosłom przez firmę Huawei oraz dochodzenie przeciwko byłemu komisarzowi Didierowi Reyndersowi w sprawie prania pieniędzy tylko potwierdzają skalę problemu.

Komisarz, który odpowiadał za praworządność w UE, ma potworne problemy. OLAF nie wszystkie sytuacje wyłapuje

– ocenia Rzońca.

Brak zaufania i przejrzystości

Według badania Eurobarometr z 2024 roku, 65 proc. Europejczyków uważa, że przypadki korupcji na wysokim szczeblu nie są wystarczająco ścigane, a tylko 30 proc. wierzy w skuteczność rządowych działań antykorupcyjnych. Przedsiębiorstwa wskazują, że bliskie powiązania między polityką a biznesem sprzyjają korupcji (79 proc.) i podważają konkurencję (74 proc.).

Parlament Europejski w majowym sprawozdaniu podkreślił, że zorganizowane grupy przestępcze coraz częściej infiltrują administrację publiczną, wykorzystując korupcję do osiągania korzyści ekonomicznych.

Skala nadużyć w UE niestety się poszerza i dotyczy zarówno wysoko postawionych osób, jak i wydatkowania pieniędzy dla organizacji pozarządowych

– zauważa Rzońca.

Kontrowersje wokół finansowania NGO

Europejski Trybunał Obrachunkowy w swoim raporcie z kwietnia 2025 roku zwrócił uwagę na brak przejrzystości w finansowaniu organizacji pozarządowych przez UE. W latach 2021–2023 przekazano im 7,4 mld euro, z czego 4,8 mld euro pochodziło od Komisji Europejskiej. Dane te są jednak niepełne, a informacje o działalności lobbingowej NGO pozostają fragmentaryczne.

Słyszeliśmy o kupowaniu opinii dla pozytywnych ocen Zielonego Ładu. Ogromne pieniądze wydano na ekspertów, by chwalili to przedsięwzięcie, choć brakowało krytycznego spojrzenia

– mówi europoseł.

Rekordowy wzrost nadużyć

Z danych PE wynika, że w 2023 roku liczba zgłoszonych przypadków nadużyć finansowych wzrosła o 9 proc. w porównaniu z 2022 rokiem, osiągając rekordowy poziom. Łączna wartość tych nadużyć wyniosła 1,9 mld euro, co oznacza wzrost o 7,3 proc. PE wzywa do zwiększenia współpracy między instytucjami UE i państwami członkowskimi oraz przyspieszenia cyfryzacji, by poprawić efektywność walki z nadużyciami.

Spór o kontrolę nad Komisją Europejską

Bogdan Rzońca wskazuje na problem braku odpowiedniego nadzoru nad Komisją Europejską.

Komisja „urwała się” innym instytucjom UE, robi, co uważa, i to jest wyjęte spod kontroli Parlamentu

– ocenia. Jego zdaniem Parlament Europejski powinien mieć większą władzę budżetową, by skuteczniej przeciwdziałać nadużyciom. – Jesteśmy za Unią bratnich narodów, a nie szantażowania jednych krajów przez Komisję – podkreśla.

Rosnąca skala nadużyć finansowych w UE wymaga zdecydowanych działań. Bez skutecznych reform i większej przejrzystości zaufanie obywateli do unijnych instytucji będzie nadal maleć, co może zagrozić stabilności całej Wspólnoty.