UOKiK: 170 milionów złotych kary za zmowę na rynku maszyn rolniczych

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nałożył na spółkę Claas Polska oraz pięciu dealerów maszyn rolniczych kary o łącznej wysokości ponad 170 mln zł (170 382 000,00 zł) za trwającą ponad 11 lat zmowę rynkową. Niedozwolone porozumienie polegało na terytorialnym podziale klientów i nieuczciwym ustalaniu cen odsprzedaży.

Lojalność kosztowała

Zmowa trwała co najmniej od października 2011 r. do przynajmniej stycznia 2023 r. i dotyczyła Claas Polska oraz dealerów: Agro Sznajder WKP, Roltex, Świerkot, Agrimasz oraz Agroas.

Rolnicy, lojalni wobec marki Claas ze względu na znajomość sprzętu i dostęp do części, byli celowo kierowani do najbliższego dealera. Porozumienie ograniczało tzw. sprzedaż pasywną, czyli sytuację, gdy klient sam zgłaszał się do sprzedawcy spoza swojego regionu.

Jak tłumaczy Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, mechanizm ten był szczególnie szkodliwy:

Wielu rolników kupuje przez lata maszyny rolnicze tej samej marki. Wynika to ze znajomości sprzętu, dostępu do części i umiejętności jego obsługi i naprawy, a niekiedy obaw związanych ze zmianą marki. Dlatego zmowa dotycząca sprzedaży maszyn i części zamiennych Claas była wyjątkowo niekorzystna dla rolników. W zamian za lojalność wobec marki, oferowano im cenę wyższą, aniżeli mogliby otrzymać w warunkach uczciwej konkurencji pomiędzy dealerami.

Terytorialny podział rynku

Dowody zebrane przez UOKiK, w tym korespondencja e-mail, jednoznacznie pokazują mechanizm podziału. Dealerzy mieli przydzielone obszary. Kiedy rolnik z innego terenu zgłaszał się po ofertę, był pytany o miejsce zamieszkania, a następnie kierowany do „właściwego terytorialnie” dealera. Podział ten był wspierany ustalaniem cen, co miało na celu przedstawienie klientowi spoza „swojego” obszaru mniej korzystnej oferty.

Wiadomość pozyskana przez UOKiK jasno ilustruje te praktyki:

Grzecznie daliśmy mu do zrozumienia, że ma daleko od naszego serwisu i musielibyśmy mu sprzedać dużo drożej z racji odległości i najlepiej kupować w najbliższej odległości od dealera. Reszta należy do Was.

Spółka Claas Polska pełniła rolę koordynatora oraz strażnika ustaleń, monitorując zachowania dealerów i uczestnicząc w przekazywaniu zapytań ofertowych pomiędzy nimi. Jeśli zdarzyło się, że dealer sprzedał maszynę rolnikowi spoza swojego obszaru, był zobowiązany do wypłacenia rekompensaty pieniężnej sprzedawcy z tego terenu.

Konsekwencje i prawo do odszkodowania

Nałożone kary finansowe są jednymi z najwyższych w historii polskiego Urzędu i rozkładają się następująco: Claas Polska – 71,2 mln zł, Agroas – 48,6 mln zł, Agro Sznajder WKP – 15,4 mln zł, Agrimasz – 13,2 mln zł, Świerkot – 12,5 mln zł i P.T.H. Roltex – 9,4 mln zł.

Decyzja Prezesa UOKiK nie jest prawomocna, a przedsiębiorcom przysługuje prawo złożenia odwołania do sądu. Prezes UOKiK, Tomasz Chróstny, zapowiada kontynuację działań:

Wydana decyzja to nasze kolejne działanie w obronie interesów ekonomicznych rolników. Interweniujemy zarówno w przypadkach nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej przez dużych graczy, jak i naruszania reguł konkurencji. W toku są m.in. kolejne dwa postępowania dotyczące sprzedaży maszyn rolniczych.

Klienci, którzy ponieśli szkodę wskutek naruszenia prawa konkurencji, mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych na drodze cywilnej, zgodnie z ustawą o naprawieniu szkody.