Strategiczna narada THINKTANK: jak Polska sprosta nowej polityce energetycznej UE

W Centralnym Domu Technologii w Warszawie odbyła się Narada Strategiczna Instytutu Transformacji Energetycznej i Klimatu THINKTANK, poświęcona kluczowym wyzwaniom transformacji energetycznej Polski w kontekście nowej polityki Unii Europejskiej. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli największych spółek energetycznych, ekspertów, prawników oraz reprezentantów świata biznesu i mediów branżowych.

Polska energetyka w czasach geopolitycznych turbulencji

Pierwsza część narady – „Strategiczny okrągły stół bezpieczeństwa i sprawiedliwej transformacji energetycznej” – poświęcona była polityce energetycznej Polski do 2040 roku. Uczestnicy dyskutowali o ryzykach dla bezpieczeństwa energetycznego, wyzwaniach związanych z dostosowaniem polskich strategii do rewizji polityki energetycznej UE, a także o zagrożeniach dla konkurencyjności gospodarki wynikających z transformacji sektora.

W dyskusji udział wzięli m.in. Piotr Andrusiewicz, prezes zarządu Enei Wytwarzanie; Marcin Laskowski, wiceprezes zarządu PGE Polska Grupa Energetyczna; dr Konrad Purchała, wiceprezes zarządu PSE Polskie Sieci Elektroenergetyczne; Marcin Krakowiak, partner w kancelarii Domański Zakrzewski Palinka; Jacek Borek, dyrektor zarządzający Accenture; Jakub Wiech, redaktor naczelny Energetyka24.com oraz przedstawiciele THINKTANK Leaders Hub.

Według Piotra Andrusiewicza, prezes zarządu Enei Wytwarzanie niezbędna jest pilna reforma trafnego dotychczas mechanizmu Rynku Mocy, który stanowił bodziec inwestycyjny dla wielu podjętych już decyzji o budowie nowych źródeł wytwórczych: – Zależy nam, aby można było zarządzać architekturą systemu elektroenergetycznego, czyli żebyśmy mogli budować to co jest rzeczywiście potrzebne, aby zoptymalizować koszty dostawy energii do odbiorców, w tym dla przemysłu. Na obecnym etapie rozwoju nowych źródeł musimy bardziej kontrolować ile poszczególnych nowych rodzajów technologii wytwarzania energii w tych źródłach się znajdzie. Pełnią one bowiem różne role w systemie, poza łączącą je wszystkie dostawą energii elektrycznej. Zestawienie ich w konkurencji w ramach tego samego systemu może powodować, że np. nie zostanie uruchomiona niezbędna liczba projektów związanych z budową niskoemisyjnych źródeł sterowalnych. Do czasu powstania odpowiedniej ilości nowych mocy sterowalnych musimy przedłużyć wsparcie dla niezbędnej liczby bloków węglowych – mówi Piotr Andrusiewicz. 

Druga istotna kwestia, o której mówi Piotr Andrusiewicz to potrzeba określenia w Polsce krzywej dekarbonizacyjnej dla górnictwa –  takiej, która określi nam perspektywę, co najmniej 10-letnią, sposobu odchodzenia od węgla i uporządkuje narzędzia wsparcia w tym obszarze. Dodatkowo ważne jest stworzenie programu transformacji regionów powęglowych, aby społeczeństwo nie ucierpiało na odchodzeniu od węgla.

Piotr Andrusiewicz postuluje również o plany dot. przyszłości węglowych bloków energetycznych. W kontekście strategicznego ryzyka geopolitycznego jest za tym, aby po transformacji sektora węglowego utrzymać aktywa na takim poziomie, który. w przypadku zmaterializowania się ryzyka przerwania łańcucha dostaw paliwa wykorzystywanego w przyszłym miksie jakim stanie się gaz ziemny, dałby możliwość uruchomienia źródeł węglowych w trybie interwencyjnym – źródeł, które mogą być zasilane polskim zasobem strategicznym jakim jest węgiel kamienny.  

Według Jacka Borka, Dyrektora Zarządzającego Accenture, kluczowym wyzwaniem w Europie, a w Polsce szczególnie jest zbyt wysoka cena energii, co przekłada się na spadającą konkurencyjność gospodarki, zwłaszcza takich branż jak chemiczna, czy stalowa. Cena energii jest jednym z czynników umożliwiających deindustrializację Europy. W Polsce musimy zrobić wszystko, aby ceny energii były niższe, ponieważ firmy tego kosztu nie nadrobią np. większą efektywnością pracy. 

Według Jacka Borka kluczowe dla sprawniejszego funkcjonowania sektora energetycznego jest długoterminowe, strategiczne zarządzanie przez stabilne kierownictwa tych spółek, aby   kadencyjność tych podmiotów była mniej zależna od wyborów politycznych i, żeby liderzy firm energetycznych byli rozliczani przede wszystkim z realizacji harmonogramów projektów inwestycyjnych i budżetów. Dzięki temu zarządzający mogliby realizować konsekwentnie długoterminowe działania, mieliby możliwość podejmowania decyzji ze strategicznej szerszej perspektywy. Ważne, żeby realizowali cele, które są przed nimi jasno określone. 

W konsekwencji powinno to również uprościć współpracę  z ekosystemem firm wykonawczych, wspierających transformację, poprzez wykorzystanie długoterminowych umów ramowych, elastyczność współpracy. Skrócenie procesów zakupowych pozwoli realizować projekty lepiej i taniej. 

Mamy w Polsce przykłady udanych transformacji branż np. bankowej czy telekomunikacyjnej wykorzystując nowoczesne technologię. Rosnąca złożoność energetyki jest wyzwaniem, które może katalizatorem to podobnej transformacji branży. 

Gaz jako paliwo przejściowe i ryzyka dla suwerenności energetycznej

Druga część wydarzenia dotyczyła odporności ekosystemu energetycznego Polski i UE oraz roli gazu jako paliwa przejściowego w procesie transformacji. Eksperci dyskutowali o ryzykach związanych z dywersyfikacją źródeł gazu, rozwojem infrastruktury i magazynów, a także o wizji przyszłego miksu energetycznego.

W rozmowie uczestniczyli m.in. Agnieszka Ozga, dyrektor Pionu Transformacji Energetycznej GAZ-SYSTEM; Tomasz Kosik, dyrektor generalny EMERSON; Marcin Popkiewicz, redaktor naukaoklimacie.pl; Paweł Chałupka, prezes zarządu G.EN. Operator, Michał Kalka, ekspert w Departamencie Strategii i Analiz Ministerstwa Energii oraz eksperci THINKTANK Leaders Hub.

Według Agnieszki Ozgi, dyrektor Pionu Transformacji Energetycznej strategicznym założeniem GAZ-SYSTEMU w ostatnich latach było przede wszystkim bezpieczeństwo energetyczne. To był punkt wyjścia do tego jak GAZ-SYSTEM widzi swoje zobowiązania i jak ten rynek będzie mógł się kształtować w momencie, kiedy będzie mieć dostęp do zdywersyfikowanych źródeł. Dzisiaj nie mamy na tyle silnej i rozbudowanej alternatywy, która w krótkim i średnim terminie zastąpi gaz. Mamy za to system przesyłowy zbudowany w taki sposób, że jesteśmy w stanie dość elastycznie reagować na potrzeby rynku. 

Zdaniem Agnieszki Ozgi wszyscy – przedstawiciele sektora i decydenci powinniśmy wdrożyć w życie transformację  w kierunku zmniejszenia emisyjności przy uwzględnieniu wszelkich naszych uwarunkowań, ale punktem wyjścia jest edukacja społeczna. To jest jedno z ważniejszych czynników ryzyka – brak świadomości obywateli dot. np. oszczędzania energii i sposobów działania i funkcjonowania na co dzień w tak dynamicznie zmieniającym się świecie.

Wnioski i dalsze kierunki działań

Uczestnicy Narady Strategicznej podkreślili, że przyszłość polskiej energetyki zależy od sprawnego połączenia bezpieczeństwa energetycznego, innowacyjności i zgodności z polityką klimatyczną UE. Kluczowe pozostają inwestycje w infrastrukturę, rozwój nowych technologii oraz utrzymanie konkurencyjności gospodarki na wspólnym rynku.Organizatorem wydarzenia był Instytut Transformacji Energetycznej i Klimatu THINKTANK, a partnerami spotkania Enea, GAZ-SYSTEM, Accenture, kancelaria Domański Zakrzewski Palinka, EMERSON, G.EN. Operator, PGE.