Sektor usług napędza polską gospodarkę, ale jego udział w PKB wciąż poniżej średniej UE

Sektor usług stał się w ostatniej dekadzie jednym z głównych motorów polskiej gospodarki. W latach 2019–2024 wartość eksportu usług wzrosła o ponad 70 proc. – z 271 mld zł do 471 mld zł. Liczba firm usługowych zwiększyła się o 18 proc., zatrudnienie o 4 pkt proc. (do 42 proc. ogółu), a nakłady inwestycyjne o 55 proc. Mimo tych sukcesów udział usług w wartości dodanej PKB wynosi zaledwie 39 proc. – o 10 pkt proc. mniej niż średnia unijna (49 proc.). Raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Sektor usług w Polsce – diagnoza, wyzwania i kierunki rozwoju” wskazuje, że przed branżą stoją poważne bariery: rosnące koszty pracy, niestabilność regulacyjna i geopolityczna oraz niedobory kadrowe.

Dynamiczny wzrost, ale wciąż za mało

Polska wyróżnia się wysokim udziałem nowoczesnych usług biznesowych (IT, informacja i komunikacja) oraz transportu i magazynowania – wynik tranzytowego charakteru kraju. W usługach dla konsumenta dominuje handel, zakwaterowanie i gastronomia.

Zmienia się struktura polskiej gospodarki, co objawia się m.in. wzrostem zatrudnienia w sektorze usług, m.in. w wyniku relokacji zatrudnienia z sektora przemysłu. Pod względem udziału w wartości dodanej, liczby przedsiębiorstw usługowych oraz zatrudnienia, sektor usług w Polsce pozostaje mniejszy niż przeciętnie w krajach UE

– komentuje dr Anna Szymańska, p.o. kierowniczka zespołu wsparcia badań w PIE

Główne bariery: Koszty pracy i niestabilność

77 proc. firm usługowych wskazuje na wzrost kosztów pracowniczych jako największą przeszkodę (2024 r.). Na drugim miejscu koszty energii (59 proc.), na trzecim surowców i materiałów (37 proc.). Niestabilność prawa doskwiera 56 proc. przedsiębiorstw, szczególnie finansowym i ubezpieczeniowym.

Do największych wyzwań sektora usług w Polsce należą systematycznie rosnące koszty pracy oraz nasilająca się presja na zwiększanie produktywności przy wsparciu sztucznej inteligencji

– zauważa dr Urszula Kłosiewicz-Górecka, starsza analityczka z zespołu wsparcia badań w PIE.

Dwie wizje przyszłości sektora usług

Raport PIE kreśli dwa scenariusze na najbliższe 5 lat:

1. Usługi dla biznesu – dominacja AI, automatyzacji, cyberbezpieczeństwa i chmury. Kluczowe: dopasowanie do indywidualnych potrzeb klienta i współpraca z IT.
2. Usługi dla konsumenta – nacisk na zrównoważony rozwój, starzejące się społeczeństwo i personalizację. Ważne: relacje oparte na zaufaniu i dostosowanie do zmieniających się stylów życia.

Rosnące zapotrzebowanie na nowoczesne usługi spowoduje zwiększone zapotrzebowanie na pracowników o wysokich kwalifikacjach, w tym menedżerów z umiejętnością zwinnego zarządzania firmą w czasach niepewności zdarzeń społeczno-gospodarczych

– wskazuje dr Anna Szymańska.

Pierwsza liga czy montownia?

Sektor usług rośnie szybciej niż przemysł, ale bariery kosztowe i regulacyjne hamują potencjał. Czy Polska wykorzysta AI i cyfryzację, by w ciągu 5 lat zbliżyć się do 49 proc. udziału usług w PKB, czy pozostanie „montownią” Europy z dominacją transportu i magazynowania?