Rośnie rola banków spółdzielczych w finansowaniu polskiej gospodarki

Banki spółdzielcze od lat są filarem lokalnego rozwoju w Polsce, wspierając przedsiębiorców, samorządy i rolników. Ich rola w finansowaniu gospodarki stale rośnie, a kondycja sektora jest coraz lepsza. Jak wynika z danych Związku Banków Polskich (ZBP), w latach 2010–2024 kapitały własne banków spółdzielczych wzrosły o blisko 250 proc., wobec 130 proc. w sektorze komercyjnym. Dzięki temu ich udział w kapitale sektora bankowego zwiększył się z 6,3 proc. w 2010 roku do 9,2 proc. w 2024 roku.

Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) dostrzega potencjał banków spółdzielczych i stawia na ich rozwój jako kluczowy element nowej strategii na lata 2025–2030. Gwarancje BGK, takie jak de minimis, COSME czy Fundusz Gwarancyjny UE, umożliwiają bankom spółdzielczym udzielanie kredytów o niższym ryzyku i kosztach, co wspiera przedsiębiorców i stymuluje lokalny rozwój.

Banki spółdzielcze pełnią w Polsce bardzo ważną rolę. Są bardzo mocno posadowione lokalnie, działają we współpracy z lokalnymi przedsiębiorcami, z lokalnymi samorządami. Bank Gospodarstwa Krajowego ściśle współpracuje z bankami spółdzielczymi, między innymi poprzez ofertę gwarancyjną

– mówi Mirosław Czekaj, prezes BGK.

Gwarancje BGK: Narzędzie wsparcia dla MŚP

Instrumenty wsparcia oferowane przez BGK, takie jak gwarancje i poręczenia, odgrywają kluczową rolę w ułatwianiu dostępu do finansowania, szczególnie dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Dzięki nim banki spółdzielcze mogą oferować kredyty inwestycyjne i obrotowe na korzystniejszych warunkach, co jest szczególnie istotne w obliczu wysokich kosztów kredytów, które ograniczają aktywność inwestycyjną firm.

Banki spółdzielcze stanowią istotny segment i element finansowania gospodarki. Mimo że są lokalnymi bankami, ich udział w finansowaniu gospodarki przekracza 7,2 proc.

– podkreśla Aleksander Mikołajczak, prezes Banku Spółdzielczego w Brodnicy.

Udział banków spółdzielczych w kredytach dla sektora niefinansowego wynosi obecnie 6,2 proc., a w kredytach dla mikroprzedsiębiorstw sięga 18,4 proc. W sektorze MŚP banki te odpowiadają za 6,7 proc. finansowania, co pokazuje ich znaczenie dla small biznesu.

Stabilność i odporność sektora spółdzielczego

Sektor bankowości spółdzielczej wykazuje się wyjątkową odpornością na zawirowania gospodarcze. Jak wskazuje „Raport o stabilności systemu finansowego” Narodowego Banku Polskiego, banki spółdzielcze osiągają przeciętnie wyższy zwrot z aktywów niż banki komercyjne. Dodatkowo, wszystkie banki spółdzielcze spełniają normy nadzorcze, co oznacza, że są w pełni bezpieczne.

Sektor bankowości spółdzielczej jest bardzo odporny na różnego rodzaju stresy. Właściwie dzisiaj wszystkie banki spółdzielcze wypełniają normy nadzorcze, to znaczy, że są w pełni bezpieczne

– przekonuje Aleksander Mikołajczak.

Duża w tym zasługa systemów ochrony instytucjonalnej (IPS), które wzmacniają stabilność sektora. Dzięki nim banki spółdzielcze są lepiej przygotowane na krótkoterminowe i długoterminowe kryzysy, co pozwala im utrzymać zaufanie klientów i partnerów.

Wsparcie dla samorządów i sektora agro

Banki spółdzielcze odgrywają także istotną rolę w finansowaniu jednostek samorządu terytorialnego (JST). Na koniec września 2024 roku odpowiadały za 14 proc. kredytów dla JST, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z 6 proc. w 2011 roku. W sektorze agro ich pozycja jest jeszcze silniejsza – banki te udzielają blisko 64,5 proc. kredytów dla rolników, co potwierdza ich kluczową rolę w finansowaniu rolnictwa.

Bank Spółdzielczy w Brodnicy to dla nas bardzo ważny partner, silnie posadowiony lokalnie, ma mocną pozycję i bardzo dobre wyniki

– podkreśla Mirosław Czekaj.

Bank w Brodnicy, będący liderem wśród banków spółdzielczych, od dekady intensywnie korzysta z instrumentów gwarancyjnych BGK. Dzięki temu może oferować konkurencyjne kredyty, szczególnie dla klientów z sektora agro, co pozwala na dynamiczne wspieranie lokalnej gospodarki.

Jesteśmy liderami, jeżeli chodzi o bankowość spółdzielczą, w absorbowaniu instrumentów gwarancyjnych, jakie daje Bank Gospodarstwa Krajowego

– mówi Aleksander Mikołajczak.

Wyzwania dla polskiej gospodarki

Mimo sukcesów banków spółdzielczych, polska gospodarka stoi przed poważnymi wyzwaniami. Jak wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego, poziom inwestycji w Polsce jest niższy niż średnia unijna – w 2024 roku wynosił 16,9 proc. PKB wobec 21,2 proc. w UE. W sektorze firm prywatnych stopa inwestycji w 2023 roku wynosiła zaledwie 9,1 proc., co plasuje Polskę wśród najniższych w UE.

Chcielibyśmy wspólnie wypracować takie instrumenty, które pozwolą nam zdynamizować inwestycje w Polsce, bo bez inwestycji polska gospodarka szybko straci swoją atrakcyjność i konkurencyjność

– podkreśla Aleksander Mikołajczak.

BGK, we współpracy z bankami spółdzielczymi, chce przeciwdziałać tym problemom. Nowa strategia banku na lata 2025–2030 zakłada budowanie partnerstw finansowych, które pozwolą na zwiększenie aktywności inwestycyjnej w regionach. Gwarancje BGK mają być kluczowym narzędziem w tym procesie, umożliwiającym przedsiębiorcom dostęp do tańszego i mniej ryzykownego finansowania.

Przyszłość współpracy BGK i banków spółdzielczych

Nowa strategia BGK na lata 2025–2030 stawia na dalsze zacieśnianie współpracy z bankami spółdzielczymi. Bank chce nie tylko kontynuować oferowanie gwarancji, ale także rozwijać nowe instrumenty, które pozwolą na jeszcze skuteczniejsze wspieranie lokalnego rozwoju. Kluczowe będzie zwiększenie dostępności finansowania dla MŚP, JST i sektora agro, które są fundamentem polskiej gospodarki.

Bank Spółdzielczy w Brodnicy już teraz jest przykładem udanej współpracy z BGK. Dzięki instrumentom gwarancyjnym bank ten może oferować korzystne warunki kredytowe, co przekłada się na rozwój lokalnych społeczności i przedsiębiorczości.

Omawiamy i ustaliliśmy kierunki dalszej współpracy, wsparcia w zakresie gwarancji, współpracy w zakresie finansowania społeczności lokalnych, samorządów i lokalnych przedsiębiorców

– mówi Mirosław Czekaj.

Banki spółdzielcze, wspierane przez BGK, odgrywają coraz większą rolę w finansowaniu polskiej gospodarki. Ich stabilność, lokalne zakorzenienie i skuteczne wykorzystanie instrumentów takich jak gwarancje BGK sprawiają, że są kluczowym partnerem w stymulowaniu lokalnego rozwoju. W obliczu wyzwań związanych z niskim poziomem inwestycji w Polsce, współpraca BGK z bankami spółdzielczymi może okazać się kluczowa dla zachowania konkurencyjności polskiej gospodarki.