Rośnie liczba donosów do KAS: Polacy coraz częściej zgłaszają oszustwa podatkowe

W pierwszej połowie 2025 roku liczba informacji sygnalnych, czyli tzw. donosów, skierowanych do Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) wzrosła o 4,2% w porównaniu z analogicznym okresem 2024 roku. Choć tylko niewielka część zgłoszeń potwierdza rzeczywiste naruszenia prawa podatkowego, wszystkie są skrupulatnie weryfikowane. Co napędza ten trend i jakie są efekty działań KAS w odpowiedzi na donosy?

Rosnąca liczba donosów

Z danych zebranych przez 16 Izb Administracji Skarbowej wynika, że w pierwszym półroczu 2025 roku do KAS wpłynęło 37,2 tys. informacji sygnalnych, co oznacza wzrost o 4,2% w porównaniu z 35,7 tys. zgłoszeń w analogicznym okresie 2024 roku. W zestawieniu z pierwszym półroczem 2023 roku (35,1 tys. donosów) wzrost wynosi 6%. Dane te nie są jeszcze pełne, ponieważ okres sprawozdawczy nie został zakończony, ale już wskazują na wyraźny trend wzrostowy.

Wzrost liczby donosów może wynikać z kilku czynników. Po pierwsze, rośnie świadomość obywateli dotycząca możliwości zgłaszania nieprawidłowości. Po drugie, KAS ułatwia dostęp do kanałów komunikacji, takich jak Krajowy Telefon Interwencyjny, aplikacja e-Paragony czy formularz elektroniczny na stronie BIP Ministerstwa Finansów. Te narzędzia usprawniają proces przekazywania informacji, co może zachęcać obywateli do większej aktywności.

Dane te można odczytać jako sygnał umiarkowanego, acz wyraźnego wzrostu aktywności obywateli w zakresie zgłaszania potencjalnych naruszeń prawa podatkowego. Z jednej strony może to wynikać z rosnącej świadomości podatników oraz łatwiejszego dostępu do oficjalnych kanałów zgłaszania. Z drugiej strony – może odzwierciedlać rzeczywisty wzrost nieprawidłowości w obrocie gospodarczym.

– komentuje Alicja Woźniak, prawnik z kancelarii Ars Aequi, wskazując na możliwe przyczyny wzrostu liczby donosów.

Weryfikacja donosów

Krajowa Administracja Skarbowa podkreśla, że każde zgłoszenie, niezależnie od tego, czy jest anonimowe, czy zawiera dane zgłaszającego, podlega wnikliwej analizie. Proces weryfikacji rozpoczyna się od oceny treści donosu, a w razie potrzeby prowadzi do czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub celno-skarbowej. Jeśli zgłoszenie nie dotyczy prawa podatkowego, jest przekazywane do odpowiednich instytucji, takich jak ZUS, policja czy prokuratura.

Decyzję o dalszych działaniach podejmuje naczelnik właściwego urzędu skarbowego lub celno-skarbowego. Taki model pozwala na elastyczne podejście do każdej sprawy, minimalizując ryzyko nieuzasadnionej ingerencji w sytuację podatnika.

O kolejności weryfikowania spraw decyduje data wpływu. Nie ma znaczenia, czy zgłaszający podpisał się swoimi danymi, czy zamierza pozostać anonimowy. Zdarzają się również przypadki, że zgłaszający, chcąc ukryć tożsamość, posługuje się nieprawdziwymi danymi osobowymi. Takie sprawy również poddajemy merytorycznej analizie.

– wyjaśnia dr Sebastian Osiński, rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, podkreślając rzetelne podejście KAS do analizy zgłoszeń.

Niewielka skuteczność

Mimo rosnącej liczby zgłoszeń, tylko niewielka część donosów potwierdza rzeczywiste naruszenia. Według danych Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, w pierwszym półroczu 2025 roku nieprawidłowości potwierdzono w 4,5% zgłoszeń do urzędów skarbowych, w porównaniu z 11% w 2024 roku i 7% w 2023 roku. Średnia skuteczność dla lat 2023–2025 wynosi 7,5%. Z kolei w Białymstoku 80–90% donosów do urzędów skarbowych i 75% do urzędów celno-skarbowych nie znajduje potwierdzenia. W Małopolsce trzy czwarte anonimowych zgłoszeń jest odkładanych do akt.

Przyczyną niskiej skuteczności może być ograniczona wiedza prawna zgłaszających lub motywy osobiste, takie jak konflikty rodzinne, sąsiedzkie czy zawodowe. Często donosy mają charakter emocjonalny, wynikający z chęci zemsty lub zazdrości, co potwierdzają obserwacje KAS.

Choć obywatele są aktywni w sygnalizowaniu potencjalnych uchybień, to większość zgłoszeń nie odnosi się do faktycznych naruszeń prawa podatkowego. Część sygnalistów dysponuje ograniczoną wiedzą prawną lub nie zna szczegółów sytuacji danego podatnika.

– zauważa Alicja Woźniak, prawnik z kancelarii Ars Aequi, wskazując na ograniczenia w skuteczności donosów.

Znaczenie donosów dla systemu podatkowego

Mimo niskiego odsetka potwierdzonych naruszeń, informacje sygnalne pełnią istotną funkcję w systemie administracji skarbowej. Weryfikacja zgłoszeń pozwala wyłapywać realne nieprawidłowości, dokumentować potencjalne ryzyka i działać prewencyjnie. Proces ten wzmacnia zaufanie obywateli do instytucji skarbowych i zachęca do zgłaszania uchybień.

Jak podkreśla KAS, nowe kanały komunikacji, takie jak aplikacja e-Paragony, ułatwiają obywatelom przekazywanie informacji, co może przyczynić się do dalszego wzrostu liczby donosów.