Praca z łóżka zamiast leczenia. 60% Polaków unika L4, a 34% pracuje mimo zwolnienia

Z najnowszego raportu enel-med „Łączy nas zdrowie 2025” wynika, że sześciu na dziesięciu pracowników nie korzysta ze zwolnienia lekarskiego mimo choroby, a jedna trzecia pracuje nawet podczas L4. Powody są jasne: nadmiar obowiązków, brak zastępstw, obawa przed reakcją przełożonego i strach o utratę pracy. Eksperci alarmują, że takie praktyki prowadzą do przewlekłych problemów zdrowotnych, nasilają infekcje w zespołach i odbijają się na efektywności całych organizacji.

Wielu pracowników traktuje zwolnienie lekarskie jako ostateczność, nawet wtedy, gdy ich stan zdrowia wyraźnie wymaga odpoczynku. Z raportu enel-med „Łączy nas zdrowie 2025” wynika, że 60% Polaków przyznało, że zdarzyło im się nie skorzystać z L4 mimo choroby. Najczęściej wskazywanym powodem była nadmierna liczba obowiązków zawodowych (27%). W co piątym przypadku (21%) decyzja wynikała z braku zastępstwa. Jednocześnie presja ze strony pracodawcy także nie należy do rzadkości, bo 12% Polaków deklaruje, że w ich miejscu pracy L4 nie jest mile widziane. Dodatkowo 9% pracowników obawia się utraty pracy, dlatego mimo choroby rezygnuje z odpoczynku.

– W 2024 roku w Polsce wystawiono 27,4 mln zwolnień lekarskich obejmujących łącznie 290 mln dni absencji. Najczęściej dotyczyły one chorób układu kostno-mięśniowego, infekcji dróg oddechowych (w tym COVID-19 i grypy), zaburzeń psychicznych czy problemów żołądkowo-jelitowych. Problem szczególnie dotyczy sektora MŚP, gdzie presja dostępności w czasie choroby jest wyraźnie większa niż w dużych organizacjach. Skracanie odpoczynku i powrót do pracy w trakcie trwania objawów zwiększa ryzyko przedłużenia choroby, sprzyja rozprzestrzenianiu się infekcji i obniża efektywność całego zespołu. Z kolei długotrwałe absencje związane z zaburzeniami psychicznymi, których udział wzrósł w 2024 roku do ponad 12% dni absencji, mogą być odzwierciedleniem przepracowania czy niekorzystnej kultury organizacyjnej. To wyraźny sygnał, że konieczne są zmiany w podejściu do zdrowia pracowników i kultury pracy 

– mówi lek. Piotr Grzyb, nefrolog i specjalista chorób wewnętrznych enel-med.

Praca z łóżka zamiast odpoczynku

Choć L4 formalnie zwalnia z obowiązków zawodowych, liczna grupa pracowników w praktyce wciąż pozostaje aktywnych zawodowo. 34% Polaków przyznało, że zdarzyło im się pracować podczas zwolnienia lekarskiego, co stanowi wzrost w porównaniu z 2024 rokiem, kiedy takiej odpowiedzi udzieliło 29% respondentów. Zjawisko wyraźnie się nasila, a jego przyczyny są zróżnicowane. Prawie co piąty pracownik (18%) wykonywał obowiązki z powodu pilnych spraw wymagających jego zaangażowania, 9% robi to z własnej inicjatywy, aby być na bieżąco, a w 7% przypadków to przełożony oczekiwał dostępności mimo choroby. Jednocześnie 63% deklaruje, że nigdy nie pracowało podczas zwolnienia.

Różnice są szczególnie widoczne między małymi a dużymi organizacjami. Pracownicy mikro, małych i średnich firm znacznie częściej angażują się w pracę podczas L4. 20% z powodu pilnych obowiązków, 10% z własnej woli, a 8% na wyraźne polecenie szefa. W korporacjach wskaźniki te są niższe i wynoszą odpowiednio 13%, 6% i 5%. 

Ekspertka HR zwraca uwagę, że to kultura firmy i system zarządzania sprzyjają temu, aby pracownicy mogli w pełni korzystać z prawa do odpoczynku i leczenia.

– Z mojego doświadczenia wynika, że głównym źródłem presji nie zawsze jest bezpośrednie oczekiwanie przełożonego, lecz brak realnej zastępowalności. Pracownicy czują odpowiedzialność za projekty i zespoły, a wiedząc, że nikt nie przejmie ich obowiązków, decydują się pozostać aktywni nawet w czasie choroby. Wzmożona praca podczas L4 wynika więc często z troski o ciągłość procesów, a nie z braku lojalności wobec własnego zdrowia 

– komentuje Agata Kasperska, HR manager, Fulfilio.

Pracownicy wskazują rozwiązania 

Zdecydowana większość pracowników uważa, że kluczem do ograniczenia liczby zwolnień lekarskich jest lepszy dostęp do opieki medycznej. 43% Polaków wskazało na rozbudowane pakiety medyczne jako najskuteczniejsze rozwiązanie, rok wcześniej odpowiedziało tak 38% respondentów, wynika z raportu enel-med „Łączy nas zdrowie”. Na kolejnych miejscach znalazły się dodatkowe dni wolne (36%), personalizowane pakiety usług zdrowotnych (22%) oraz działania wspierające work-life balance (21%). Dla 18% pracowników ważne byłyby karty sportowe, a tyle samo osób wskazało na dostęp do psychologa. Co dziesiąty badany uważa, że pomocne byłyby szczepienia w miejscu pracy.

Pracownicy dużych organizacji i sektora MŚP jednak nieco inaczej postrzegają narzędzia wspierające zdrowie. Przedstawiciele korporacji zdecydowanie częściej niż mniejszych firm zwracają uwagę na rolę pakietów medycznych (48% vs. 40%), dodatkowych dni wolnych (45% vs. 31%) oraz dostępu do psychologa (22% vs. 17%). 

– Wyniki badania wyraźnie pokazują, że pracownicy oczekują rozwiązań, które realnie ułatwiają im dbanie o zdrowie. Zarówno poprzez szybki dostęp do specjalistów, jak i możliwość odpoczynku wtedy, gdy jest on naprawdę potrzebny. To ważny sygnał dla pracodawców: pakiety medyczne, wsparcie psychologiczne czy dodatkowe dni wolne przestają być postrzegane jako benefity, a stają się fundamentem zdrowego środowiska pracy. W dużych organizacjach coraz wyraźniej widać rosnącą świadomość roli profilaktyki i troski o dobrostan zespołów. Naszym zadaniem jako pracodawców jest tworzenie warunków, które pozwolą zadbać o zdrowie zanim dojdzie do poważniejszej absencji, bo w końcu pracownik z gorączką i katarem nie jest ani efektywny, ani bezpieczny dla innych 

– mówi Alina Smolarek, dyrektorka HR w enel-med.

Raport „Łączy nas zdrowie 2025” jest dostępny tutaj.

***

Raport „Łączy nas zdrowie 2025” powstał na podstawie wyników badania opinii publicznej zleconego przez enel-med. Badanie zostało przeprowadzone na ogólnopolskim panelu Ariadna na reprezentatywnej grupie badawczej, którą stanowiły osoby aktywne zawodowo w wieku 18 lat i więcej. Próba liczyła N=1088 osoby. Wszystkie kwoty zostały dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Badanie przeprowadzono od 13 do 17 kwietnia 2025 roku. Metoda: CAWI.