„Piątka dla kolei”: Branża apeluje o ratunek przed całkowitą marginalizacją

Kolejowe przewozy towarowe w Polsce od lat tracą udziały w rynku na rzecz transportu drogowego. Wysokie opłaty za dostęp do torów, koszty energii i brak priorytetu na sieci sprawiają, że kolej staje się niekonkurencyjna. W obliczu megainwestycji – CPK, elektrowni atomowej, modernizacji dróg i torów – oraz potrzeb logistyki wojskowej, pięć największych organizacji branżowych podpisało wspólną „Piątkę dla kolejowego transportu towarowego”. To zestaw konkretnych postulatów i gotowych rozwiązań, które mają odwrócić negatywny trend.

Kolej w odwrocie: Drogi przejmują wszystko

Od wielu lat udział kolei w przewozach towarowych spada – w 2024 roku wynosił już tylko około 17 proc. rynku. Tymczasem drogi notują stały wzrost, mimo ogromnych inwestycji w infrastrukturę kolejową.

Logistyka materiałów i urządzeń jest bardzo ważnym elementem wielkich programów inwestycyjnych, takich jak program kolejowy, program drogowy, CPK czy elektrownia atomowa. Nie łudźmy się, że transportem drogowym jesteśmy w stanie zabezpieczyć wszystkie potrzeby związane z realizacją tych inwestycji

– podkreśla Maciej Gładyga, dyrektor zarządzający Izby Gospodarczej Transportu Lądowego (IGTL).

Branża ostrzega: bez systemowych zmian kolej nie udźwignie logistyki megaprojektów ani zaopatrzenia militarnego.

Piątka postulatów: Gotowe rozwiązania na stole

Pod inicjatywą podpisały się: Izba Gospodarcza Transportu Lądowego, Stowarzyszenie „Wagony Prywatne”, Fundacja Prokolej, Związek Niezależnych Przewoźników Kolejowych oraz Railway Business Forum.

1. Rozwój infrastruktury punktowej
   Obowiązek planowania terminali intermodalnych i centrów logistycznych w zasięgu torów + system zachęt ekonomicznych i marketingowych.
2. Obniżenie kosztów dostępu i energii
   Opłaty za dostęp do infrastruktury i energia trakcyjna to 25–35 proc. kosztów przewozu. Postulaty: zniesienie opłaty mocowej i OZE dla energii trakcyjnej, wieloletni cennik PLK z obniżką 30–50 proc. dla przewozów towarowych oraz stałe ulgi dla intermodalu.
3. Modernizacja taboru i technologie
   Finansowanie zakupu innowacyjnych wagonów i lokomotyw, komponent B+R w każdym programie oraz technologie ograniczające zużycie energii i hałas.
4. Priorytet dla towarów na torach
   Kompleksowy program zarządzania przepustowością – towarowe pociągi nie mogą czekać na pasażerskie.
5. Utrzymanie i szybka reakcja na degradację
   Wieloletni, gwarantowany system finansowania inwestycji utrzymaniowych i program usuwania „wąskich gardeł”.

To nie jest program przeciw komuś, to jest program z propozycjami gotowych rozwiązań. My apelujemy do ministerstwa, żeby usiąść do stołu i o tym porozmawiać. To jest najwyższy czas, żeby po sukcesach przewozów pasażerskich poważnie się zająć przewozami towarowymi

– mówi Maciej Gładyga, dyrektor zarządzający IGTL.

Bezpieczeństwo narodowe i megaprojekty na szali

Branża podkreśla, że bez silnej kolei towarowej Polska nie zrealizuje bezpiecznie kluczowych inwestycji – od CPK po elektrownię atomową – ani nie zapewni logistyki wojskowej w razie kryzysu.

Czy rząd usiądzie do stołu z branżą?

„Piątka” to wspólny głos całego sektora – przewoźników, właścicieli wagonów, spedytorów i ekspertów. Pytanie brzmi: czy Ministerstwo Infrastruktury potraktuje te postulaty priorytetowo, czy kolej towarowa dalej będzie tracić teren na rzecz przeładowanych dróg?