Opieka nad dziećmi w Europie: Niemcy prawie za darmo, w Szwajcarii ceny z kosmosu

Eksperci i instytucje unijne podkreślają, że każde dziecko powinno mieć dostęp do wysokiej jakości i przystępnej cenowo opieki – niezależnie od statusu materialnego rodziny. Wczesna edukacja jest fundamentem przyszłych sukcesów w szkole, pracy i dorosłym życiu. Rzeczywistość w Europie pokazuje jednak, że koszty opieki nad dziećmi wciąż są poważnym obciążeniem finansowym dla wielu rodzin.

Ogromne różnice między krajami

Według danych OECD z 2023 roku, roczne koszty brutto opieki nad dwójką dzieci w żłobku lub przedszkolu wahają się od symbolicznych 552 euro w Niemczech do nawet 64 211 euro w Szwajcarii.

Wśród krajów UE najdroższe są Holandia (39 229 euro), Luksemburg (30 254 euro), Wielka Brytania (27 071 euro) oraz Irlandia (20 533 euro). Po drugiej stronie skali znajdują się Niemcy (552 euro), Węgry (1 007 euro), Czechy (1 843 euro), czy Polska, gdzie koszt opieki wynosi średnio 2 183 euro rocznie.

Największe gospodarki: kto płaci najwięcej?

Wśród pięciu największych gospodarek Europy to Wielka Brytania jest zdecydowanie najdroższym krajem pod względem opieki nad dziećmi, podczas gdy Niemcy okazują się najtańsze. Włochy (10 032 euro) i Francja (7 717 euro) mieszczą się w średnim przedziale, natomiast Hiszpania (2 452 euro) wypada korzystnie na tle innych.

Kraje skandynawskie utrzymują koszty blisko europejskiej mediany – przykładowo w Islandii jest to 5 014 euro.

Koszty netto: zależne od modelu rodziny

Na poziomie kosztów netto (po uwzględnieniu świadczeń i ulg) znaczenie ma to, czy w rodzinie pracuje jeden, czy dwoje rodziców. Samotni rodzice oraz gospodarstwa domowe z jednym żywicielem zwykle otrzymują większe wsparcie państwa.

W Grecji, Włoszech i na Malcie koszty netto dla rodzin z jednym żywicielem wynoszą zero. Tymczasem w Szwajcarii przekraczają 10 tys. euro, a w Wielkiej Brytanii i Irlandii oscylują wokół 9-10 tys. euro.

W przypadku rodzin z dwojgiem pracujących dorosłych najdroższe pozostają:

• Szwajcaria – 27 551 euro,
• Holandia – 15 915 euro,
• Wielka Brytania – 13 662 euro,
• Irlandia – 13 056 euro,
• Belgia – 11 186 euro.

W Niemczech natomiast koszt netto opieki nad dziećmi to zaledwie 430 euro rocznie.

Ile procent pensji pochłaniają żłobki i przedszkola?

Kluczowym wskaźnikiem przystępności opieki nad dziećmi jest udział kosztów w dochodach gospodarstwa domowego.

• W Wielkiej Brytanii opieka nad dziećmi pochłania średnio 18% pensji samotnego rodzica.
• Na Słowacji to 17%, w Irlandii – 14%, a w Holandii i Rumunii – 11%.
• W Polsce ten wskaźnik wynosi 9%, czyli mniej niż średnia europejska.
• Najkorzystniej wypadają Niemcy, gdzie rodziny wydają na opiekę jedynie 1% swoich dochodów.

W przypadku par z dwójką dzieci rozpiętości są jeszcze większe: od 0% na Malcie, we Włoszech i Bułgarii, do aż 28% w Szwajcarii.

Dlaczego Niemcy taniej, a Wielka Brytania najdrożej?

Eksperci wskazują, że niskie koszty w Niemczech czy Austrii wynikają z szerokiej dostępności publicznych placówek, które nie pobierają wysokich opłat. W Austrii rodzice płacą jedynie za posiłki, a sam pobyt w żłobku lub przedszkolu jest bezpłatny.

Odwrotna sytuacja występuje w Wielkiej Brytanii, gdzie system w dużym stopniu opiera się na prywatnych usługodawcach, a koszty brutto są jednymi z najwyższych w Europie.