Mobbing w firmach. Blisko co piąty lider biznesu otrzymał już zgłoszenie o tym problemie

Problem mobbingu w polskich miejscach pracy staje się coraz bardziej widoczny, choć oficjalne statystyki mogą być jedynie wierzchołkiem góry lodowej. Z najnowszego raportu wydanego w czwartym kwartale 2025 roku wynika, że 18,8 proc. liderów biznesu otrzymało w ciągu ostatniego roku zgłoszenia dotyczące zachowań o charakterze przemocowym. Mimo to aż 72,7 proc. zarządzających twierdzi, że w ich organizacjach takie incydenty nie miały miejsca, co zdaniem psychologów może świadczyć o braku zaufania pracowników do struktur firmowych.

Bariery w zgłaszaniu i skomplikowana definicja

Eksperci podkreślają, że niska liczba formalnych zgłoszeń nie oznacza braku problemu, lecz raczej lęk przed konsekwencjami. Pracownicy często unikają konfrontacji z przełożonymi, obawiając się represji lub nie wierząc w skuteczność wewnętrznych procedur. Dodatkowym utrudnieniem jest zawiłość prawna samego zjawiska.

Adwokat Bartłomiej Raczkowski, ekspert w zakresie prawa pracy, zwraca uwagę na trudności interpretacyjne:

W mojej ocenie, odsetek liderów biznesu informujących o tym, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy ktoś z ich pracowników lub współpracowników zgłaszał im zachowania o charakterze mobbingowym, jest umiarkowany. Tak uważam, biorąc pod uwagę znikomą znajomość legalnej definicji mobbingu i powszechne klasyfikowanie różnych, subiektywnie nieakceptowalnych zachowań jako określanych w taki sposób, np. zwrócenie uwagi na spóźnienia czy jakość pracy. Można przyjąć, że znaczna część tych zgłoszeń de facto nie dotyczy ściśle zachowań o charakterze mobbingowym.

Gdzie najczęściej dochodzi do nadużyć?

Z badania wynika, że przypadki mobbingu najczęściej potwierdzali liderzy z firm zatrudniających od 200 do 250 osób. Takie organizacje posiadają już zazwyczaj rozwinięte działy HR, ale wciąż zachowują na tyle dużą dynamikę, że nadużycia stają się zauważalne. Pod względem branżowym prym wiedzie consulting i doradztwo strategiczne – sektory charakteryzujące się wysoką presją wyników i intensywnymi relacjami interpersonalnymi.

Psycholog Michał Murgrabia z platformy ePsycholodzy.pl analizuje tło geograficzne zjawiska:

W mniejszych miejscowościach relacje międzyludzkie są często bardziej bezpośrednie, co może sprzyjać zarówno występowaniu napięć, jak i gotowości do zgłoszeń. W miastach liczących od 100 tys. do 199 tys. ludności działa też sporo firm średniej wielkości, w których struktury są wystarczająco duże, by formalne kanały istniały, ale nie tak rozbudowane, aby sprawy ginęły w biurokracji.

Brak świadomości na szczytach

Niepokojącym trendem jest izolacja kadry zarządzającej od rzeczywistych problemów szeregowych pracowników. Małgorzata Gamian-Wilk z SWPS zauważa, że informacje o przemocy rzadko docierają do najwyższych szczebli, co tworzy fałszywy obraz harmonii w firmie.

Mamy problem z definiowaniem mobbingu jako bardzo wąskiego zjawiska. Faktycznie wiele kryteriów musi być spełnionych, aby mówić rzeczywiście o występowaniu mobbingu. Natomiast zachowania o takim charakterze są w relacjach społecznych, w organizacjach po prostu powszechne. Informacje o takich sytuacjach może nie docierają do kadry zarządzającej. Może być tak, że takie sytuacje nie są na tyle poważnie traktowane w miejscach pracy, że rzeczywiście są raportowane. Kierownictwo może nie mieć jasnego obrazu tej rzeczywistości.

Autorzy raportu podsumowują, że choć Polska poczyniła kroki w stronę cywilizowania relacji w pracy, zjawisko mobbingu wciąż jest tematem tabu. Bez jasnej polityki antymobbingowej i realnego wsparcia dla ofiar, wiele nieprawidłowości pozostanie ukrytych za kurtyną lęku i braku zaufania.