Europie grozi stagnacja? Najmniej fuzji i przejęć od ponad dwóch dekad

Europa zmaga się z wyraźnym spadkiem aktywności fuzji i przejęć (M&A), co sygnalizuje poważne wyzwania gospodarcze. W 2024 roku liczba transakcji M&A w regionie malała, a w kwietniu 2025 roku osiągnęła najniższy poziom od 2005 roku. Globalne wojny handlowe, polityczna niestabilność i kryzys energetyczny odstraszają inwestorów, stawiając pod znakiem zapytania przyszły wzrost gospodarczy Starego Kontynentu.

Dramatyczny spadek aktywności M&A

Według danych rynkowych, w kwietniu tego roku liczba transakcji fuzji i przejęć w Europie spadła do najniższego poziomu od dwóch dekad. Trend spadkowy jest zgodny z raportami z 2024 roku, które wskazują na 18-procentowy spadek globalnej liczby transakcji M&A w porównaniu z 2023 rokiem, z Europą jako jednym z najbardziej dotkniętych regionów. Sektory takie jak technologia, energia i przemysł, tradycyjnie napędzające aktywność M&A, odnotowały znaczące osłabienie.

W trzecim kwartale 2024 roku w europejskim sektorze energetycznym ogłoszono 156 transakcji M&A o łącznej wartości 10,8 mld USD, co stanowiło wzrost wartości o 54% w porównaniu z poprzednim kwartałem, ale liczba transakcji wzrosła jedynie o 6%. Wskazuje to na koncentrację na większych, strategicznych transakcjach przy jednoczesnym spadku ogólnej liczby mniejszych i średnich umów. Na przykład w październiku 2024 roku ADNOC ogłosił proponowane przejęcie Covestro AG za 16,3 mld USD, co było jedną z większych transakcji w sektorze chemicznym.

Globalne i lokalne czynniki hamujące

Kluczowym czynnikiem osłabiającym rynek M&A są taryfy celne wprowadzone przez administrację Donalda Trumpa 2 kwietnia bieżącego roku, które wywołały turbulencje na rynkach finansowych. Spadek indeksu S&P 500 o 12% i Dow Jones o niemal 4600 punktów w reakcji na te taryfy zwiększył globalną niepewność, szczególnie w Europie, która jest silnie zależna od eksportu. Choć w piątek odnotowano odbicie S&P 500 o 1,5%, długoterminowe skutki pozostają niejasne.

Wewnętrzne problemy Europy dodatkowo komplikują sytuację. W Niemczech, największej gospodarce regionu, nieudane głosowanie w sprawie kanclerstwa Friedricha Merza pogłębiło polityczny chaos i recesję, odstraszając inwestorów od ryzykownych transakcji. Raport PwC z 2025 roku wskazuje, że polityczna niestabilność w krajach takich jak Niemcy, Francja i Kanada była jednym z „dzikich kart” dla rynku M&A, zwiększając ryzyko dla inwestorów.

Kryzys energetyczny również odgrywa istotną rolę. Wysokie ceny energii, wynikające m.in. z wojny na Ukrainie i sankcji wobec Rosji, podniosły koszty produkcji, szczególnie w Europie. Plan UE dotyczący wycofywania się z rosyjskiego gazu napotyka opór ze strony Węgier i Słowacji, co podważa zaufanie do stabilności energetycznej regionu. W 2024 roku sektor energetyczny, utilities i zasobów (EU&R) odnotował spadek wartości transakcji o 23% w porównaniu z 2023 rokiem, głównie z powodu mniejszej liczby megadeals (transakcji powyżej 5 mld USD).

Presja na kluczowe sektory

Sektor technologiczny, dotychczas lider aktywności M&A, boryka się z trudnościami w dostępie do kapitału venture capital z powodu globalnego zaostrzenia polityki monetarnej. W 2024 roku liczba megadeals w sektorze technologicznym i rozrywkowym spadła, co wpłynęło na ogólny spadek wartości transakcji. Sektor energetyczny, kluczowy dla unijnej zielonej transformacji, zmaga się z niepewnością regulacyjną i wysokimi kosztami, co zniechęca do dużych inwestycji.

Inicjatywy UE, takie jak program „Choose Europe for Science” z budżetem 500 mln euro na lata 2025–2027, mają na celu przyciągnięcie naukowców i inwestycji, ale ich wpływ na rynek M&A jest na razie ograniczony. Proponowany „European Research Area Act” może wzmocnić pozycję Europy w nauce, ale nie przełożył się jeszcze na ożywienie aktywności transakcyjnej.

Wpływ na gospodarkę i rynek pracy

Spadek aktywności M&A ma szersze konsekwencje gospodarcze. Według badań Eurofound, fuzje i przejęcia często prowadzą do redukcji zatrudnienia w ciągu 12 miesięcy po transakcji, szczególnie w sektorze usług, takim jak finanse czy IT. W Grecji w latach 1995–2005 M&A w sektorze usług doprowadziły do elastyczniejszych form zatrudnienia i indywidualizacji stosunków pracy, co budzi obawy o stabilność rynku pracy w obliczu obecnego spowolnienia.

Ponadto, według Federal Reserve Bank of Kansas City, spadek liczby transakcji M&A często poprzedza niższe inwestycje kapitałowe, co może zapowiadać dalsze spowolnienie gospodarcze w nadchodzących kwartałach. W Europie, gdzie wzrost PKB pozostaje niski, a inflacja utrzymuje się na podwyższonym poziomie, ograniczenie aktywności M&A może dodatkowo osłabić dynamikę inwestycyjną.

Perspektywy na przyszłość

Perspektywy dla europejskiego rynku M&A pozostają niepewne. Raport Goldman Sachs z grudnia 2024 roku przewiduje, że globalna aktywność M&A może wzrosnąć o 10% w 2025 roku, napędzana niższymi stopami procentowymi i strategicznymi transakcjami w sektorach takich jak zdrowie, technologia i energia. Jednak w Europie pesymizm przeważa z powodu wysokich kosztów produkcji i geopolitycznych napięć. Statista wskazuje, że krótkoterminowa prognoza dla europejskiego rynku M&A jest „ostrożnie pozytywna”, z naciskiem na sektory odporne na wstrząsy, takie jak IT, zdrowie i energia odnawialna.

Aby odwrócić negatywny trend, Europa musi przywrócić zaufanie inwestorów poprzez stabilizację polityczną, szczególnie w Niemczech, oraz spójną strategię energetyczną. Inwestycje w technologię, sztuczną inteligencję i zieloną transformację mogą stać się motorem ożywienia, ale wymagają zdecydowanego wsparcia ze strony UE i rządów krajowych. Bez tych działań, spadek aktywności M&A może zapowiadać dłuższy okres gospodarczej stagnacji.