Długi wobec ZUS-u. Rekordzista wśród aktywnych płatników zalega prawie 819 mln zł

Na koniec czerwca 2025 roku 625 755 aktywnych płatników składek miało zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), co oznacza wzrost o 0,6% w stosunku do roku poprzedniego. Łączna kwota zadłużenia na wszystkie fundusze wyniosła 21,069 mld zł, zwiększając się o 7,6% rdr. Średnie zadłużenie na płatnika wyniosło 33,7 tys. zł, o 7,3% więcej niż rok wcześniej.

Liczba zadłużonych płatników

Dr Wojciech Duranowski, ekonomista z Uniwersytetu Opolskiego, tłumaczy przyczyny wzrostu liczby zadłużonych płatników:

Delikatny wzrost liczby zadłużonych płatników to przede wszystkim efekt rosnącej liczby aktywnych firm i przedsiębiorców. Składki ZUS to dla wielu małych biznesów naprawdę duże obciążenie. Podejrzewam też, że spora część tych zadłużonych to po prostu firmy, które mają jakieś grosze do dopłaty – może pomylił się księgowy albo przelew przyszedł dzień za późno. Przy progu 0,01 zł każda drobnostka się liczy. To normalne wahania w stabilnej gospodarce. Martwi mnie jednak grupa około 625 tys. płatników, którzy systematycznie pogłębiają swoje zadłużenie – to może być zapowiedź większych problemów w przyszłości.

Radca prawny Aldona Międlar-Adamska z kancelarii Ars Aequi ostrzega, że nawet niewielki wzrost liczby zadłużonych przy równoczesnym wzroście zadłużenia o blisko 8% wskazuje na pogarszającą się sytuację finansową części płatników:

To może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak naliczanie odsetek, egzekucja administracyjna czy ograniczenie prawa do świadczeń. Choć ZUS ma instrumenty zabezpieczające wypłaty, długoterminowe narastanie zobowiązań może obciążać finanse publiczne i zwiększać presję na pozostałych płatników. Obecny poziom zadłużenia nie zagraża stabilności systemu, ale wymaga stałej analizy jako sygnału pogarszających się warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Rekordowe zadłużenie

Na koniec czerwca 2025 roku maksymalna kwota zadłużenia na wszystkie fundusze na aktywnych kontach płatników wyniosła 818,8 mln zł, a minimalna – 0,01 zł. Ekspertka wyjaśnia, że różnica między minimalnym a maksymalnym zadłużeniem wynika z dużego zróżnicowania sytuacji dłużników:

Minimalne zaległości często mają charakter techniczny – drobne błędy, zaokrąglenia czy opóźnienia w księgowaniu. Natomiast zadłużenie na poziomie setek milionów złotych dotyczy dużych podmiotów, np. spółek w restrukturyzacji, upadłości czy objętych wieloletnimi postępowaniami egzekucyjnymi, gdzie ściągalność zobowiązań jest ograniczona. Nie jest to zjawisko nadzwyczajne – ZUS dochodzi należności, ale napotyka bariery prawne i praktyczne. Ewentualne zmiany legislacyjne mogłyby wzmocnić mechanizmy zabezpieczające interes Funduszu, jednak obecne przepisy dają ZUS-owi narzędzia do działania.

Średnie zadłużenie aktywnych płatników wzrosło do 33,7 tys. zł. Mec. Międlar-Adamska podkreśla, że wzrost ten wskazuje na pogłębianie problemu zadłużenia i wynika zarówno z inflacji i wzrostu wysokości składek, jak i sposobu regulowania zobowiązań przez płatników:

Nie oznacza to jednak, że każdy płatnik doświadcza problemów. Wiele podmiotów reguluje zobowiązania terminowo, a wzrost dotyczy głównie tych, którzy mają trudności finansowe lub opóźnienia. Statystyczny wzrost zadłużenia wskazuje na ryzyko narastających problemów w części płatników, choć nie musi oznaczać powszechnej trudności w spłacie zobowiązań.

Podsumowując, liczba zadłużonych płatników ZUS w I półroczu 2025 roku wzrosła nieznacznie, ale rosnąca kwota zadłużenia wymaga stałej obserwacji i może stanowić sygnał pogarszających się warunków finansowych części przedsiębiorców.