Czy Polacy potrafią odpoczywać od pracy? Dane z raportu „Łączy nas zdrowie 2025”

Coraz więcej Polaków nie wykorzystuje przysługującego urlopu, mimo że jednocześnie deklarują potrzebę większej liczby dni wolnych. Najnowszy raport „Łączy nas zdrowie 2025” pokazuje, że problemem nie są przepisy, lecz kultura pracy, która wciąż zbyt rzadko wspiera realny wypoczynek i regenerację pracowników.

– Zgodnie z kodeksem pracy każdemu pracownikowi przysługuje coroczny, płatny urlop wypoczynkowy, którego celem jest realna regeneracja. W praktyce jednak sposób korzystania z urlopów w dużej mierze zależy od kultury organizacyjnej, specyfiki branży czy sezonowości pracy. Warto uwzględnić charakterystykę działalności firmy w pracy z polityką urlopową, a zwłaszcza w sposobie planowania urlopów. W niektórych sektorach, szczególnie produkcyjnych czy usługowych, końcówka roku może być okresem wyhamowania, a firmy zachęcają lub wręcz planowo kierują pracowników na urlopy właśnie w czasie świąteczno-noworocznej przerwy. Z kolei w turystyce i gastronomii grudzień to jeden z najbardziej intensywnych momentów w roku, dlatego o wypoczynek w tym czasie bywa najtrudniej. Jednak fakt, że tak duża część pracowników w ogóle nie wykorzystuje przysługujących im dni wolnych, jest sygnałem, że w wielu miejscach wciąż brakuje kultury wspierającej odpoczynek. Tymczasem niewyspani, przeciążeni i zestresowani pracownicy tracą zarówno prywatnie, jak i zawodowo, bo spada ich efektywność, rośnie ryzyko błędów i wypalenia, a w dłuższej perspektywie cierpią na tym także pracodawcy. Istotnym elementem jest znalezienie przestrzeni, w której potrzeby pracodawcy spotykają się z oczekiwaniami pracowników 

– mówi Alina Smolarek, dyrektorka HR enel-med.

Za dużo urlopu

Choć urlop wypoczynkowy jest jednym z podstawowych narzędzi dbania o dobrostan pracownika, dane pokazują, że wielu Polaków wciąż nie korzysta z niego w pełni. 48% pracowników deklaruje, że wykorzystuje cały przysługujący im urlop, jednak 34% przyznaje, że nie jest w stanie tego zrobić w ciągu roku. Co więcej, 7% osób nie korzysta z urlopu w ogóle. Wyniki te pozostają niemal identyczne jak rok wcześniej, kiedy także 48% pracowników deklarowało pełne wykorzystanie urlopu, a 35% korzystało z niego tylko częściowo.

Spore różnice w „urlopowaniu” widoczne są, jeśli spojrzymy na wielkość firmy, w jakiej pracują Polacy. W dużych organizacjach (250 pracowników i więcej) 39% zatrudnionych nie wykorzystuje całej puli dni wolnych, podczas gdy w sektorze MŚP odsetek ten wynosi 31%. 

Ekspertka HR zwraca uwagę, że w części organizacji wykorzystanie całego urlopu wciąż w Polsce bywa stygmatyzowane. 

– Pracownik, który planuje pełne 26 dni, postrzegany jest jako mniej obciążony obowiązkami albo mniej zaangażowany. To bardzo niebezpieczny wzorzec, uderzający bezpośrednio w zdrowie psychiczne i fizyczne zespołów. Obserwuję również, że częściej z urlopu korzystają osoby posiadające rodziny, które społecznie mają „przyzwolenie” na odpoczynek, niż osoby samotne, które w większym stopniu obawiają się oceny. Dlatego z punktu widzenia HR konieczne jest nie tylko zapewnienie formalnych procedur, ale przede wszystkim budowanie dojrzałej kultury pracy, w której urlop traktowany jest jako naturalny element dbania o dobrostan 

– mówi Adriana Rychter, HR poPrawnie.

Za mało urlopu

Raport enel-med „Łączy nas zdrowie 2025” uwidacznia urlopowy paradoks. Duża część Polaków nie wykorzystuje w pełni przysługującego im prawa do urlopu, a jednocześnie chciałaby go jeszcze więcej. Aż 67% badanych chciałoby zwiększenia przysługującej liczby dni urlopowych. Tylko co piąty pracownik (20%) nie odczuwa takiej potrzeby, a 13% nie potrafi zająć jednoznacznego stanowiska. Potrzeba większej liczby dni wolnych jest szczególnie silna wśród osób pracujących w korporacjach. Aż 79% z nich chciałoby dłuższego urlopu, podczas gdy w sektorze MŚP ten odsetek wynosi 62%.

Dwutygodniowa regeneracja nie dla każdego

Zgodnie z polskim kodeksem pracy, każdy pracownik ma prawo do co najmniej jednego nieprzerwanego, 14-dniowego wypoczynku w ciągu roku. Rzeczywistość pokazuje, że skorzystanie z tego prawa nie wszystkim się udaje. Z badania enel-med wynika, że ponad połowa Polaków deklaruje, że regularnie korzysta z dwutygodniowego urlopu (55%) i wybiera się na taki wypoczynek co roku. Częściej są to pracownicy dużych firm (71%) niż reprezentujący sektor MŚP, gdzie tylko 47% pracowników korzysta z pełnych dwóch tygodni wolnego. 

Co trzeci zatrudniony z różnych przyczyn nie wykorzystuje 14-dniowego urlopu (37%). Dotyczy to co piątego pracownika korporacji (22%) i aż co drugiego pracownika mikrofirmy (51%).

– W większych przedsiębiorstwach zdecydowanie więcej uwagi przykłada się formalnych zasad dotyczących urlopów, w tym rekomendacji, by pracownik raz w roku skorzystał z co najmniej 14 dni nieprzerwanego wypoczynku. W mniejszych firmach proces udzielania urlopów bywa znacznie mniej sformalizowany. W sektorze MŚP praca często naturalnie przeplata się z życiem prywatnym, a wiele obowiązków można wykonywać elastycznie. To jednak sprawia, że granica między pracą a odpoczynkiem staje się mniej wyraźna, a pracownicy rzadziej decydują się na dłuższy, w pełni odcięty od pracy urlop, który jest kluczowy dla regeneracji 

– mówi Alina Smolarek, dyrektorka HR enel-med.

***

Raport „Łączy nas zdrowie 2025” powstał na podstawie wyników badania opinii publicznej zleconego przez enel-med. Badanie zostało przeprowadzone na ogólnopolskim panelu Ariadna na reprezentatywnej grupie badawczej, którą stanowiły osoby aktywne zawodowo w wieku 18 lat i więcej. Próba liczyła N=1088 osoby. Wszystkie kwoty zostały dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Badanie przeprowadzono od 13 do 17 kwietnia 2025 roku. Metoda: CAWI.