Co trzeci Polak bez dochodów przetrwa tylko miesiąc

W dobie rosnących wynagrodzeń i malejącej liczby niesolidnych dłużników, oszczędności Polaków wciąż pozostają na niskim poziomie. Z najnowszego badania „Skala i cele gromadzenia oszczędności przez Polaków” przeprowadzonego na zlecenie Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, że co trzeci Polak (33 proc.) w razie utraty dochodów utrzymałby się maksymalnie przez miesiąc. To alarmujący sygnał, wskazujący na kruchość bezpieczeństwa finansowego wielu gospodarstw domowych. Jak wygląda sytuacja oszczędnościowa Polaków i co można zrobić, by poprawić swoją poduszkę finansową?

Niewielkie oszczędności Polaków

Z badania wynika, że 83 proc. Polaków posiada jakiekolwiek oszczędności, jednak ich poziom często nie zapewnia realnego bezpieczeństwa finansowego. Aż 17 proc. dorosłych nie ma żadnych rezerw finansowych – wynik ten jest niemal identyczny jak w poprzednim roku (spadek o 1 punkt procentowy). Co więcej, 28 proc. Polaków dysponuje oszczędnościami nieprzekraczającymi 5 tys. zł, co w wielu przypadkach wystarcza jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb przez krótki czas.

Przeciętne wynagrodzenie w Polsce w czerwcu wyniosło 8 800 zł brutto, czyli około 6 330 zł netto. Mediana wynagrodzeń w gospodarce narodowej to 6 883 zł brutto, czyli 4 645 zł netto. Bufor bezpieczeństwa finansowego definiujemy jako krotność wynagrodzeń netto, które mamy odłożone. Najczęściej jest to wartość 6 miesięcznych wynagrodzeń netto. Gdy więc przyjmiemy medianę wynagrodzeń, to wielkość bufora wynosi około 27 870 zł. Z wyników badania wynika, że 4 na 10 Polaków ma zgromadzone oszczędności na poziomie tego bufora, czyli posiada bezpieczeństwo finansowe

– wskazuje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Tylko 26 proc. ankietowanych deklaruje, że ich oszczędności pozwoliłyby przetrwać bez dochodów przez ponad pół roku. To wynik bez zmian w porównaniu do poprzedniego roku, co sugeruje, że mimo wzrostu wynagrodzeń, Polacy wciąż mają trudności z budowaniem solidnej poduszki finansowej.

Mężczyźni więcej oszczędzają

Struktura oszczędności różni się w zależności od wieku i płci. Najmniej oszczędności mają osoby poniżej 25. roku życia, co wynika z braku stałych dochodów i częstego wsparcia ze strony rodziców. W tej grupie wiekowej tylko 8 proc. deklaruje oszczędności wystarczające na ponad rok życia bez dochodów, podczas gdy wśród seniorów (65+) odsetek ten wynosi 19 proc. W starszych grupach wiekowych odsetek osób z oszczędnościami mieści się w przedziale 80-87 proc., a różnice są minimalne.

Płeć również odgrywa rolę w poziomie gromadzonych oszczędności. Kobiety częściej oszczędzają mniejsze kwoty – 46 proc. pań ma oszczędności w przedziale od 1 tys. do 10 tys. zł, w porównaniu do 40 proc. mężczyzn. Z kolei mężczyźni częściej gromadzą wyższe sumy: 44 proc. panów ma poduszkę finansową na poziomie od 30 tys. zł do ponad 100 tys. zł, wobec 35 proc. pań.

Poziom oszczędności rośnie, ale powoli

Badanie BIG InfoMonitor pokazuje, że poziom oszczędności Polaków nieznacznie się poprawia. W 2023 roku 39 proc. respondentów miało oszczędności nieprzekraczające 5 tys. zł, w 2024 roku odsetek ten spadł do 32 proc., a obecnie wynosi 28 proc. Jednocześnie rośnie grupa osób z większymi oszczędnościami – 28 proc. Polaków ma obecnie ponad 50 tys. zł, w porównaniu do 22 proc. w 2023 roku i 24 proc. w 2024 roku. Największa grupa (18 proc.) gromadzi oszczędności w przedziale od 10 tys. do 30 tys. zł, a 15 proc. może pochwalić się kwotami powyżej 100 tys. zł.

Ten pozytywny trend wynika częściowo z rosnących wynagrodzeń i spadku inflacji, co sprzyja większej dbałości o przyszłość finansową. Jednak wciąż wielu Polaków boryka się z trudnościami w budowaniu solidnego bufora bezpieczeństwa finansowego, co może być problematyczne w razie nieprzewidzianych wydatków lub utraty dochodów.

Oszczędności kontra zadłużenie

Rosnące koszty życia i wysoki poziom zadłużenia to kolejne wyzwania, przed którymi stoją Polacy. Jak podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor: – Polacy coraz częściej odczuwają presję związaną z finansami osobistymi. Z jednej strony, obserwuje się wzrost oszczędności, czemu sprzyjają rosnące wynagrodzenia i spadek inflacji. Z drugiej strony, wysoki poziom zadłużenia, szczególnie w kontekście wysokich kosztów życia, stanowi poważny problem dla wielu gospodarstw domowych.

Z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy BIK wynika, że w ciągu ostatniego roku liczba niesolidnych płatników spadła o 116 226 osób, a kwota zaległego zadłużenia zmniejszyła się o ponad 194 mln zł. Mimo to około 2,5 mln Polaków wciąż ma niespłacone długi na łączną kwotę 86,5 mld zł, co daje średnio 34 644 zł na osobę. Dla wielu osób, szczególnie tych z oszczędnościami poniżej 5 tys. zł, spłata takich zobowiązań z rezerw finansowych jest niemożliwa.

A to oznacza, że średnio na konsumenta przypada 34 644 zł zaległych zobowiązań, co dla osób z niższymi oszczędnościami, które chciałby je wykorzystać na spłatę długów, może to być nie do udźwignięcia. Należy też pamiętać, że spadek oszczędności wykorzystywanych w tym celu, może prowadzić do problemów w razie nagłych potrzeb finansowych i dalszego nakręcania się spirali zadłużenia

– zaznacza dr hab. Waldemar Rogowski.

Jak budować poduszkę finansową?

Budowanie poduszki finansowej to klucz do osiągnięcia bezpieczeństwa finansowego, szczególnie w niepewnych czasach. Eksperci zalecają odkładanie co najmniej 10-20 proc. miesięcznych dochodów na oszczędności, zaczynając od małych kwot. Ważne jest także stworzenie budżetu domowego, który pozwoli kontrolować wydatki i identyfikować obszary, w których można zaoszczędzić. Automatyzacja oszczędzania, np. poprzez zlecenie stałego przelewu na konto oszczędnościowe, może ułatwić budowanie rezerwy finansowej.

Dla osób z zadłużeniem kluczowe jest priorytetowe podejście do spłaty długów o najwyższym oprocentowaniu, przy jednoczesnym kontynuowaniu oszczędzania, nawet w niewielkim zakresie. Programy edukacyjne i doradztwo finansowe mogą pomóc w nauce zarządzania budżetem i budowania poduszki finansowej, szczególnie wśród młodszych osób, które dopiero zaczynają swoją drogę zawodową.

Perspektywy na przyszłość

Choć sytuacja finansowa Polaków powoli się poprawia, wciąż istnieje duża grupa osób, dla których utrata dochodów oznaczałaby poważne problemy już po miesiącu. Rosnące wynagrodzenia i malejąca inflacja dają nadzieję na dalszy wzrost oszczędności, jednak kluczowe będzie zwiększenie świadomości finansowej i promowanie nawyku oszczędzania. Jak podkreśla dr hab. Waldemar Rogowski:

Miejmy nadzieję, że w najbliższej perspektywie poziom oszczędności Polaków będzie rósł, a liczba osób z problemami finansowymi w naszych bazach będzie dalej spadać.

Budowanie bezpieczeństwa finansowego to proces wymagający czasu i dyscypliny, ale nawet niewielkie kroki mogą przynieść znaczące efekty. W obliczu niepewności gospodarczej solidna poduszka finansowa staje się nie tylko luksusem, ale koniecznością.