„Być albo nie być” kredytów złotowych: TSUE rozstrzygnie kluczową sprawę wskaźnika WIBOR

Już 12 lutego 2026 roku o godz. 9:30 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosi wyrok w sprawie C-471/24, która może wywołać prawdziwe trzęsienie ziemi na polskim rynku finansowym. Jest to pierwsza polska sprawa prejudycjalna dotycząca kredytu hipotecznego w złotych, oprocentowanego stawką WIBOR. Sprawa, zainicjowana przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w związku z umową zawartą z PKO BP S.A., dotyczy fundamentów funkcjonowania około 2–2,5 mln czynnych kredytów mieszkaniowych. Ponieważ zdecydowana większość z nich to kredyty o zmiennym oprocentowaniu, orzeczenie Trybunału będzie miało znaczenie systemowe dla milionów gospodarstw domowych.

Dlaczego sąd w Częstochowie zadał pytania prejudycjalne?

Sąd rozpoznający spór powziął poważne wątpliwości, czy konstrukcja kredytu opartego na wskaźniku WIBOR spełnia unijne standardy ochrony konsumenta wynikające z Dyrektywy 93/13/EWG. Od 2013 roku WIBOR jest stosowany w blisko 98,5% kredytów udzielanych polskim rodzinom. Głównym celem pytań do TSUE jest doprecyzowanie zakresu obowiązku informacyjnego banku. Sąd dąży do ustalenia, czy kredytodawca powinien wyjaśnić sposób ustalania wskaźnika, czynniki wpływające na jego wysokość oraz potencjalne problemy związane z jego przejrzystością, szczególnie że dane do jego wyznaczania pochodzą od samych banków.

Czy klauzula WIBOR podlega kontroli sądowej?

Pierwsze pytanie skierowane do Trybunału dotyczy samej dopuszczalności badania klauzul WIBOR-owych pod kątem abuzywności. Sąd zapytał, czy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 pozwala na ocenę postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania. Choć WIBOR jest powszechnie stosowany, polskie prawo nie nakłada na banki bezwzględnego obowiązku jego używania, pozostawiając im swobodę w doborze mechanizmu. Jeśli TSUE potwierdzi, że stosowanie tego wskaźnika nie wynika wprost z przepisów prawa, otworzy to drogę do badania ich uczciwego charakteru i przejrzystości przez sądy powszechne.

Czy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR?

Zakres obowiązków informacyjnych i przejrzystość umowy

Drugie pytanie dotyczy minimalnego standardu informacji, jakie bank musi przekazać konsumentowi. Sąd w Częstochowie chce wiedzieć, czy samo wskazanie nazwy wskaźnika jest wystarczające, czy też bank powinien poinformować o metodzie jego ustalania i długofalowych skutkach finansowych dla całkowitego kosztu kredytu. Brak rzetelnego ujawnienia czynników powodujących wahania wskaźnika może bowiem dawać zniekształcony obraz ryzyka, jakie podejmuje kredytobiorca. Odpowiedź na to pytanie przesądzi, czy brak przejrzystości informacji będzie skutkował uznaniem klauzuli za nieuczciwą.

Ryzyko ekonomiczne i świadoma decyzja konsumenta

Kolejna kwestia dotyczy naruszenia wymogu dobrej wiary i spowodowania znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron. Sąd krajowy zapytał TSUE, czy niewłaściwe poinformowanie o skali ryzyka zmiennej stopy procentowej można uznać za działanie sprzeczne z uczciwością kontraktową. Kluczowe jest ustalenie, czy bank mógł racjonalnie zakładać, że dobrze poinformowany konsument zaakceptowałby taki rozkład ryzyka w drodze indywidualnych negocjacji.

Czy art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta?¹²

Skutki uznania klauzuli za nieuczciwą

Ostatnie z kluczowych pytań dotyczy losu umowy po ewentualnym wyeliminowaniu z niej stawki WIBOR. S⁵ąd zastanawia się, czy po usunięciu wad⁶liwego zapisu umowa może być dalej wykonywana w oparciu o samą marżę banku (co oznaczałoby przejście na oprocentowanie stałe), czy też musi ona upaść w całości. Odpowiedź na to pytanie określi skalę potencjalnych roszczeń finansowych kredytobiorców wobec sektora bankowego.

Wyrok w sprawie C-471/24 może stać się dla kredytobiorców złotowych tym, czym wyroki w sprawach frankowych były dla osób zadłużonych w walutach obcych. Choć orzeczenie nie unieważni automatycznie wszystkich umów, da polskim sądom jasne wytyczne, jak weryfikować rzetelność banków w wypełnianiu obowiązków informacyjnych wobec milionów Polaków.