Badania jądrowe w Polsce przyśpieszają, ale brakuje kadr i środkówBadania jądrowe w Polsce przyśpieszają, ale brakuje kadr i środkówBadania jądrowe w Polsce przyśpieszają, ale brakuje kadr i środków

Polskie badania jądrowe przyspieszają dzięki budowie pierwszej elektrowni w Choczewie i programowi NUKLEOSTRATEG – świętującemu 70-lecie w 2025 roku. Jednak kurczące się kadry i niedobór funduszy hamują rozwój. Czy Polska sprosta wyzwaniom energetyki jądrowej?

70 lat badań jądrowych w Polsce

W 1955 roku powstał Instytut Badań Jądrowych, który w 1958 roku uruchomił reaktor EWA, a w 1974 roku – MARIA, pracujący do dziś z bezterminową zgodą. Instytut wspierał medycynę (radioizotopy, sterylizacja) i przemysł (materiały, chemia). Dziś NCBJ i ICHTJ kontynuują tradycję, ale z mniejszymi zasobami.

Możemy powiedzieć, że w tej chwili mamy nowe otwarcie w badaniach jądrowych z dwóch przyczyn.

– mówi prof. Andrzej Chmielewski, podkreślając rolę elektrowni i NUKLEOSTRATEG, dyrektor ICHTJ.

NCBJ zatrudnia 1199 osób (vs. 4500 w IBJ), ICHTJ 150 (vs. 600), co pokazuje kurczenie się kadr.

Elektrownia w Choczewie

Pierwsza elektrownia w gminie Choczewo (3 bloki AP1000, moc 3750 MWe) rozpocznie budowę w 2026 roku, z pierwszym blokiem w 2033, a kolejnymi w 2034 i 2035. Projektowanie kończy się w 2025 roku, z pracami przygotowawczymi od jesieni 2025.

Energetyka jądrowa nabiera rumieńców, ale dalej jest szereg rzeczy do rozwiązania.

– wyjaśnia prof. Andrzej Chmielewski, dyrektor ICHTJ.

Raport Baker McKenzie ocenia gotowość Polski na 58%, z słabym ogniwem technologicznym i kadrach.

Przyszłość badań

Program NUKLEOSTRATEG, zatwierdzony w 2025 roku, wspiera badania strategiczne. SMR-y (małe reaktory modułowe, moc do 300 MWe) to priorytet – ORLEN Synthos Green Energy planuje 2 SMR-y o 0,6 GW do 2035 roku, na TRL 5.

IV generacja to reaktory powielające, które produkują więcej paliwa niż zużywają.

– wskazuje prof. Andrzej Chmielewski, dyrektor ICHTJ.

Reaktory III+ w Choczewie mają inertne systemy bezpieczeństwa, odporne na wypadki jak Fukushima.

Kadry i finansowanie: Główne bariery

Brak kadr (dołek po latach zaniedbań) i środków hamuje rozwój. Plan MRiŚ z 2023 roku zakłada kształcenie specjalistów, ale proces jest wieloletni. Potrzeba entuzjazmu wśród młodzieży i większego finansowania.

Teraz też trzeba spowodować, żeby młodzież wiedziała, że to rozwojowa technologia.

– apeluje prof. Andrzej Chmielewski, dyrektor ICHTJ.

Instytuty rozwijają radiofarmaceutyki (np. jod-131 na raka tarczycy) i technologie OZE.

Przyszłość energetyki jądrowej

NUKLEOSTRATEG i SMR-y to szansa na rozwój, ale wymagają inwestycji w kadry i technologie. Polska, z doświadczeniem NCBJ i ICHTJ, może stać się liderem w bezpiecznej energetyce jądrowej.

Czy Polska zbuduje kompetencje jądrowe? Więcej środków i entuzjazmu to klucz do sukcesu.