Deportacje nielegalnych imigrantów w UE. Mniej niż co czwarty nakaz wydalenia jest realizowany

Najnowsze dane za okres od końca 2024 do trzeciego kwartału 2025 roku rysują obraz głębokiego kryzysu w egzekwowaniu europejskiego prawa migracyjnego. Choć liczba wydawanych decyzji o powrocie rośnie, ich faktyczna realizacja pozostaje na dramatycznie niskim poziomie. W efekcie w samej tylko Francji liczba osób przebywających nielegalnie mimo nakazu wyjazdu osiągnęła rekordowy poziom 800 tysięcy.

Zestawienie danych Eurostatu za ostatnie cztery kwartały pokazuje gigantyczną rozbieżność między teorią a praktyką unijnej polityki powrotowej. W tym czasie kraje członkowskie wydały łącznie 480 775 decyzji zobowiązujących do opuszczenia terytorium UE. Skutecznie wykonano jednak tylko 119 615 z nich.

Oznacza to, że aż 361 160 nielegalnych imigrantów pozostaje w zawieszeniu: posiadają formalny nakaz wyjazdu, ale nie zostali deportowani. Taka sytuacja prowadzi do rozrostu europejskiej „szarej strefy”, generując wyzwania dla służb porządkowych i systemów socjalnych państw członkowskich.

Paraliż polityki powrotowej

Największe kraje imigracyjne wykazują najniższą skuteczność w egzekwowaniu wydanych decyzji. Symbolem tego paraliżu stała się Francja, gdzie mimo największej liczby wystawianych nakazów (ponad 33 tys. tylko w ostatnim kwartale), skuteczność deportacji wynosi zaledwie 7%.

Skuteczność powrotów w kluczowych państwach:

• Francja: 7% zrealizowanych nakazów.
• Hiszpania: 13% skuteczności.
• Grecja: 14% skuteczności.

Pod względem narodowościowym, najwięcej decyzji o wyjeździe otrzymują obywatele Algierii (ponad 10% ogółu), Maroka oraz Turcji. Odnotowano również gwałtowny, 27-procentowy wzrost liczby nakazów dla obywateli Afganistanu.

Dobrowolność kontra przymus i rola asysty

Dane za trzeci kwartał 2025 roku ujawniają, że unijna polityka w dużej mierze opiera się na powrotach dobrowolnych, które stanowią 60,4% wszystkich skutecznych operacji. Pozostałe 39,6% to powroty przymusowe.

Kluczowym narzędziem państw takich jak Niemcy, Belgia czy Hiszpania stały się powroty wspomagane (assisted returns), obejmujące wsparcie materialne dla powracających. Z kolei kraje bałtyckie – Litwa i Łotwa – stawiają na powroty bez asysty, które stanowią tam ponad 90% przypadków.

Eurostat zwraca uwagę na zróżnicowane podejście państw:

W trzecim kwartale 2025 r. 77,3 proc. powrotów do krajów trzecich było wspomaganych, czyli obejmowało wsparcie materialne lub innego rodzaju. W przeciwieństwie do Belgii czy Niemiec, gdzie wszystkie powroty były asystowane, na Litwie i Łotwie ponad 90 proc. odesłanych osób nie otrzymało żadnego wsparcia.

Chroniczny problem z realizacją deportacji pozostaje głównym wyzwaniem dla stabilności strefy Schengen. Przy zaledwie 25-procentowej skuteczności systemu w skali całej UE, narasta presja na zaostrzenie kontroli na granicach wewnętrznych oraz rewizję współpracy z krajami pochodzenia imigrantów.

Źródło: Raport Eurostat „Returns of irregular migrants – quarterly statistics”