Tylko co czwarty Polak na szkoleniu: Dlaczego pracownicy rzadko się dokształcają?

W 2024 roku zaledwie 23,5% pracujących Polaków w wieku 25–64 lata uczestniczyło w szkoleniach, co stawia nas daleko za średnią UE. Brak czasu, niska świadomość potrzeb i ograniczone wsparcie pracodawców to główne bariery. Jak zwiększyć aktywność szkoleniową Polaków i dlaczego jest to kluczowe dla rynku pracy? Analizujemy raport PIE i szukamy odpowiedzi.

Niski poziom uczestnictwa w szkoleniach

Polska wypada słabo na tle UE pod względem aktywności szkoleniowej dorosłych. Według badania Eurostat z 2024 roku, tylko 23,5% polskich pracowników w wieku 25–64 lata uczestniczyło w szkoleniach w ciągu ostatnich 12 miesięcy, wobec średniej unijnej na poziomie 32,1%. W badaniu edukacji dorosłych (AES) z 2022 roku Polska zajęła trzecie miejsce od końca w UE z wynikiem 29,4%, wyprzedzając jedynie Bułgarię i Rumunię.

W Polsce mamy do czynienia z erozją jakości kapitału ludzkiego, co oznacza, że nastolatkowie osiągają lepsze wyniki w międzynarodowych testach kompetencyjnych niż dorośli, również jeśli weźmie się pod uwagę tę samą kohortę wiekową.

– zauważa Cezary Przybył, wskazując na problem niskiej aktywności szkoleniowej, doradca z zespołu zrównoważonego rozwoju w PIE.

Wyniki badania PIAAC pokazują, że Polska plasuje się niemal na końcu krajów OECD z niespełna 21% uczestniczących w szkoleniach. To wskazuje na lukę kompetencyjną, która może osłabiać konkurencyjność polskiej gospodarki.

Brak czasu i motywacji

Najczęstszą barierą dla Polaków jest brak czasu – 42% pracowników wskazuje na obowiązki zawodowe lub rodzinne jako przeszkodę w uczestniczeniu w szkoleniach. To problem powszechny w krajach OECD, gdzie średnia wynosi 47,6%, ale w Polsce bariera ta zyskała na znaczeniu w ciągu dekady o 12 pkt proc.

Kolejnym czynnikiem jest niska świadomość potrzeb szkoleniowych. Tylko 6% Polaków w 2024 roku chciało uczestniczyć w szkoleniu, ale nie mogło tego zrealizować. Zaledwie 33% badanych w wieku 25–65 lat pozytywnie podchodzi do uczenia się, głównie kobiety, osoby młode i lepiej wykształcone.

Pracownicy w Polsce dużo rzadziej, niż średnio w UE, zdają sobie sprawę ze swoich potrzeb kompetencyjnych.

– podkreśla Cezary Przybył, zwracając uwagę na problem świadomości, doradca z zespołu zrównoważonego rozwoju w PIE.

Polacy najczęściej szkolą się, by dostosować się do nowych obowiązków lub poprawić jakość pracy, rzadziej w celu awansu czy rozwoju osobistego.

Szkolenia zależą od wielkości firmy

Dostęp do szkoleń w Polsce jest nierówny i zależy od wielkości przedsiębiorstwa, branży oraz zajmowanego stanowiska. Pracownicy mikro- i małych firm mają ograniczony dostęp do edukacji, co wynika z wysokiego odsetka zatrudnionych w takich przedsiębiorstwach w Polsce.

W 2020 r. tylko 11,5% polskich firm posiadało jednostki odpowiedzialne za organizację szkoleń, podczas gdy średnia unijna to 40,7%.

– wskazuje Cezary Przybył, omawiając bariery organizacyjne, doradca z zespołu zrównoważonego rozwoju w PIE.

Brak wsparcia ze strony pracodawców to kolejna przeszkoda, która ogranicza możliwości podnoszenia kwalifikacji, szczególnie w mniejszych firmach.

Jak zwiększyć aktywność szkoleniową?

Raport PIE i OECD proponują rozwiązania, które mogą zwiększyć uczestnictwo w szkoleniach:

• Wprowadzenie urlopów szkoleniowych dla szerszego dostępu.
• Zachęty finansowe, by znieść bariery kosztowe.
• Elastyczne oferty szkoleniowe dostosowane do dorosłych.
• Wsparcie dla grup niedostatecznie reprezentowanych.
• Dopasowanie programów do potrzeb rynku pracy.

Przełamanie niskiego poziomu uczestnictwa osób dorosłych w szkoleniach wymaga większej świadomości i zaangażowania po stronie pracodawców.

– wskazuje Dominika Prudło, podkreślając rolę firm w rozwoju kompetencji, starsza analityczka z zespołu zrównoważonego rozwoju PIE.

Inwestycje w szkolenia przynoszą firmom korzyści w postaci większej konkurencyjności, stabilności zysków i lepszego zatrzymywania talentów.

Przyszłość kapitału ludzkiego w Polsce

Niski poziom uczestnictwa w szkoleniach to wyzwanie dla polskiej gospodarki. Bez zwiększenia aktywności szkoleniowej erozja kapitału ludzkiego może osłabić konkurencyjność firm i rynku pracy. Czy Polska zdoła nadrobić lukę wobec UE dzięki nowym politykom edukacyjnym? To pytanie, które wymaga pilnych działań ze strony rządu, pracodawców i samych pracowników.