Sztorm na Bałtyku: film, który podważył oficjalną wersję katastrofy promu Estonia

Sztorm na Bałtyku to niemiecko-brytyjsko-amerykańsko-szwedzki film fabularny z 2003 roku, który na nowo rozgrzał dyskusję o jednej z najtragiczniejszych katastrof morskich w historii Bałtyku, czyli zatonięciu promu MF Estonia. Reżyserem był Reuben Leder, a scenariusz oparto na dziennikarskim śledztwie Jutty Rabbe, Kaja Holmberga i Henninga Witte’a.

Najważniejsze:

• Film przedstawia jedną z bardziej znanych teorii spiskowych dotyczących katastrofy promu MF Estonia z 1994 roku.
• Główne role zagrali Greta Scacchi, Jürgen Prochnow i Donald Sutherland.
• W Szwecji, gdzie mieszkała większość ofiar katastrofy, film wyświetlono w kinach tylko dwukrotnie z powodu krytyki.
• Fabuła sugeruje, że sprawa zatonięcia promu sięgała najwyższych szczebli władzy w Szwecji, Rosji i Stanach Zjednoczonych.

O czym opowiada fabuła

Głównym wątkiem filmu jest dziennikarskie śledztwo Julii, kobiety próbującej rozwikłać zagadkę tajnych transportów broni z Rosji. Trop prowadzi ją do Tallinna. Zgodnie z fabułą 27 września 1994 roku Julia spóźnia się na rejs promu MF Estonia do Sztokholmu, na pokładzie którego jedna z ciężarówek wiozła utajniony ładunek broni. Prom nigdy nie dotarł do celu i zatonął na Morzu Bałtyckim.

Drugim bohaterem jest Erik, jeden z ocalałych, początkowo uznany za zaginionego. Podczas rejsu stracił syna, co staje się dla niego powodem, by na własną rękę badać przyczyny tragedii. Erik opowiada o tajemniczych wybuchach na promie oraz o kapitanie, którego widział zarówno na morzu po katastrofie, jak i później na terenie szpitala, mimo że oficjalnie uznano go za zaginionego.

Julia i Erik łączą siły, by podważyć ustalenia międzynarodowej komisji powołanej do zbadania przyczyn zatonięcia promu. Śledztwo prowadzi ich przez wiele niebezpiecznych sytuacji, a odkryte fakty wskazują, że sprawa dotyczy najwyższych szczebli rządów Szwecji, Rosji i Stanów Zjednoczonych.

Ile w filmie prawdy, a ile fikcji

Choć od prawdziwej katastrofy MF Estonii minęło dziesięć lat, twórcy sięgnęli po autentyczne wydarzenia i ujęcia, między innymi sceny poszukiwań ocalałych. Przedstawiona w filmie teoria spiskowa to efekt długotrwałego śledztwa dziennikarki Jutty Rabe i jej współpracowników, którzy chcieli zaproponować inny punkt widzenia niż ten zawarty w oficjalnym raporcie komisji badającej katastrofę.

Film opiera się na relacjach świadków i ujawnia wątek trzech eksplozji, które miały nastąpić przed rozpoczęciem tragicznego łańcucha zdarzeń, a które zostały pominięte w oficjalnym śledztwie. Jutta Rabe chciała za pomocą głównych bohaterów przedstawić widzom przebieg swojego prywatnego dochodzenia w możliwie zrozumiałej formie. Dlatego produkcja jest traktowana jako swego rodzaju kompendium wiedzy dla osób zainteresowanych teorią o spisku wokół katastrofy MF Estonii.

Gdzie kręcono zdjęcia i jak przyjęto premierę

Zdjęcia do filmu powstawały w kilku miejscach w Europie, między innymi w Poczdamie, Berlinie, Cuxhaven, Fishguard i Goslarze, a także w Sztokholmie i Tallinnie, czyli w scenerii bezpośrednio związanej z trasą feralnego rejsu.

Światowa premiera odbyła się w Niemczech, a następnie w Austrii. W Szwecji film pokazano dopiero kilka miesięcy później. Ponieważ wśród pasażerów promu MF Estonia byli głównie Szwedzi, produkcja spotkała się tam z krytyką i ostatecznie wyświetlono ją w kinach jedynie dwukrotnie.

Kto zagrał w filmie

Obsadę filmu tworzą aktorzy z kilku krajów, co odzwierciedla międzynarodowy charakter całej produkcji.

W filmie pojawiają się także archiwalne ujęcia z udziałem Billa Clintona i Borysa Jelcyna, grających samych siebie, co dodatkowo podkreśla, że twórcy chcieli osadzić fabułę w realnym kontekście politycznym lat 90.

Co ta historia znaczy dziś dla widza

Sztorm na Bałtyku to przykład filmu, który zamiast powielać oficjalną wersję wydarzeń, stawia widza po stronie dziennikarskiego śledztwa i każe mu samodzielnie ocenić, czy raport komisji rządowej mówił całą prawdę. Dla widzów zainteresowanych historią Bałtyku i katastrof morskich to jedna z niewielu produkcji fabularnych, które próbują opowiedzieć o tragedii MF Estonii z perspektywy teorii spiskowej, a nie suchego raportu. Reakcja szwedzkiej publiczności, która praktycznie zbojkotowała film w kinach, pokazuje z kolei, jak bardzo drażliwy i bolesny to wciąż temat dla rodzin ofiar.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Sztorm na Bałtyku jest oparty na faktach?

Scenariusz powstał na podstawie śledztwa dziennikarki Jutty Rabbe oraz Kaja Holmberga i Henninga Witte’a, którzy badali okoliczności zatonięcia promu MF Estonia i kwestionowali oficjalny raport komisji.

Kto zagrał główne role w filmie?

Główne role zagrali Greta Scacchi jako Julia Reuter, Jürgen Prochnow jako Erik Westermark oraz Donald Sutherland jako Lou Aldryn.

Dlaczego w Szwecji film wyświetlono tylko dwa razy?

Ponieważ wśród pasażerów promu MF Estonia byli głównie Szwedzi, produkcja spotkała się w Szwecji z krytyką, przez co ograniczono jej emisję w kinach do dwóch pokazów.

Jaką teorię przedstawia film o przyczynach katastrofy?

Film sugeruje, że na pokładzie promu przewożono tajny ładunek broni, a przed zatonięciem doszło do trzech eksplozji pominiętych w oficjalnym śledztwie, a sprawa sięgała najwyższych szczebli władzy w Szwecji, Rosji i USA.

Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)