Stefano Lavarini: architekt dominacji, której polska siatkówka kobiet wcześniej nie znała

Najważniejsze:

• Lavarini prowadzi jednocześnie reprezentację Polski kobiet i włoski klub Numia Vero Volley Milano, podwójna rola, którą potwierdza tytułami po obu stronach jednocześnie.
• Trzy kolejne zwycięstwa z Polską w Lidze Narodów to seria bez precedensu w historii tej reprezentacji, żaden poprzedni selekcjoner nie osiągnął nawet jednego takiego triumfu.
• Przed Polską trenował kadry i kluby na trzech kontynentach, zawsze z trofeami, Włochy, Brazylia, Korea Południowa, Turcja to nie turystyka, lecz konsekwentna strategia budowania kompetencji.
• W sezonie 2024/2025 z Vero Volley Milano zgarnął Ligę Mistrzyń, mistrzostwo Włoch i Superpuchar Włoch, komplet, który w środowisku określa się mianem potrójnej korony.

Trener z Omegny, który nie potrzebował jednego miejsca na mapie

Stefano Lavarini urodził się w 1979 roku w Omegnie, małym mieście na północy Włoch. Kariery nie budował jednak przez lojalność wobec jednej ligi ani jednego kontynentu. Każda kolejna stacja, Włochy, Brazylia, Korea Południowa, znowu Włochy, Turcja, Polska i ponownie Włochy, była krokiem w górę, nie boczną ścieżką. To rozróżnienie ma znaczenie: trenerów, którzy zmieniają pracodawców, jest wielu; trenerów, którzy przy każdej zmianie zdobywają tytuły, jest nieporównanie mniej.

Dziś pełni dwie funkcje równolegle: prowadzi żeńską reprezentację Polski i włoski klub Numia Vero Volley Milano. W piłce nożnej takie połączenie niemal nie istnieje. W siatkówce jest możliwe dzięki rozłożeniu kalendarzy, ale i tak wymaga wyjątkowej zdolności do zarządzania uwagą i priorytetami. Lavarini nie tylko to zarządza, udowodnił, że potrafi wygrywać na obu frontach jednocześnie.

Trzy razy z rzędu, co to naprawdę znaczy?

Liga Narodów to coroczny turniej z udziałem najsilniejszych reprezentacji globu. Jej cykliczność sprawia, że jest czymś innym niż Mistrzostwa Świata: mierzy nie jednorazowy błysk, lecz systematyczną dominację. Utrzymanie się na szczycie rok po roku wymaga stabilności kadrowej, odporności na presję i umiejętności adaptacji, bo rywale czytają każdy poprzedni turniej jak podręcznik.

Reprezentacja Polski kobiet pod wodzą Lavariniego wygrała ten turniej trzy razy z rzędu. Seria trzech kolejnych triumfów nie ma precedensu w historii tej kadry. Pytanie, które rzadko pada wprost, brzmi: ile reprezentacji na świecie ma na koncie trzy kolejne zwycięstwa w Lidze Narodów w kobiecej siatkówce? Sam fakt, że seria trzech kolejnych triumfów nie ma precedensu w historii tej kadry, każe traktować tę serię jako zjawisko, nie rutynę.

Droga przez trzy kontynenty: wzorzec, nie przypadek

Zanim Lavarini trafił do Polski, zbudował dorobek, który wygląda jak celowo zaplanowana ekspansja kompetencji, a nie zestaw przypadkowych ofert. Pierwszym przystankiem były włoskie kluby, z jednym z nich sięgnął po krajowy puchar, z innym po mistrzostwo kraju. Między tymi włoskimi rozdziałami znalazła się Brazylia, gdzie z tamtejszym czołowym klubem wygrał mistrzostwo kontynentu, tytuł ligowy, puchar krajowy oraz Klubowe Mistrzostwa Świata. To środowisko siatkówki z innymi nawykami taktycznymi, inną kulturą treningu i innym stosunkiem do presji wyniku niż Europa.

Epizod koreański jest szczególnie interesujący z perspektywy tego, co nastąpiło potem. Prowadzenie reprezentacji azjatyckiej to konfrontacja z hierarchicznym modelem sportu, gdzie autorytet trenera jest inaczej rozumiany niż w Europie, a oczekiwania środowiska mają inny ciężar kulturowy. Złoto na mistrzostwach Azji to wynik mierzalny, ale zdolność do funkcjonowania w takim środowisku to kompetencja, której nie widać w tabelach trofeów. Lavarini wrócił z tej misji z doświadczeniem, którego trenerzy działający wyłącznie w europejskim obiegu po prostu nie mają.

Bezpośrednio przed powrotem do Włoch i objęciem Vero Volley Milano trenował turecki klub z Istambułu, zdobywając tam zarówno puchar krajowy, jak i mistrzostwo ligi. Turecka liga żeńska uchodzi za jedną z najsilniejszych na świecie pod względem budżetów i obsady zawodniczek, więc tytuł ligowy w tym środowisku nie jest statystyką wypełniającą CV.

Potrójna korona z Vero Volley: dlaczego to trudne

Sezon, w którym klub wygrywa równocześnie europejskie rozgrywki pucharowe najwyższej rangi, mistrzostwo własnego kraju i superpuchar, jest nazywany potrójną koroną. Trudność polega na tym, że każde z tych trofeów wymaga innego rodzaju wysiłku: Liga Mistrzyń to długi maraton przez fazy grupowe i puchary z najlepszymi klubami kontynentu, mistrzostwo ligi wymaga konsekwencji przez cały sezon, a superpuchar rozgrywa się jednorazowo, bez możliwości nadrobienia potknięcia. Zarządzanie rotacją składu, kontuzjami i gotowością psychiczną zawodniczek w tak rozciągniętym kalendarzu jest problemem organizacyjnym nieporównywalnie trudniejszym niż wygranie jednego turnieju.

Numia Vero Volley Milano osiągnęło to wszystko pod wodzą Lavariniego. Do tego doszło wcześniejsze Klubowe Mistrzostwo Świata oraz kolejny tytuł ligowy w następnym sezonie. Łączna liczba tytułów z tym klubem sprawia, że mediolański rozdział kariery Lavariniego jest jak dotąd jej najgęstszym pod względem trofeów.

Trajektoria kariery: od pucharu do mistrzostwa świata

Patrząc na tę trajektorię jako całość, widać wzorzec: każdy nowy etap oznaczał wyższy poziom trudności, a każdy kończył się tytułem. Pierwsze trofeum to puchar krajowy, największy jak dotąd to potrójna korona z Ligą Mistrzyń włącznie. Nie każdy trener, który dużo podróżuje, wygrywa wszędzie. Lavarini jak dotąd wygrywa.

Fot. Zorro2212 / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)