Rok 2028: igrzyska olimpijskie, powrót na Księżyc i dwa zaćmienia Słońca

Rok 2028 zapowiada się jak jeden z najgęściej wypełnionych wydarzeniami w tej dekadzie: letnie igrzyska olimpijskie w Los Angeles, wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, mistrzostwa Europy w piłce nożnej i potencjalnie pierwsze od ponad pół wieku załogowe lądowanie na Księżycu. Do tego dochodzą dwa zaćmienia Słońca i planetoidy przelatujące bliżej niż odległość Ziemia–Księżyc. Oto kompletny przewodnik po roku, który jeszcze kilkanaście lat temu był dla twórców gier i filmów odległą science fiction.

Najważniejsze:

• Letnie igrzyska olimpijskie odbędą się w Los Angeles od 14 do 30 lipca, a paraolimpiada w tym samym mieście od 15 do 27 sierpnia.
• Wybory prezydenckie w USA zaplanowano na 7 listopada; w kolejce czekają też głosowania w Korei Południowej, Turcji, na Filipinach, w Australii i Libanie.
• NASA planuje na 2028 rok misje Artemis IV i Artemis V, pierwsze załogowe lądowania na Księżycu od 1972 roku, czyli po ponad 56 latach przerwy, oraz start sondy Dragonfly do Tytana.
• Angielska Wikipedia podaje termin Euro 2028 jako 9 czerwca, 9 lipca; polska jako 16 czerwca, 16 lipca. Za wiążący należy uznać oficjalny harmonogram UEFA, z meczami w Anglii, Szkocji, Walii i Republice Irlandii.

Kalendarz sportowy zdominowany przez Los Angeles

Głównym wydarzeniem 2028 roku będą letnie igrzyska olimpijskie w Los Angeles, zaplanowane od 14 do 30 lipca. Kilka tygodni później, od 15 do 27 sierpnia, w tym samym mieście odbędą się igrzyska paraolimpijskie. Otwierają rok sportowy zimowe igrzyska młodzieżowe, które według angielskiej Wikipedii odbędą się we Włoszech od 15 do 29 stycznia.

Europejscy kibice będą mieli własne święto piłki nożnej: mistrzostwa Europy rozegrane w Anglii, Szkocji, Walii i Republice Irlandii. Angielska Wikipedia podaje termin od 9 czerwca do 9 lipca, polska od 16 czerwca do 16 lipca. Rozbieżność wynika najprawdopodobniej z różnych momentów aktualizacji obu artykułów, za wiążący należy uznać oficjalny harmonogram UEFA.

Na liście wydarzeń sportowych znalazły się też: pierwsze w historii mistrzostwa świata klubów kobiecych FIFA, rozgrywane od 5 do 30 stycznia, oraz mistrzostwa świata w krykiecie T20, zaplanowane w Australii i Nowej Zelandii.

Polityka: wybory na kilku kontynentach

Najbardziej śledzonym wydarzeniem politycznym roku będą wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, wyznaczone na 7 listopada. Rok wyborczy obejmuje jednak znacznie więcej krajów. Najpóźniej do 12 kwietnia musi odbyć się elekcja parlamentarna w Korei Południowej, o ile nie zostanie rozpisana wcześniej. Podobny warunek dotyczy Turcji, gdzie zarówno wybory prezydenckie, jak i parlamentarne mają się odbyć najpóźniej 14 maja.

Na 8 maja zaplanowano wybory prezydenckie na Filipinach. Kadencja australijskiego rządu federalnego kończy się najpóźniej 28 września. Do tego dochodzą wybory powszechne w Libanie, zaplanowane na maj, choć bez ustalonej daty dziennej.

Kosmos: powrót na Księżyc po raz pierwszy od ponad pół wieku

Dla fanów eksploracji kosmosu 2028 rok ma być przełomowy, i warto to zdanie poprzeć konkretnym kontekstem. Ostatni raz człowiek stanął na Księżycu w 1972 roku, podczas misji Apollo 17. Od tamtej pory minęło ponad pół wieku. Żyjące dziś pokolenia nigdy nie widziały załogowego lądowania na innym ciele niebieskim. To właśnie ma się zmienić w 2028 roku.

Według angielskiej Wikipedii NASA planuje na pierwsze dwie trzecie roku start misji Artemis IV, a na ostatnią część roku, misję Artemis V. Obie mają zakończyć się lądowaniem na Księżycu i będą pierwszymi takimi wydarzeniami od ponad 56 lat.

Równolegle, między 5 a 25 lipca, z rakiety SpaceX Falcon Heavy ma wystartować sonda Dragonfly, znana też jako misja New Frontiers 4. Jej celem jest Tytan, największy księżyc Saturna, jeden z najbardziej intrygujących obiektów w Układzie Słonecznym, pokryty gęstą atmosferą i jeziorami ciekłego metanu.

Niebo pełne widowisk: zaćmienia i bliskie przeloty planetoid

Polska Wikipedia szczegółowo opisuje wydarzenia astronomiczne 2028 roku. Będą dwa zaćmienia Słońca: 26 stycznia obrączkowe oraz 22 lipca całkowite. To drugie, jak dopowiada źródło anglojęzyczne, będzie widoczne w Australii, w tym w Sydney, oraz w Nowej Zelandii, co oznacza, że widzowie na antypodach doświadczą rzadkiego widowiska.

Szczególnie warto przyjrzeć się dwóm bliskim przelotom planetoid. Planetoida oznaczona jako 2001 WN5 minie Ziemię 26 czerwca w odległości około 248 700 kilometrów. Dla porównania: Oznacza to, że planetoida przeleci bliżej niż nasz naturalny satelita, co jest rzadkim i wartym uwagi zjawiskiem, choć bez zagrożenia dla Ziemi. Z kolei planetoida 1997 XF11 zbliży się 26 października na dystans około 930 000 kilometrów, czyli znacznie dalej niż nasz naturalny satelita.

Rok 2028 będzie też rokiem przestępnym, co oznacza dodatkowy dzień w lutym, ostatki przypadną 29 lutego.

Infrastruktura i biologia: najwyższy budynek, nowa stolica i mamut włochaty

Poza sportem i polityką 2028 rok przyniesie kilka poważnych zmian na mapie świata. Warto podzielić je na dwie kategorie: infrastrukturę i biologię.

Infrastruktura: Według angielskiej Wikipedii ma zostać ukończona wieża Jeddah w Arabii Saudyjskiej, która ma przewyższyć Burdż Chalifa i stać się najwyższym budynkiem świata. W tym samym roku formalna zmiana stolicy Indonezji ma stać się faktem: Nusantara ma zastąpić przeludnioną i zagrożoną zatonięciem Dżakartę. We wrześniu planowane jest też otwarcie sali balowej Białego Domu. Wygaśnie również dzierżawa działki portowej Moldauhafen w Hamburgu, którą Niemcy wydzierżawiły Czechom, kraj bez dostępu do morza straci swój historyczny przyczółek w europejskim porcie.

Biologia: Firma Colossal Biosciences planuje doprowadzić do narodzin pierwszego pokolenia mamutów włochatych i wprowadzić je w warunkach półnaturalnych na Alasce, w Jukonie i w rezerwacie Pleistocene Park. Byłoby to pierwsze odtworzenie gatunku wymarłego przed około czterema tysiącami lat.

2028 w kulturze i grach: kiedyś odległa przyszłość, dziś kalendarz

Rok 2028 od dekad gości w popkulturze jako tło fabularne. Polska Wikipedia wymienia gry i filmy, których akcja rozgrywa się właśnie w tym roku: Metal Slug z 1996 roku, Carmageddon z 1997 roku, Blood II: The Chosen z 1998 roku, Virtue’s Last Reward z 2012 roku oraz film Wojna o planetę małp z 2017 roku.

Twórcy z lat 90. i początku XXI wieku sięgali po rok 2028 jako symbol wystarczająco odległej przyszłości, bliskiej na tyle, by była wiarygodna, i dalekiej na tyle, by mieściły się w niej postapokalipsy, cyborgi i konflikty zbrojne. Dziś ta „odległa przyszłość” stała się realnym rokiem w kalendarzu, a wspomniane tytuły można poczytać jako rodzaj kulturowego barometru ówczesnych lęków i wyobrażeń.

Najczęściej zadawane pytania

Na którym kontynencie będzie widoczne całkowite zaćmienie Słońca w 2028 roku?

Całkowite zaćmienie Słońca zaplanowane na 22 lipca 2028 roku będzie widoczne w Australii, w tym w Sydney, oraz w Nowej Zelandii. Zaćmienie obrączkowe z 26 stycznia źródła nie przypisują do konkretnego regionu.

Czy przelot planetoidy 2001 WN5 w 2028 roku jest niebezpieczny?

Planetoida 2001 WN5 przeleci 26 czerwca w odległości około 248 700 kilometrów od Ziemi, czyli bliżej niż Księżyc (Księżyc jest od nas znacznie dalej). To zjawisko rzadkie i spektakularne, lecz według dostępnych danych niestwarzające zagrożenia dla naszej planety.

Ile lat minęło od ostatniego lądowania człowieka na Księżycu?

Ostatnie załogowe lądowanie na Księżycu miało miejsce w 1972 roku podczas misji Apollo 17. Do momentu planowanych misji Artemis IV i Artemis V w 2028 roku minie zatem ponad 56 lat, całe pokolenie bez obecności człowieka na innym ciele niebieskim.

Co się stanie, jeśli wybory w Korei Południowej, Turcji lub Australii zostaną przesunięte lub przyspieszone?

Angielska Wikipedia podaje daty graniczne, nie sztywne terminy. W Korei Południowej wybory parlamentarne muszą odbyć się najpóźniej 12 kwietnia, w Turcji zarówno wybory prezydenckie, jak i parlamentarne, najpóźniej 14 maja, a w Australii wybory federalne, najpóźniej 28 września. Każde z tych głosowań może zostać rozpisane wcześniej, jeśli władze danego kraju tak zdecydują.

Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)